โวหารอภิธัมมมาติกาสำนวนล้านนา : การปริวรรต ตรวจชำระ และการศึกษาวิเคราะห์ - ภูไทย สุรินดร พระครูชัยรัตนบรรพต (วารสาร มจร บาฬีศึกษาพุทธโฆสปริทรรศน์, 2025)
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 3 ข้อ คือ 1) เพื่อปริวรรตคัมภีร์โวหารอภิธัมมมาติกาสำนวนล้านนา 2) เพื่อตรวจชำระภาษาบาลีในคัมภีร์โวหารอภิธัมมมาติกาสำนวนล้านนา และ 3) เพื่อวิเคราะห์คัมภีร์โวหารอภิธัมมมาติกาสำนวนล้านนา งานวิจัยนี้ เป็นการวิจัยเอกสาร จากข้อมูลปฐมภูมิคือ โวหารอภิธัมมมาติกาสำนวนล้านนา ผลการวิจัยพบว่า รูปแบบโวหารและภาษาที่ใช้ในอภิธัมมมาติกาสำนวนล้านนา ซึ่งเป็นวรรณกรรมทางพระพุทธศาสนาที่ได้รับการถ่ายทอดและสืบทอดในภูมิภาคล้านนา คัมภีร์ โวหารอภิธัมมมาติกาสำนวนล้านนา เป็นเอกสารทางพระพุทธศาสนาที่มีคุณค่าอย่างยิ่งในการสืบทอดและเผยแพร่ภูมิปัญญาเชิงอภิธรรมในดินแดนล้านนา การปริวรรตคัมภีร์ดังกล่าวเป็นกระบวนการสำคัญที่ช่วยให้เนื้อหาสามารถเข้าถึงได้ง่ายขึ้นสำหรับการศึกษาและทำความเข้าใจ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในยุคปัจจุบันที่ภาษาล้านนาโบราณอาจมีข้อจำกัดในการตีความซึ่งการปริวรรตเริ่มต้นจากการรวบรวมต้นฉบับที่มีอยู่ และทำการตรวจชำระเพื่อให้ได้เนื้อหาที่ถูกต้องและสมบูรณ์ จึงดำเนินการถอดความและแปลภาษาให้มีความชัดเจนมากขึ้น รวมถึงปรับสำนวนให้เหมาะสมกับการศึกษาทางพระพุทธศาสนาและการใช้งานในบริบททางวิชาการ การศึกษาวิเคราะห์ในกระบวนการนี้ทำให้เห็นลักษณะเฉพาะของโวหารและสำนวนที่ใช้ในการสื่อสารหลักธรรมทางอภิธรรม ซึ่งแตกต่างจากภาษาพื้นบ้านและการแสดงเนื้อหาทางพระพุทธศาสนาในบริบทอื่น