พุทธนวัตกรรมการพัฒนาเส้นทางการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมประเภทแหล่งโบราณคดีทางพระพุทธศาสนาในจังหวัดหนองคาย - พระเทพวชิรคุณ; ผาทา อธิเทพ; ปิยธมฺโม พระครูสมุห์ปิยพร; ชัยประภา ธนัญชาภาวิ์; ฮาดเนาลี ธนาธิป; พระครูภาวนาสารบัณฑิต (วารสาร มจร บาฬีศึกษาพุทธโฆสปริทรรศน์, 2026)
งานวิจัยเรื่อง “พุทธนวัตกรรมการการพัฒนาเส้นทางการท่องเที่ยวประเภทแหล่งโบราณคดีในจังหวัดหนองคาย” โดยมีวัตถุประสงค์ ๓ ประการ คือ (๑) เพื่อศึกษาเชิงสำรวจและพัฒนาเส้นทางการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมประเภทแหล่งโบราณคดีทางพระพุทธศาสนาในจังหวัดหนองคาย (๒) เพื่อจัดกิจกรรมส่งเสริมการเรียนรู้พุทธนวัตกรรมพัฒนาเส้นทางการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมประเภทแหล่งโบราณคดีทางพระพุทธศาสนาในจังหวัดหนองคาย (๓) เพื่อประเมินผลพุทธนวัตกรรมการพัฒนาเส้นทางการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมประเภทแหล่งโบราณคดีทางพระพุทธศาสนาในจังหวัดหนองคาย การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) โดยใช้กระบวนการวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action Research) มาเป็นส่วนหนึ่งของการดำเนินการวิจัย เน้นการศึกษาวิเคราะห์ทั้งในเชิงพื้นที่และกลุ่มเป้าหมาย มีการจัดกระบวนการวิจัยด้วยการถอดบทเรียนและการบูรณาการข้อมูลที่ได้จากการสัมภาษณ์ การสังเกต และการปฏิบัติการร่วมกันในพื้นที่ศึกษาและกลุ่มเป้าหมายแบบมีส่วนร่วมในทุกขั้นตอน ผลการวิจัยพบว่า (๑) แหล่งโบราณคดีทางพระพุทธศาสนาในจังหวัดหนองคายนั้นมีอยู่จำนวนมากเพราะเป็นเมืองที่มีความเจริญมาในอดีต แต่คณะผู้วิจัยได้คัดเลือกแหล่งโบราณคดีที่เอื้อต่อการพัฒนาเส้นทางการท่องเที่ยวจำนวน ๑๒แห่งใน ๒ อำเภอคืออำเภอเมืองหนองคายและอำเภอท่าบ่อ จากนั้นก็ได้นำเอามาพัฒนาเส้นทางการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม (๒) มีการดำเนินการจัดกิจกรรมเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมประเภทแหล่งโบราณคดีในจังหวัดหนองคายคือ (๑) กิจกรรมอบรมยุวมัคคุเทศก์เพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมฯ (๒) กิจกรรมอบรมให้ความรู้เรื่องการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมผ่านกระบวนการนำนักท่องเที่ยวชมตาเส้นทางการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมฯทั้ง ๑๓ จุด (๓) ทำการประเมินการดำเนินการพัฒนาเส้นทางการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมผ่านกระบวนการ(๑)สัมภาษณ์เชิงลึกและ(๒)การประชุมกลุ่มย่อย พบว่าผลการตอบรับของชุมชนไปในแนวทางที่ดี