แนวทางการส่งเสริมการปฏิบัติงานเชิงพุทธ ของบุคลากรบัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย - ปานไข่ วิทยา (วารสาร มจร บาฬีศึกษาพุทธโฆสปริทรรศน์, 2026)
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาสภาพปัญหาเกี่ยวกับการปฏิบัติงานบุคลากรบัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย 2) เพื่อศึกษาหลักพุทธธรรมในการปฏิบัติงานบุคลากรบัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย 3) เพื่อเสนอแนวทางการส่งเสริมการปฏิบัติงานเชิงพุทธของบุคลากรบัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ซึ่งเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยผู้วิจัยได้ทำการศึกษาค้นคว้าข้อมูลในด้านเนื้อหาเอกสารและสัมภาษณ์ กับผู้ให้ข้อมูลสำคัญเชิงลึก กลุ่มประชากรเฉพาะเจาะจง จำนวน 15 รูป/คน คือ ผู้บริหาร คณาจารย์ เจ้าหน้าที่ นักวิชาการด้านพระพุทธศาสนา และ ผู้ที่มาติดต่อประสานงาน ส่วนเครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยคือแบบสัมภาษณ์เชิงลึก และนำข้อมูลมาวิเคราะห์เรียบเรียงเชิงพรรณนา ผลการวิจัยพบว่า สภาพปัญหาการปฏิบัติงานของบุคลากรบัณฑิตวิทยาลัยมีลักษณะเป็นปัญหาเชิงโครงสร้างแบบองค์รวม ซึ่งเกิดจากปัจจัยหลายด้านที่เชื่อมโยงกัน ได้แก่ ปัจจัยภายใน ด้านจำนวนบุคลากรที่มีจำนวนจำกัด ภาระงานที่ล้นมือ และประสานงานแบบเร่งด่วน ขาดผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้าน ปัจจัยภายนอก ด้านนโยบายที่ไม่ชัดเจน เทคโนโลยีไม่เอื้ออำนวย ขาดงบประมาณสนับสนุน ปัจจัยระดับองค์กร รวมถึงปัจจัยระดับบุคคลที่การขาดทักษะการคิดเชิงระบบ ความสับสนในบทบาทหน้าที่ และความมุ่งมั่นในการปฏิบัติงานที่ยังไม่เพียงพอ ซึ่งส่งผลกระทบต่อประสิทธิภาพการทำงาน และคุณภาพงาน หลักพุทธธรรมที่นำมาประยุกต์ใช้คือหลักอิทธิบาท 4 และพรหมวิหาร 4 ที่มีบทบาทสำคัญในการยกระดับทั้งประสิทธิภาพของงานและคุณภาพความสัมพันธ์ในองค์กร โดยหลักอิทธิบาท 4 ได้แก่ ฉันทะ วิริยะ จิตตะ และวิมังสา ช่วยเสริมสร้างแรงจูงใจภายใน ความเพียรพยายาม ความเอาใจใส่ และการคิดวิเคราะห์อย่างเป็นระบบ และหลักพรหมวิหาร 4 ได้แก่ เมตตา กรุณา มุทิตา และอุเบกขา ช่วยสร้างบรรยากาศการทำงานที่เอื้ออาทร เกื้อกูล และเป็นธรรม ส่งเสริมความสามัคคีและวัฒนธรรมองค์กรที่เข้มแข็ง ส่วนแนวทางการส่งเสริมการปฏิบัติงานเชิงพุทธโดยใช้หลักอิทธิบาท 4 และหลักพรหมวิหาร 4 เป็นกรอบในการพัฒนาความสัมพันธ์ในองค์กร ควบคู่กับการพัฒนาทักษะการปฏิบัติงาน 9 ด้าน ดังนี้ 1) ความคิดสร้างสรรค์ 2) การคิดเชิงวิเคราะห์ 3) การทำงานร่วมกัน 4) การสื่อสาร 5) การรู้ข้อมูลสารสนเทศ 6) ความสามารถในการปรับตัว 7) ความเป็นผู้นำ 8) ทักษะทางสังคม และ 9) ผลลัพธ์ จากการจัดกิจกรรมส่งเสริมอย่างเป็นรูปธรรมซึ่งจะช่วยให้บุคลากรสามารถเชื่อมโยงหลักธรรมเข้ากับการปฏิบัติงานจริงได้อย่างมีประสิทธิภาพ