กระบวนการเจริญอริยมรรคมีองค์ 8 ในโพธิปักขิยธรรมเพื่อการบรรลุธรรม - รุ่งเรือง, พระประยูร อาจิณฺณธมฺโม; คุ้มครอง, วิโรจน์; ศรีหานู, ชัยชาญ (วารสาร มจร บาฬีศึกษาพุทธโฆสปริทรรศน์, 2024)
การวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์ 3 ข้อ 1) เพื่อศึกษาอริยมรรคมีองค์ 8 ในโพธิปักขิยธรรม (2) เพื่อศึกษาการบรรลุธรรมในคัมภีร์พระพุทธศาสนาเถรวาท และ (3) เพื่อนำเสนอกระบวนการเจริอริยมรรคมีองค์ 8 ในโพธิปักขิยธรรมเพื่อการบรรลุธรรม เป็นการศึกษาเชิงคุณภาพ แบบวิจัยเน้นเอกสารวิเคราะห์ข้อมูลและนำเสนอเชิงพรรณนา ผลการวิจัยพบว่า กระบวนการเจริญอริยมรรคมีองค์ 8 ประกอบด้วย 1. <a href="http://www.uttayarndham.org/%E0%B8%98%E0%B8%A3%E0%B8%A3%E0%B8%A1%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B8%B8%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%A1/1039/%E0%B8%AA-%E0%B8%AA%E0%B8%B1%E0%B8%A1%E0%B8%A1%E0%B8%B2%E0%B8%97%E0%B8%B4%E0%B8%8F%E0%B8%90%E0%B8%B4">สัมมาทิฏฐิ คือ ความเห็นชอบ 2. <a href="http://www.uttayarndham.org/%E0%B8%98%E0%B8%A3%E0%B8%A3%E0%B8%A1%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B8%B8%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%A1/1040/%E0%B8%AA-%E0%B8%AA%E0%B8%B1%E0%B8%A1%E0%B8%A1%E0%B8%B2%E0%B8%AA%E0%B8%B1%E0%B8%87%E0%B8%81%E0%B8%B1%E0%B8%9B%E0%B8%9B%E0%B8%B0">สัมมาสังกัปปะ คือความดำริชอบ 3. <a href="http://www.uttayarndham.org/%E0%B8%98%E0%B8%A3%E0%B8%A3%E0%B8%A1%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B8%B8%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%A1/1041/%E0%B8%AA-%E0%B8%AA%E0%B8%B1%E0%B8%A1%E0%B8%A1%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%B2%E0%B8%88%E0%B8%B2">สัมมาวาจา คือการเจรจาชอบ 4. สัมมากัมมันตะ คือ การงานชอบ 5. <a href="http://www.uttayarndham.org/%E0%B8%98%E0%B8%A3%E0%B8%A3%E0%B8%A1%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B8%B8%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%A1/1043/%E0%B8%AA-%E0%B8%AA%E0%B8%B1%E0%B8%A1%E0%B8%A1%E0%B8%B2%E0%B8%AD%E0%B8%B2%E0%B8%8A%E0%B8%B5%E0%B8%A7%E0%B8%B0">สัมมาอาชีวะ คือ การเลี้ยงชีพชอบ 6. <a href="http://www.uttayarndham.org/%E0%B8%98%E0%B8%A3%E0%B8%A3%E0%B8%A1%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B8%B8%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%A1/1044/%E0%B8%AA-%E0%B8%AA%E0%B8%B1%E0%B8%A1%E0%B8%A1%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%B2%E0%B8%A2%E0%B8%B2%E0%B8%A1%E0%B8%B0">สัมมาวายามะ คือ ความเพียรชอบ 7. <a href="http://www.uttayarndham.org/%E0%B8%98%E0%B8%A3%E0%B8%A3%E0%B8%A1%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B8%B8%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%A1/1045/%E0%B8%AA-%E0%B8%AA%E0%B8%B1%E0%B8%A1%E0%B8%A1%E0%B8%B2%E0%B8%AA%E0%B8%95%E0%B8%B4">สัมมาสติ คือ ความระลึกชอบ และ 8.<a href="http://www.uttayarndham.org/%E0%B8%98%E0%B8%A3%E0%B8%A3%E0%B8%A1%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B8%B8%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%A1/1046/%E0%B8%AA-%E0%B8%AA%E0%B8%B1%E0%B8%A1%E0%B8%A1%E0%B8%B2%E0%B8%AA%E0%B8%A1%E0%B8%B2%E0%B8%98%E0%B8%B4"> สัมมาสมาธิ คือ ความตั้งมั่นชอบ เป็นการอบรมอริยมรรคมี 8 มีสัมมาทิฏฐิเป็นต้น ทำให้เจริญ งอกงามสมบูรณ์พร้อม เป็นธรรมสามัคคี เกิดประกอบรวมกัน เพื่อให้เกิดญาณปัญญา เมื่อบุคคลเจริญอริยมรรคมีองค์ 8 มีสัมมาทิฏฐิเป็นต้นอยู่อย่างนี้ สติปัฏฐาน 4 สัมมัปปธาน 4 อิทธิบาท 4 อินทรีย์ 5 พละ 5 โพชฌงค์ 7 ย่อมถึงความเจริญเต็มที่ นี้เป็นกระบวนการหรือวิธีการเจริญวิปัสสนาที่ทำให้อริยมรรคทั้งรวมประชุมกัน และการเจริญอริยมรรคมีองค์ 8 สามารถบรรลุธรรม 4 ระดับกล่าวคือ 1) บรรลุพระโสดาบัน 2) บรรลุพระสกิทาคามี 3) บรรลุพระอนาคามี 4) บรรลุพระอรหันต์ จบพรหมจรรย์แล้ว ทำกิจที่ควรทำเสร็จแล้ว ปลงภาระได้แล้ว บรรลุประโยชน์ตนโดยลำดับแล้ว สิ้นภวสังโยชน์แล้ว 3 หลุดพ้นเพราะรู้โดยชอบ นิพพานไม่กลับมาเกิดอีกต่อไป ส่วนองค์ความรู้ที่ได้จากวิจัยเป็นแบบ 8 S Model”