วารสารพิกุล คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร

การจัดการเรียนรู้โดยใช้ทุนทางวัฒนธรรมในพื้นที่มรดกโลกเมืองกำแพงเพชรเป็นฐาน เพื่อพัฒนากระบวนการคิดเศรษฐกิจสร้างสรรค์ ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนปลายในจังหวัดกำแพงเพชร

2025-05-23T16:50:39+07:00

ทุนวัฒนธรรมและภูมิปัญญาเป็นสิ่งที่สั่งสมและคงอยู่คู่กับสังคมมนุษย์มาอย่างยาวนาน หลายประเทศเริ่มให้ความสนใจในการขับเคลื่อนระบบเศรษฐกิจด้วยวัฒนธรรม จนถึงอุตสาหกรรมการท่องเที่ยว ถือเป็นการขับเคลื่อนระบบเศรษฐกิจด้วยทุนทางวัฒนธรรม โดยมีฐานมาจากแนวคิดเศรษฐกิจสร้างสรรค์ ผู้วิจัยจึงเล็งเห็นถึงความสำคัญเนื่องจากจังหวัดกำแพงเพชรเป็นเมืองมรดกโลกที่สำคัญของประเทศไทยจากองค์การการศึกษา วิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติหรือ ยูเนสโก และเป็นแหล่งเรียนรู้ทางประวัติศาสตร์มาอย่างยาวนาน มีโบราณวัตถุ โบราณสถาน ร่องรอยอารยธรรมวิถีชีวิตของคนในอดีต มีทุนทางวัฒนธรรมที่ทรงคุณค่าเหมาะแก่การนำไปศึกษาสู่การต่อยอด ในการสร้างผลิตภัณฑ์และออกแบบสินค้า สร้างอาชีพ สร้างรายได้ให้กับนักเรียนและประชาชนในพื้นที่ โดยมีการศึกษาสภาพปัจจุบันและปัญหาในพื้นที่มรดกโลกเมืองกำแพงเพชร เพื่อพัฒนารูปแบบกระบวนการคิดเศรษฐกิจสร้างสรรค์ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนปลายในจังหวัดกำแพงเพชร ทำให้ผู้เรียนมีความคิดสร้างสรรค์ สามารถนำความรู้ที่ได้ไปประยุกต์ใช้ให้เกิดประโยชน์ เกิดทักษะและกระบวนการใช้เทคโนโลยีต่างได้ ส่งเสริมให้ผู้เรียนได้แลกเปลี่ยนการเรียนรู้จากผู้ที่มีความรู้ ผู้เชี่ยวชาญในชุมชนและท้องถิ่น สามารถเชื่อมโยงประสบการณ์เดิมกับความรู้ใหม่ได้ ฝึกการคิดริเริ่มสร้างสรรค์ในการออกแบบผลิตภัณฑ์โดยใช้ทุนทางวัฒนธรรม ผ่านการใช้รูปแบบกระบวนการคิดเศรษฐกิจสร้างสรรค์ DESIGN SELECTED พร้อมทั้งยังมีส่วนช่วยอนุรักษ์ให้วัฒนธรรมชุมชน โดยมีจุดมุ่งหมายเดียวกัน คือ การธำรงรักษาไว้ซึ่งศิลปวัฒนธรรมและเอกลักษณ์ดั้งเดิม เรื่องราวอันเป็นประวัติศาสตร์ของเมืองมรดกโลกกำแพงเพชร องค์ประกอบในการสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์และแหล่งมรดกศิลปวัฒนธรรมอันทรงคุณค่า จึงมีความจำเป็นอย่างยิ่ง เพราะนอกจากจะเป็นความรู้ทางวิชาการเพื่อความเข้าใจใน มรดกศิลปวัฒนธรรมของชาติ แล้วยังมีความสำคัญในการสร้างความซาบซึ้งให้ผลิตภัณฑ์แต่ละชิ้นมีคุณค่าอย่างยั่งยืนตลอดไป

การประเมินผลตอบแทนจากการลงทุนทางสังคม: โครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตและยกระดับเศรษฐกิจฐานราก คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร ปีงบประมาณ 2567

2025-09-28T16:15:31+07:00

บทความวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินผลตอบแทนจากการลงทุนทางสังคม และเสนอแนวทางในการพัฒนาหรือยกระดับการขับเคลื่อนโครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตและยกระดับเศรษฐกิจฐานราก คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ปีงบประมาณ 2567 เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ผ่านการประเมิน SROI แบบ Ex-post and Ex-ante Evaluation รวบรวมข้อมูลเบื้องต้นจากการเอกสารแผนงาน/โครงการและสรุปผลการดำเนินงาน การสัมภาษณ์ และการสนทนากลุ่มจากผู้มีส่วนได้เสีย 14 คน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยเทคนิคการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงเนื้อหา มีข้อค้นพบ ดังนี้ ประการที่ 1 การลงทุนทุก 1 บาท สามารถสร้างผลตอบแทนทางสังคม 4.35 บาท และเกิดการเปลี่ยนแปลงที่สำคัญ ได้แก่ 1) ด้านเศรษฐกิจ มีรายได้เพิ่มขึ้น 2) ด้านสุขภาพ ผู้สูงอายุและชาวบ้านดีมีสุขภาพขึ้น ลดค่าใช้จ่ายรักษาพยาบาล 3) ด้านสังคม เครือข่ายผู้สูงอายุเข้มแข็ง ประยุกต์ใช้ภูมิปัญญาสร้างนวัตกรรม 4) ด้านการศึกษา คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี และมหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชรมีชื่อเสียง ได้รับการยอมรับ และมีนักเรียนมาสมัครเรียนในหลักสูตรต่าง ๆ เพิ่มขึ้น สรุปว่าโครงการนี้สร้างผลลัพธ์เชิงบวกต่อชุมชน มหาวิทยาลัย และสังคมโดยรวม มีความคุ้มค่าในการลงทุน ประการที่ 2 ข้อเสนอเชิงกลยุทธ์ ได้แก่ 1) ส่งเสริมเศรษฐกิจฐานราก สร้างอาชีพและการออมเพื่อลดค่าใช้จ่ายครัวเรือน 2) ยกระดับสู่นโยบายสาธารณะ ผลักดันกิจกรรมที่ประสบความสำเร็จสู่ข้อบัญญัติท้องถิ่น 3) ต่อยอดสู่ความยั่งยืน วางแผนงาน 3–5 ปี สร้างวิสัยทัศน์ร่วมกับชุมชน พัฒนากลไก กระบวนการทำงานอย่างเป็นระบบและครบวงจร 4) แนวทางการรับนักศึกษาใหม่ ด้วยการนำแนวคิดและวิธีการค่ายวิทยาศาสตร์สัญจรไปประยุกต์ใช้ 5) เสริมบทบาทมหาวิทยาลัยเพื่อชุมชนท้องถิ่นชัดเจน โดยบูรณาการงานบริการวิชาการ วิจัย นวัตกรรม ศิลปวัฒนธรรม และการเรียนการสอนกับการพัฒนาชุมชนอย่างต่อเนื่อง

คำสำคัญ: การประเมินผลตอบแทนจากการลงทุนทางสังคม คุณภาพชีวิต เศรษฐกิจฐานราก

ความสัมพันธ์เชิงสาเหตุของปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อผลการดำเนินงานของธุรกิจให้บริการโลจิสติกส์ยุคใหม่ในประเทศไทย

2025-05-22T17:40:34+07:00

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาระดับนวัตกรรมขององค์กร การจัดการโลจิสติกส์แนวใหม่ คุณค่าแบรนด์ขององค์กร และผลการดำเนินงานของธุรกิจให้บริการโลจิสติกส์ในประเทศไทย 2) เพื่อศึกษาความสัมพันธ์เชิงสาเหตุของนวัตกรรมขององค์กร การจัดการโลจิสติกส์แนวใหม่ และคุณค่าแบรนด์ขององค์กรที่มีอิทธิพลต่อผลการดำเนินงานของธุรกิจให้บริการโลจิสติกส์ในประเทศไทย และ 3) เพื่อตรวจสอบยืนยันความสัมพันธ์เชิงสาเหตุของนวัตกรรมขององค์กร การจัดการโลจิสติกส์แนวใหม่ และคุณค่าแบรนด์ขององค์กรที่มีอิทธิพลต่อผลการดำเนินงานของธุรกิจให้บริการโลจิสติกส์ในประเทศไทย กลุ่มตัวอย่างคือ ผู้บริหารระดับต้นขึ้นไปในบริษัทธุรกิจการให้บริการโลจิสติกส์ของประเทศไทยที่ผ่านเกณฑ์มาตรฐานฯ จำนวน 372 คน/บริษัท เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเป็นแบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้โมเดลสมการโครงสร้าง

ผลการวิจัยพบว่า กลุ่มตัวอย่างมีความคิดเห็นต่อนวัตกรรมองค์กรภาพรวมอยู่ในระดับมาก ( =3.91) มีความคิดเห็นต่อการจัดการโลจิสติกส์แนวใหม่ในระดับมาก ( =4.02) มีความคิดเห็นต่อคุณค่าแบรนด์ขององค์กรในระดับมาก ( =3.98) กลุ่มตัวอย่างมีความคิดเห็นต่อผลการดำเนินงานขององค์กรในระดับมาก ( =3.92) การวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างตัวแปรของการจัดการโลจิสติกส์แนวใหม่ คุณค่าแบรนด์ขององค์กร และผลการดำเนินงานขององค์กร จำนวน 11 ตัวแปร พบว่า ตัวแปรทุกตัวมีความสัมพันธ์ทางบวกไปในทิศทางเดียวกัน โดยมีค่าลัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์อยู่ระหว่าง 0.200 ถึง 0.731 และความสัมพันธ์อยู่ในระดับตํ่าถึงระดับสูง โมเดลจำลองสมการเชิงโครงสร้างมีค่าดัชนี ความสอดคล้องทางสถิติ X2/df =1.34, p =0.09, CFI =0.97, TLI =0.96, GFI =0.94, AGFI =0.98 ซึ่งมากกว่า 0.900 ค่า RMSEA =0.05 ซึ่งมีค่าน้อยกว่า 0.08 และ RMR =0.01 ซึ่งมีค่าน้อยกว่า 0.05 จึงสรุปได้ว่า โมเดลมีความสอดคล้องกลมกลืนกับข้อมูลเชิงประจักษ์ และมีความสอดคล้องกับสมมติฐานการวิจัยที่ได้กำหนดไว้ การจัดการโลจิสติกส์แนวใหม่มีอิทธิพลทางตรงต่อผลการดำเนินงานของธุรกิจให้บริการโลจิสติกส์ในประเทศไทย การจัดการโลจิสติกส์แนวใหม่มีอิทธิพลทางอ้อมต่อผลการดำเนินงานของธุรกิจให้บริการโลจิสติกส์ในประเทศไทยผ่านคุณค่าแบรนด์ขององค์กร นวัตกรรมองค์กรมีอิทธิพลทางตรงต่อผลการดำเนินงานของธุรกิจให้บริการโลจิสติกส์ในประเทศไทย คุณค่าแบรนด์ขององค์กรมีอิทธิพลทางตรงต่อผลการดำเนินงานของธุรกิจให้บริการโลจิสติกส์ในประเทศไทย อย่างมีระดับนัยสำคัญทางสถิติที่ 0.001

การสร้างสรรค์การแสดงนาฏศิลป์เพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมงานประเพณีนบพระ เล่นเพลงจังหวัดกำแพงเพชร

2026-09-17T19:06:56+07:00

จังหวัดกำแพงเพชรเป็นเมืองเก่าที่มีความสำคัญทางประวัติศาสตร์แห่งหนึ่งของประเทศไทย ในสมัยสุโขทัยกำแพงเพชรมีฐานะเป็นเมืองหน้าด่านต้องคอยรับศึกสงครามอยู่เสมอ จึงได้มีหลักฐานทางประวัติศาสตร์หลงเหลืออยู่ให้เห็นมากมายในปัจจุบัน เช่น วัดโบราณ ป้อมปราการ คูเมือง กำแพงเมือง เป็นต้น ทำให้จังหวัดกำแพงเพชรเป็นเมืองศูนย์กลางการท่องเที่ยวทางประวัติศาสตร์ที่สำคัญแห่งหนึ่งของประเทศไทยนอกจากโบราณสถานที่เก่าแก่แสดงถึงความเจริญรุ่งเรืองของเมืองแล้วยังมีวัฒนธรรมประเพณีที่สืบทอดมาจนถึงปัจจุบันที่สำคัญก็คือ “ประเพณีนบพระเล่นเพลง” ซึ่งเป็นการทำบุญในวันเพ็ญเดือนสาม หรือวันมาฆบูชา

ประเพณีนบพระ-เล่นเพลงของชาวกำแพงเพชรนั้น ได้นำคำในศิลาจารึกศรีนครชุม หลักที่ ๓ มาเป็นชื่องาน มีความว่า “ผู้ใดไหว้นบ กระทำบูชาพระศรีรัตนมหาธาตุ และพระศรีมหาโพธิไซร้ มีผล อานิสงส์พร่ำเสมอดังได้นบพระผู้เป็นเจ้า…” คำว่า “นบ” เป็นคำโบราณ แปลว่า ไหว้ ดังนั้น การนบพระจึง หมายความว่า “ไหว้พระ”สำหรับคำว่าเล่นเพลง คือ การละเล่นสนุกสนานพื้นบ้าน โดยมีการร้องเพลงพื้นบ้าน มีชาย หญิงร่วมร้องและร่ายรำเป็นที่สนุกภายหลังจากได้ทำบุญทำกุศลแล้ว งานประเพณีนบพระ-เล่นเพลงจัดครั้งแรกเมื่อปี พ.ศ. 2526 ด้วย ความร่วมมือของจังหวัดกำแพงเพชร กรมศิลปากร และการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย ในการจัดงานครั้งนั้นทางผู้จัดได้นำเอาประวัติศาสตร์ในแผ่นดินพระเจ้าลิไท ตอนเสด็จ พระราชดำเนินนำพระมเหสี ข้าราชบริพาร ตลอดจนไพร่ข้าแผ่นดินชาวเมืองชากังราว และเมืองนครชุมไปนมัสการพระพุทธบาทที่เขาสุมนกูฏ เมืองสุโขทัย แล้วมาถวายสักการะบูชาพระศรีรัตนมหาธาตุ ณ วัดพระบรมธาตุ นครชุม มาเป็นตอนสำคัญของงาน

ด้วยความสำคัญของงานประเพณีและเพื่อเป็นการสนับสนุนส่งเสริมให้ประเพณีของจังหวัดมีความน่าสนใจและเพื่อเป็นการส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมงานประเพณีนบพระเล่นเพลงจังหวัดกำแพงเพชร คณะทำงานจึงได้ประดิษฐ์สร้างสรรค์การแสดงชุด ระบำพุทธบูชา “นบพระ - มาฆปุรณมี”โดย มีวัตถุประสงค์เพื่อใช้เป็นการแสดงในงานประเพณีนบพระ-เล่นเพลง วันเพ็ญเดือนสามหรือ วันมาฆบูชา และเพื่อเป็นการส่งเสริมการท่องเที่ยวและสนับสนุนให้ผู้สนใจเข้ามาเที่ยวงานประเพณีนบพระเล่นเพลงเพิ่มมากขึ้น การสร้างสรรค์การแสดงชุดนี้ดำเนินการเป็นสองรูปแบบ แบบที่ 1 การแสดงบนเวที ใช้นักแสดงจำนวน 6-8-10 คน แบบที่ 2 ใช้นักแสดงจำนวนมากกว่า 100 คน ในครั้งแรกที่นำการแสดงชุดนี้เพื่อการแสดงเปิดงานประเพณี นบพระ -เล่นเพลง ในปี พ.ศ 2561 ใช้นักแสดงมากกว่า 3000 คน และได้พัฒนารูปแบบการแสดงเปลี่ยนไปจากเดิมเพื่อให้การแสดงเหมาะสมกับพื้นที่และวัตถุประสงค์ของงานประเพณี

การสร้างสรรค์ระบำชุดนี้นำไปใช้เพื่อการแสดงในพิธีเปิดงานนบพระ-เล่นเพลง นำไปใช้แสดงในโอกาสต่าง ๆ ได้และยังเป็นการแสดงเพื่อส่งเสริม การท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมและเป็นการสืบสานนาฏศิลป์ไทยให้คงอยู่ต่อไป