กลไกขับเคลื่อนนโยบายสาธารณะเพื่อสุขภาพภาคใต้: บทเรียนจากความมั่นคงทางทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม - เจียวก๊ก, จิรัชยา; มอซู, ซูวารี; สุขมาก, เพ็ญ; โมฬี, เอพร; ชูสุข, ชนิษฎา; แก้วสุวรรณ, นวพล; แสงทอง, ฐาณิดาภัทฐ์ (วารสารวิชาการวิทยาลัยบริหารศาสตร์, 2026)
การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาประสิทธิภาพและประสิทธิผล 2) วิเคราะห์ปัจจัยสำเร็จและอุปสรรค และ 3) เสนอแนวทางการพัฒนาระบบและกลไกขับเคลื่อนนโยบายสาธารณะเพื่อสร้างเสริมสุขภาพภาคใต้ในประเด็นความมั่นคงทางทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม โดยใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บข้อมูลจากการสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง การสนทนากลุ่ม กับกลุ่มผู้ให้ข้อมูลจำนวน 12 คน ประกอบด้วยผู้แทนจากหน่วยงานสนับสนุน ผู้ขับเคลื่อนกิจกรรม ผู้ประเมินภายใน และผู้สื่อสารสาธารณะ เครื่องมือที่ใช้ในการรวบรวมข้อมูลในครั้งนี้คือ แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง และแบบสนทนากลุ่ม ตรวจสอบคุณภาพเครื่องมือ มีค่าความตรงเชิงเนื้อหาทั้งฉบับเท่ากับ 0.72 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา ผลการศึกษาพบว่า 1) โครงการมีประสิทธิภาพจากการทำงานแบบเครือข่ายร่วมระหว่างภาคส่วนต่างๆ และการใช้ฐานข้อมูลเชิงพื้นที่ ส่วนประสิทธิผลแสดงให้เห็นจากการที่ชุมชนสามารถบูรณาการประเด็นสิ่งแวดล้อมเข้าสู่แผนพัฒนาท้องถิ่น 2) การขับเคลื่อนนโยบายสาธารณะเพื่อสร้างเสริมสุขภาพภาคใต้มี ปัจจัยสำเร็จ ได้แก่ การมีส่วนร่วมของเครือข่าย การสนับสนุนจากรัฐ การพัฒนาศักยภาพชุมชน และกระบวนการมีส่วนร่วมที่ต่อเนื่อง ส่วนอุปสรรค คือ การขาดผู้รับผิดชอบหลัก ความไม่ต่อเนื่องของงาน และข้อจำกัดด้านเครื่องมือสนับสนุน และ 3) แนวทางการพัฒนาประกอบด้วย 6 ประการ ได้แก่ 1) การจัดตั้งกลไกขับเคลื่อนนโยบายฯ แบบถาวรในพื้นที่ 2) การเสริมสร้างกระบวนการมีส่วนร่วม 3) การสนับสนุนทางวิชาการ 4) การจัดสรรทรัพยากรอย่างเหมาะสม 5) การติดตามประเมินผลอย่างต่อเนื่อง และ 6) การใช้ศักยภาพชุมชนเป็นฐาน ผลการศึกษาสามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการพัฒนาระบบมีส่วนร่วมในแผนท้องถิ่นและสร้างกลไกจัดการทรัพยากรอย่างยั่งยืน