กลยุทธ์การพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงจิตวิญญาณโดยชุมชน:  กรณีศึกษาศาลเจ้าแม่ทับทิม สะพานเหลือง

Sorawisit Totharong

Authors

Sorawisit Totharong Master of Management, Integrated Tourism and Hospitality Management, Graduate School of Tourism Management, National Institute of Development Administration

Keywords:

Community-Based Spiritual Tourism, Chao Mae Thapthim Shrine, Urban Cultural Heritage

Abstract

This academic article presents a conceptual framework for community-based spiritual tourism development grounded in cultural and belief-based resources, using the Chao Mae Tubtim Shrine, Saphan Luang, Wang Mai Subdistrict, Pathum Wan District, Bangkok, as a case study. The shrine is a century-old Teochew Chinese shrine currently facing a land-rights dispute with the Property Management Office of Chulalongkorn University (PMCU). The study employs document analysis, literature review, and on-site observations, combined with SWOT analysis and the TOWS matrix, to formulate appropriate development strategies. The findings identify four key strategies for community-based spiritual tourism development: 1) establishing an urban spiritual heritage hub based on the shrine’s sacred significance and distinctive Teochew architectural identity; 2) developing a spiritual tourism route connecting the shrine with the Samyan–Banthat Thong district; 3) establishing a community-based spiritual tourism enterprise with transparent governance and equitable benefit-sharing; and 4) promoting legal protection for the shrine through participatory community mechanisms. These strategies are grounded in the concepts of faith-based tourism and cultural heritage management and are consistent with the Sustainable Development Goals (SDGs) in the social, economic, and environmental dimensions. The article further proposes a new theoretical model entitled the “Sustainable Community-Based Spiritual Tourism Development Mechanism Based on Urban Spiritual Heritage,” which integrates policy support, community participation, and cultural heritage conservation. The model provides a conceptual framework that can be adapted to other urban communities in Thailand seeking to promote sustainable spiritual tourism based on local cultural heritage.

Author Biography

Sorawisit Totharong, Master of Management, Integrated Tourism and Hospitality Management, Graduate School of Tourism Management, National Institute of Development Administration

Master of Management, Integrated Tourism and Hospitality Management, Graduate School of Tourism Management, National Institute of Development Administration

References

กรุงเทพธุรกิจ. (2569, 3 มกราคม). เปิดสถิติปี 2568 นักท่องเที่ยวต่างชาติเดินทางเข้าไทย 32.9 ล้านคน ติดลบ 7% มาเลย์ซิวแชมป์ จีนลดฮวบ 30% (ออนไลน์). เข้าถึงได้จาก: https://www.bangkokbiznews.com/business/business/1214928 [2569, 10 มีนาคม].

ณัฎฐพัชร มณีโรจน์. (2560). การจัดการท่องเที่ยวโดยชุมชน. วารสารวิชาการท่องเที่ยวไทยนานาชาติ, 13(2), หน้า 25-46.

ทรูไอดี. (2568, 11 กุมภาพันธ์). ขอพรเรื่องงาน ศาลเจ้าแม่ทับทิม สะพานเหลือง สามย่าน กรุงเทพ (ออนไลน์). เข้าถึงได้จาก: https://travel.trueid.net/detail/DwWDzxVRxDgv [2569, 11 มีนาคม].

ไทยรัฐออนไลน์. (2569, 17 กุมภาพันธ์). ศาลเจ้าแม่ทับทิม สะพานเหลือง ขอพรเรื่องอะไร พร้อมวิธีไหว้บูชาที่ถูกต้อง (ออนไลน์). เข้าถึงได้จาก: https://www.thairath.co.th/horoscope/belief/2839223 [2569, 26 มีนาคม].

ธเนศ รัตนกุล. (2561, 2 สิงหาคม). ชุมชนทรงคุณค่าไทยหายไป 4 แห่งต่อปี! รู้จัก DENKEN แนวคิดอนุรักษ์พื้นที่ดั้งเดิมแบบญี่ปุ่น (ออนไลน์). เข้าถึงได้จาก: https://thematter.co/science-tech/why-we-should-learn-denken-from-japan/56209 [2569, 10 มีนาคม].

ธิดารัตน์ สืบญาติ. (2566). กลไกการบริหารจัดการการท่องเที่ยวชุมชนเชิงสร้างสรรค์: ปัญหาและแนวทางแก้ไข. วารสารรามคำแหง ฉบับบัณฑิตวิทยาลัย, 6(2), หน้า 15-30.

ประชาไท. (2568, 22 เมษายน). 'ศาลเจ้าแม่ทับทิม'คว้ารางวัลอนุรักษ์สถาปัตยกรรม ท่ามกลางการไล่รื้อ (ออนไลน์). เข้าถึงได้จาก: https://prachatai.com/journal/2025/04/112682 [2569, 10 มีนาคม].

แบรนด์ธิงค์. (2569, 20 มกราคม). ‘ศาลเจ้าแม่ทับทิมสะพานเหลือง’ จากศาลศักดิ์สิทธิ์สู่ศาลจำลอง พื้นที่ประวัติศาสตร์ของบรรทัดทอง-สามย่าน กับการต่อสู้เพื่อมิให้เหลือเพียงความทรงจำ (ออนไลน์). เข้าถึงได้จาก: https://today.line.me/th/v3/article/LXpgNGG [2569, 20 มีนาคม].

พิมแพรว ทองศรีคำ และคณะ. (2564). ธรณีนี่นี้ใครครอง?: ทรัพย์สินจุฬาฯ ปะทะ ศาลเจ้าแม่ทับทิม การต่อสู้บนพื้นที่ของกรรมสิทธิ์และวัฒนธรรมชุมชน (ออนไลน์). เข้าถึงได้จาก: https://so06.tci-thaijo.org/index.php/NitiPariJ/article/view/250013 [2569, 10 มีนาคม].

มติชนสุดสัปดาห์. (2568, 21 เมษายน). จุฬาฯรุกคืบ กดดันผู้ดูแลศาลเจ้าแม่ทับทิมฯ ออกจากพื้นที่อีก (ออนไลน์). เข้าถึงได้จาก: https://www.matichon.co.th/weekly/hot-news/article_838754 [2569, 10 มีนาคม].

สมาพันธ์สมาคมภาพยนตร์แห่งชาติ. (2567, 1 ตุลาคม). สรุปผลรางวัลภาพยนตร์แห่งชาติ สุพรรณหงส์ ครั้งที่ 32 (ออนไลน์). เข้าถึงได้จาก: https://www.mpc.or.th/content/6784/suphannahong2023-winners [2569, 10 มีนาคม].

สำนักท่องเที่ยวโดยชุมชน. (2564, 6 กรกฎาคม). คู่มือเกณฑ์มาตรฐานการบริหารจัดการแหล่งท่องเที่ยวโดยชุมชน (ออนไลน์). เข้าถึงได้จาก: https://www.dasta.or.th/th/article/302 [2569, 10 มีนาคม].

Buhalis, D. (2000). Marketing the competitive destination of the future. Tourism management, 21(1), pp. 97-116.

Choe, J. (2025). Religious tourism. Tourism Geographies, 27(3-4), pp. 830-839. https://doi.org/10.1080/14616688.2024.2423168

ICOMOS. (2013). The Burra Charter: The Australia ICOMOS charter for places of cultural significance. Burwood, AU: Australia ICOMOS.

Krippendorff, K. (2018). Content analysis: An introduction to its methodology (4th ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.

Lefebvre, H. (1996). The right to the city. In E. Kofman & E. Lebas (Trans. & Eds.). Writings on cities (pp. 63-181). Oxford, UK: Blackwell.

Li, T.E., & McKercher, B. (2016). Developing a typology of diaspora tourists: Return travel by Chinese immigrants in North America. Tourism Management, 56(2016), pp. 106-113.

Mtapurı, O., & Giampiccoli, A. (2020). Beyond rural contexts: Community-based tourism for a better life in the city. Advances in Hospitality and Tourism Research (AHTR), 8(2), pp. 419-439.

Raj, R., & Griffin, K. A. (Eds.). (2015). Religious tourism and pilgrimage management: An international perspective (2nd ed.). Wallingford, UK: CABI.

Robson, J. (2025). Message in honor of Ms. Nok [Letter]. Cambridge, MA: Harvard-Yenching Institute, Harvard University.

Tang, X., & Turingan, G. (2024). Faith and rights in the smart city: Preserving the significance of the Chao Mae Tuptim shrine amidst gentrification of the Sam Yan neighborhood of Bangkok. Thai Journal of East Asian Studies, 28(2), pp. 51-73.

Timothy, D. J., & Olsen, D. H. (Eds.). (2006). Tourism, religion and spiritual journeys. London: Routledge.

United Nations. (2015). Transforming our world: the 2030 Agenda for Sustainable Development (Online). Available: https://sdgs.un.org/2030agenda [2026, March 10].

Weihrich, H. (1982). The TOWS matrix—A tool for situational analysis. Long range planning, 15(2), pp. 54-66.

Wheelen, T.L., Hunger, J.D., Hoffman, A.N., & Bamford, C.E. (2018). Strategic management and business policy: Globalization, innovation, and sustainability (15th ed.). Hoboken, NJ: Pearson.

World Commission on Environment and Development. (1987). Report of the world commission on environment and development: Our common future (Online). Available: https://www.brundtland.co.za/wp-content/uploads/2022/08/Brundtland-Report-1987-Our-Common-Future.pdf [2026, March 10].

全国伝統的建造物群保存地区協議会. (n.d.). Introduction to Japan's Preservation Districts (Online). Available: https://www.denken.gr.jp/english/index.html [2026, March 10].