ยุติธรรมทางเลือกสำหรับการกระทำผิดในเด็กและเยาวชน

บทคัดย่อ

“เด็กและเยาวชน” เป็นกำลังสำคัญในการพัฒนาประเทศชาติ แต่สภาพปัญหาทางสังคมในปัจจุบัน กลับผลักดันให้เด็กและเยาวชนเดินไปในทางที่ผิด กลายเป็นผู้กระทำผิดละก่ออาชญากรรมที่รุนแรง จนเกิดปรากฏการณ์เรียกร้องให้รัฐทำการพิจารณายกเลิกกฎหมายเยาวชนเสียใหม่ เมื่อกระบวนการยุติธรรมที่เกี่ยวข้องกับอาชญากรรมในเด็กและเยาวชน เกิดการตั้งคำถามถึงความเหมาะสมอันเนื่องมาจากสถานการณ์สังคมในปัจจุบันที่ผู้ก่อเหตุร้ายแรงนั้นเริ่มมีช่วงอายุที่น้อยลงเรื่อย ๆ จนเกิดประเด็นเรียกร้องให้มีการทบทวนเกณฑ์อายุของผู้กระทำผิดที่ต้องรับโทษ ซึ่งศาลมักพิจารณาโดยใช้หลักจิตวิทยาในการฟื้นฟู บำบัดแก้ไขพฤติกรรมมากกว่าการลงโทษผู้กระทำผิด ซึ่งนั้นไม่ได้ช่วยให้ปัญหาได้รับการแก้ไขอย่างถูกต้อง อีกทั้งหากส่งเด็กหรือเยาวชนที่กระทำผิดไปอยู่รวมกับผู้ต้องหาในวัยผู้ใหญ่ ก็หวั่นว่าเด็กและเยาวชนได้เรียนรู้วิธีก่ออาชญากรรมที่เป็นมืออาชีพมากขึ้น ดังนั้น ทางการศึกษาทบทวนวรรณกรรม พบว่า สามารถนำแนวคิดยุติธรรมเชิงสมานฉันท์ มาปรับใช้แนวทางในการแก้ไขประเด็นปัญหาดังกล่าวได้ เพราะ ในเมื่อเด็กและเยาวชนได้กระทำผิดต้องรับโทษ เพียงแต่เป็นรับโทษในเชิงสร้างสรรค์มากขึ้น ให้ผู้กระทำผิดมีความเข้าใจ รู้สำนึกในความผิดของตนที่ได้ลงมือกระทำไป และขอโทษเหยื่อ ครอบครัวของเหนื่อยจากใจจริง ซึ่งรูปแบบกระบวนการยุติธรรมเชิงสมานฉันท์ที่เหมากับการแก้ไขปัญหาเกี่ยวกับผู้กระทำผิดเป็นเด็กและเยาวชน คือ รูปแบบการประชุมกลุ่มครอบครัว (Family group conferencing: FGC) เพื่อเบี่ยงเบนคดีในกรณีผู้กระทำความผิดเป็นเด็กและเยาวชนให้ออกจากระบบยุติธรรมทางอาญาที่เป็นทางการ มีกระบวนการจึงครอบคลุมมากกว่าโปรแกรมไกล่เกลี่ยทั่วไป อีกทั้ง ได้รับการออกแบบมาเพื่อกำหนดผลลัพธ์ที่ทั้งสองฝ่ายต้องการ และ รูปแบบคณะกรรมการบูรณาการชุมชน (Community reparative board) เป็นกระบวนการที่ที่ช่วยให้ผู้กระทำผิดสามารถหวนกลับคืนมาใหม่สู่สังคมได้ ซึ่งเป็นรูปแบบที่เน้นการแสดงความรับผิดชอบของชุมชนมีการนำไปใช้อย่างกว้างขวาง