ความเชื่อเรื่องขวัญของชาวตะวันตกและตะวันออก
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้ได้ศึกษาความเชื่อเรื่องขวัญ จากประเด็นปัญหาที่เกิดจากความสงสัยในเรื่องเกี่ยวกับความหมายของขวัญคืออะไร ลักษณะของขวัญเป็นอย่างไร ประเภทของขวัญมีกี่ประเภท และความเข้าใจเรื่องขวัญของชาวตะวันตกและชาวตะวันออกว่ามีความแตกต่างกันอย่างไร โดยการศึกษาดังกล่าวนี้ได้อาศัยข้อมูลจากหนังสือ ตำราพิธีกรรม เอกสารทางวิชาการ ผลจากการศึกษาพบว่า ความเชื่อและความหมายเรื่องขวัญมีลักษณะแนวคิดที่มีความหมายในเชิงบวก (Positive) ในแง่ของการให้กำลังใจและความเป็นสิริมงคลแก่ชีวิต นั่นคือ มนุษย์ทุกคนมีความปรารถนาต้องการให้ชีวิตของตนได้มีแต่สิ่งที่ดี โดยความปรารถนานี้เกี่ยวข้องกับชะตากรรมมนุษย์ซึ่งชะตากรรมของมนุษย์จะดีหรือร้ายนั้นย่อมขึ้นอยู่กับสภาวะของขวัญ โดยความเชื่อเรื่องขวัญเป็นความเชื่อของมนุษย์หลาย ๆ ชนชาติ บางชนชาติอาจจะไม่เรียกสิ่งนามธรรมนี้ว่าขวัญ แต่อาจเรียกเป็นอย่างอื่น อย่างไรก็ตาม เมื่อศึกษาตามหลักความเชื่อในสิ่งเหนือธรรมชาติทั่วไปแล้วจะพบว่า บางชนชาติโดยเฉพาะชนชาติตะวันตกมีแนวคิดความเชื่อเรื่องขวัญในลักษณะของการเสริมสร้างพลังชีวิตเพื่อให้เกิดกำลังใจ และความเชื่อมั่นโดยออกมาในรูปแบบความเชื่อที่เกี่ยวกับโชคลาง ของขลัง หรือเทพเจ้า แต่ปัจจุบันนี้ชนชาติตะวันตกมีความเข้าใจลักษณะขวัญที่แปรผันออกไปเป็นลักษณะของการสร้างกำลังใจจากตนเอง ด้วยการใช้วิธีคิดแบบมีเหตุผลตามกระแสความเจริญก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์มากกว่าการอาศัยพึ่งพาอำนาจเหนือธรรมชาติ ส่วนแนวคิดความเชื่อเรื่องขวัญของชนชาติตะวันออกยังปรากฏให้เห็นลักษณะขวัญเป็นสิ่งที่มีคุณสมบัติเหนือธรรมชาติและจำเป็นต้องอาศัยพึ่งพาสิ่งนี้เพื่อสร้างกำลังใจและความเชื่อมั่นในการดำเนินชีวิตอยู่ โดยถ่ายทอดความเชื่อนี้ออกมาในรูปแบบของพิธีกรรม ขณะเดียวกันเมื่อศึกษาความเชื่อขวัญของชนชาติตะวันตกและชนชาติตะวันออก พบว่า ขวัญของชาวตะวันตกมี 3 ประเภท ได้แก่ ขวัญคน ขวัญสัตว์ ขวัญพืช ส่วนประเภทขวัญของชาวตะวันออกมี 4 ประเภท โดยเพิ่มขวัญประเภทสิ่งไม่มีชีวิต แต่กระนั้นความเชื่อเรื่องประเภทของขวัญทั้งสองชนชาติแตกต่างกันตรงที่ชนชาติตะวันตกไม่มีการระบุความชัดเจนว่ามีขวัญประจำอยู่กับสิ่งต่าง ๆ แต่จะมีประเภทขวัญที่อธิบายไว้ในลักษณะของพิธีกรรมที่มนุษย์ต้องเกี่ยวข้องสัมพันธ์กับพืชและสัตว์ ซึ่งประเด็นนี้มีความเหมือนกันกับพิธีกรรมเรียกขวัญของชาวตะวันออกเท่านั้น
Article Details
1. มุมมองและความคิดเห็นใด ๆ ในบทความเป็นมุมมองของผู้เขียน คณะบรรณาธิการไม่จำเป็นต้องเห็นด้วยกับมุมมองเหล่านั้นและไม่ถือเป็นความรับผิดชอบของคณะบรรณาธิการ ในกรณีที่มีการฟ้องร้องเกี่ยวกับการละเมิดลิขสิทธิ์ ให้ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียน แต่เพียงผู้เดียว
2. ลิขสิทธิ์บทความที่เป็นของคณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรีมีลิขสิทธิ์ถูกต้องตามกฎหมาย การเผยแพร่จะต้องได้รับอนุญาตโดยตรงจากผู้เขียนและมหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรีเป็นลายลักษณ์อักษร
เอกสารอ้างอิง
คณาจารย์ภาควิชาจิตวิทยา. (2535). จิตวิทยาทั่วไป. เชียงใหม่: คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
จุฑาทิพย์ อุมะวิชนี. (2542). วิวัฒนาการแห่งความคิด. กรุงเทพฯ: คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
เธียรชัย เอี่ยมวรเมธ. (2523). พจนานุกรมไทย-อังกฤษ. กรุงเทพฯ: รวมสาส์น.
นวลลออ สุภาผล. (2527). ทฤษฎีบุคลิกภาพ. กรุงเทพฯ: คณะมนุษยศาสตร์ ประสานมิตร.
มณี พยอมยงค์. (2529). ประเพณีสิบสองเดือนล้านนาไทย. เชียงใหม่: ส.ทรัพย์การพิมพ์.
มูลนิธิสารานุกรมไทยวัฒนธรรม ธนาคารไทยพาณิชย์. (2542). สารานุกรมวัฒนธรรมไทยภาคอีสาน. กรุงเทพฯ: ผู้แต่ง.
รุจินาถ อรรถสิษฐ. (2548). ขวัญ: ขวัญชีวิตของคนไทย. กรุงเทพฯ: กระทรวงสาธารณสุข.
ลัญจกร นิลกาญจน์. (2560). วัฒนธรรมความเชื่อกับการจัดการศรัทธาของชุมชน. วารสารนาคบุตรปริทรรศ์, 10(2), 13.
วิทย์ เที่ยงบูรณธรรม. (2536). พจนานุกรมไทยฉบับมหาวิทยาลัย. กรุงเทพฯ: สุริยบรรณ.
วิไลวรรณ ขนิษฐานันท์. (ม.ป.ป.). วิวัฒนาการพิธีทำขวัญคนไท. กรุงเทพฯ: คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
สมาคมพระคริสตธรรมไทย. (2542). พระคริสตธรรมคัมภีร์ ภาคพันธสัญญาเดิมและพันธ สัญญาใหม่. กรุงเทพฯ: ผู้แต่ง.
สุเมธ เมธาวิทยากุล. (2532). สังกัปพิธีกรรม. กรุงเทพฯ: โอเดียนสโตร์.
สำนักงานวิทยทรัพยากร. (2534). พจนานุกรมฉบับพระเกียรติ ปี พ.ศ. 2530. กรุงเทพฯ: วัฒนาพานิช.
อนัญญา คำเขียว. (2555). การศึกษาเพื่อการสร้างสรรค์:กรณีศึกษาประเพณีพิธีกรรมบายศรีสู่ขวัญผู้ไทย อำเภอเรณูนคร จังหวัดนครพนม เพื่อการอนุรักษ์จารีตประเพณี. วิทยานิพนธ์ศิลปกรรมศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาทัศนศิลป์:ศิลปะสมัยใหม่ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
อนุมานราชธน, พระยา. (ม.ป.ป.). การศึกษาศิลปะและประเพณี. ม.ป.ท.
อัธยา โกมลกาญจน. (2561). อารยธรรมคตะวันตก. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยรามคำแหง.
อุบลรัตน์ พันธุมินทร์. (2542). การศึกษาวัฒนธรรมคนล้านนาในพม่า. เชียงใหม่: มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
Carendish, R. (1994). Man myth & magic. New York: MCavendish.
Eysenck, H.J. (1972). Encyclopedia of psychology. New York: Seabury Press.
Wolman, B.B. (1977). International encyclopedia of psychiatry psychology psychoanalysis & nearology. New York: Prochaced for Aesculapins Publishers.
Lngeheheinge, R. (1982). Tham Khwan. Singapore: Singapore University Press.
Webster’s new universal dictionary of the language. (1977). New York: Universal Press.
