การสำรวจอัตลักษณ์และประสบการณ์ในการท่องเที่ยวแสวงบุญเชิงพุทธ: มุมมองบูรณาการของการท่องเที่ยวเชิงโหยหาอดีต - วรพงศ์พัชร์ ณฐาพัชร์ (วารสารเทคโนโลยีสื่อสารมวลชน มทร.พระนคร, 2026)
งานวิจัยนี้มุ่งอธิบายพฤติกรรมการท่องเที่ยวแสวงบุญเชิงพุทธ ณ ลุมพินี ในบริบทของการท่องเที่ยวเชิงโหยหาอดีต โดยบูรณาการแนวคิดทฤษฎีพฤติกรรมตามแผนร่วมกับมิติด้านอัตลักษณ์และการรับรู้สื่อ เพื่อทำความเข้าใจกลไกการตัดสินใจของนักท่องเที่ยวในเชิงลึก การศึกษาให้ความสำคัญกับบทบาทของทัศนคติ บรรทัดฐานทางสังคม การรับรู้ความสามารถในการควบคุมพฤติกรรม รวมถึงความสอดคล้องกับตนเอง และการเปิดรับสื่อ การวิจัยใช้ระเบียบวิธีเชิงปริมาณ โดยเก็บข้อมูลจากนักท่องเที่ยวชาวไทยจำนวน 400 คน ด้วยวิธีการสุ่มแบบตามสะดวก และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยโมเดลสมการโครงสร้าง (SEM) เครื่องมือวิจัยมีค่าความเชื่อมั่นอยู่ในเกณฑ์ยอมรับได้ผลการวิจัยชี้ให้เห็นว่า การรับรู้ความสามารถในการควบคุมพฤติกรรม ทัศนคติ และบรรทัดฐานเชิงอัตวิสัย ล้วนเป็นปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อความตั้งใจในการเดินทางอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ โดยแบบจำลองสามารถอธิบายความแปรปรวนของความตั้งใจได้ในระดับค่อนข้างสูง นอกจากนี้ ความสอดคล้องระหว่างอัตลักษณ์ของนักท่องเที่ยวกับลักษณะของแหล่งท่องเที่ยวมีบทบาทในการเสริมสร้างทัศนคติเชิงบวกต่อการท่องเที่ยวเชิงศาสนา อย่างไรก็ตาม การเปิดรับสื่อไม่ปรากฏบทบาทในการเป็นตัวแปรปรับระหว่างความตั้งใจและพฤติกรรมจริง ข้อค้นพบดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่าการตัดสินใจท่องเที่ยวเชิงศรัทธามีรากฐานมาจากแรงจูงใจภายใน เช่น ความเชื่อ ความทรงจำ และความหมายเชิงสัญลักษณ์ มากกว่าปัจจัยภายนอกอย่างสื่อ ดังนั้น การจัดการการท่องเที่ยวควรมุ่งเน้นการสร้างประสบการณ์ที่เชื่อมโยงกับศรัทธา อัตลักษณ์ และบริบททางประวัติศาสตร์ ควบคู่กับการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานเพื่อสนับสนุนการเดินทางและเสริมสร้างความยั่งยืนของการท่องเที่ยวแสวงบุญ