การดำรงอยู่ของระบบวรรณะในสังคมอินเดีย - แก้วสุฟอง ผศ. ดร. สมหวัง (วารสารปณิธาน, 2018)
บทความนี้ เกิดจากการศึกษาสืบค้นใน 3 ประเด็น คือ (1) เพื่อศึกษาสภาพของสังคมอินเดียตามระบบวรรณะ (2) เพื่อศึกษาแนวคิดโต้แย้งระบบวรรณะและผลที่เกิดขึ้นจากแนวคิดที่ต่อต้านระบบวรรณะ และ (3) เพื่อค้นหาปัจจัยแห่งการดำรงอยู่แห่งระบบวรรณะในสังคมอินเดียสมัยใหม่ ผลการศึกษาพบว่า สังคมอินเดียเป็นสังคมที่ประกอบด้วยระบบจตุรวรรณะหรือวรรณะทั้ง 4 คือ พราหมณ์ กษัตริย์ แพศย์ และศูทร ซึ่งระบบดังกล่าวนี้สืบทอดกันมายาวนานนับตั้งแต่การเข้ามาของอารยัน คนที่อยู่นอกระบบวรรณะมีชื่อว่าจัณฑาล ต่อมา พระพุทธเจ้าได้โต้แย้งแนวคิดเรื่องวรรณะ ที่นับถือกันนั้นเป็นเท็จ และในช่วงอินเดียสมัยใหม่ มีการชูประเด็นการหักล้างความคิดเห็นเกี่ยวกับวรรณะที่แตกต่างกันระหว่างคานธีและอัมเบดการ์ ในอินเดียสมัยใหม่ที่แม้ระบบวรรณะจะเปลี่ยนรูปแบบไปแต่การยึดถือก็ยังคงอยู่ ปัจจัยทั้งที่เป็นลบและเป็นบวก ที่เป็นลบก็คือ การศึกษา อิทธิพลวัฒนธรรมสากล ที่เป็นบวกก็มี การปฏิบัติสัมสการและปัจจัยทางการเมือง แต่ทั้งบวกและลบก็ยังไม่มีพลังมากพอ เป็นเหตุให้แนวคิดเรื่องวรรณะยังคงเป็นพลวัตและดำเนินไปในสังคมอินเดียอย่างต่อเนื่อง