ผู้สูงอายุในโลกแห่งการทำงาน: มุมมองเชิงทฤษฎีทางกายจิตสังคม - สุมาลย์โรจน์, ธนยศ; นอจิ สุขไสว, ฮานานมูฮิบบะตุดดีน (วารสารปัญญาภิวัฒน์, 2015)
บทความนี้นำเสนอลักษณะงานที่เหมาะสมกับผู้สูงอายุ โดยใช้การทบทวนวรรณกรรมตามมุมมองทฤษฎีทางกายจิตสังคมซึ่งจะให้ความสำคัญกับแนวคิดทฤษฎีต่างๆ ที่มีอิทธิพลร่วมกัน ทำให้สามารถเข้าใจและอธิบายพฤติกรรมมนุษย์ได้อย่างครอบคลุมและเป็นลักษณะองค์รวม ได้แก่ ทฤษฎีทางด้านชีววิทยาที่เน้นอธิบายความชราภาพทางด้านกายภาพทฤษฎีทางด้านจิตวิทยาที่เน้นอธิบายพัฒนาการทางบุคลิกภาพ (Erikson’s Psychosocial Development; Lewinson’s Adult Development และ Costa & MaCrae’s Big Five Personality) สติปัญญา (Wechsler’s Theory of Intelligence) แรงจูงใจ (Maslow’s Motivation Theory) ความเครียด (Karasek’s Job Strain Model) และทฤษฎีทางด้านสังคมที่เน้นอธิบายการมีปฏิสัมพันธ์ระหว่างผู้สูงอายุกับสิ่งแวดล้อมรอบตัว เช่น ทฤษฎีกิจกรรม (Havighurst’s Activity Theory) ทฤษฎีการถอยห่าง (Cummings & Henry’s Disengagement Theory) ทฤษฎีความต่อเนื่อง (Neugarten’s Continuity Theory) และทฤษฎีบทบาท (Role Theory) รวมทั้งแนวความคิดของภาวะธรรมทัศน์ในวัยผู้สูงอายุตามมิติด้านจิตวิญญาณ (Tornstam’s GerotranscendenceTheory) ผลจากการวิเคราะห์ในภาพรวม พบว่าลักษณะงานที่เหมาะสมกับผู้สูงอายุ คือ งานที่มีความเครียดต่ำ งานลักษณะจิตอาสา งานที่ได้รับการยอมรับจากสังคมและมีผลตอบแทนที่มุ่งเน้นไปในด้านสวัสดิการมากกว่าการตอบแทนเป็นตัวเงิน งานที่ผู้สูงอายุเคยมีประสบการณ์หรือมีความชำนาญ งานตามความสนใจ ซึ่งบทสรุปของบทความนี้จะนำไปสู่การพัฒนาข้อเสนอแนะเชิงนโยบายสำหรับผู้ที่เกี่ยวข้อง เพื่อการพัฒนาคุณภาพชีวิตในการทำงานของผู้สูงอายุต่อไป