การพัฒนาชุมชนต้นแบบ “เกษตรกรรมในชุมชนเมือง” - หอมชื่น, รัตนา; วะทา, อวยชัย; หอมหวล, ศักดิ์พงศ์ (วารสารมหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม, 2018)
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาข้อมูลทั่วไป สภาพปัญหาและสถานการณ์ด้านเกษตรกรรมในชุมชนเมืองของหมู่บ้าน ธนาวัลย์ 2)ศึกษารูปแบบกิจกรรมและคุณลักษณะชุมชนต้นแบบ “เกษตรกรรมในชุมชนเมือง” 3) ทดลองใช้และประเมินผลการใช้รูป แบบ การพัฒนาชุมชนต้นแบบ “เกษตรกรรมในชุมชนเมือง” โดยมีขั้นตอนการวิจัย คือ ระยะที่ 1 ได้แก่ การศึกษาข้อมูลทั่วไป สภาพ ปัญหาและสถานการณ์ด้านเกษตรกรรมในชุมชนเมืองของหมู่บ้านธนาวัลย์ โดยศึกษาจากเอกสารงานที่เกี่ยวข้องและสภาพบริบทของ พื้นที่ ระยะที่ 2 ได้แก่ การสร้างรูปแบบกิจกรรมและคุณลักษณะของชุมชนต้นแบบ “เกษตรกรรมในชุมชนเมือง” โดยผู้เชี่ยวชาญ ผู้ เกี่ยวข้อง และผู้วิจัยในท้องถิ่น ระยะที่ 3 การทดลองใช้และประเมินผลการใช้รูปแบบ การพัฒนาชุมชนต้นแบบ “เกษตรกรรมในชุมชน เมือง” โดยการใช้รูปแบบที่ได้มาทดลองที่หมู่บ้านธนาวัลย์ กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ครัวเรือนในชุมชนเมือง หมู่บ้านธนาวัลย์ จำนวน 10 ครัวเรือน รวมสมาชิกในครัวเรือน 30 คน ได้มาโดยวิธีเจาะจงจากผู้สมัครใจ ระเบียบวิธีวิจัยเป็นการวิจัยแบบผสมระหว่างการวิจัยเชิง คุณภาพและการวิจัยเชิงปริมาณ เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการ ผลการวิจัยพบว่า การพัฒนาชุมชนต้นแบบ “เกษตรกรรมในชุมชนเมือง” นวัตกรรมที่เหมาะสม คือ เครือข่ายชุมชนกลุ่มตัวอย่าง ต้องมีความรู้ความเข้าใจ เจตคติ และทักษะในการปฏิบัติเกี่ยวกับกิจกรรม 11 กิจกรรม คือ 1) กิจกรรมการให้ความรู้ความเข้าใจเกี่ยว กับเกษตรกรรมในชุมชนเมือง 2) กิจกรรมการปลูกพืชเพื่อบริโภคและจำหน่าย 3) กิจกรรมการเลี้ยงสัตว์เพื่อบริโภคและจำหน่าย 4) กิจกรรมการเพาะเห็ด 5) กิจกรรมการปลูกผักกลับหัว 6) กิจกรรมการปลูกข้าวบนดาดฟ้า 7) กิจกรรมส่งเสริมเกษตรอินทรีย์ 8) กิจกรรม การประยุกต์วัสดุเหลือใช้สู่เทคโนโลยีชาวบ้าน 9) กิจกรรมธนาคารขยะ 10) กิจกรรมส่งเสริมขนบธรรมเนียมและประเพณีพื้นบ้าน และ วัฒนธรรม 11) กิจกรรมส่งเสริมวิถีชีวิตประชาธิปไตย ซึ่งผลการวิจัยพบว่า กลุ่มตัวอย่าง 30 คน จาก 10 ครัวเรือน มีการรับรู้ มีส่วน ร่วม มีการแสดงความเป็นเจ้าของ มีจิตสำนึก และเกิดพลังการขับเคลื่อน อยู่ในระดับสูงมาก ส่วนคุณลักษณะของชุมชนต้นแบบ ต้อง ประกอบด้วย 1) มีกลุ่มองค์กรที่เข้มแข็ง 2) มีกระบวนการเรียนรู้ร่วมกัน 3) มีการประยุกต์ใช้ภูมิปัญญาในการแก้ปัญหาและดำรงชีวิต 4) มีการขับเคลื่อนกิจกรรมอยู่อย่างสมํ่าเสมอ