สาระศาสตร์: วารสารสถาปัตยกรรมและการออกแบบ

Reflections on Nat Pwe at Household No. 143: Changes of “Body Techniques” and Domestic Spaces within the Spiritual Cult of Myanmar

2025-09-09T09:27:49+07:00

This article explores the changes in body techniques of shikho, a five-point prostration, which is a fundamental practice during acts of devotion within the spiritual cult of Myanmar, and domestic spaces, particularly during nat pwe, a spirit possession festival at contemporary household No.143. Using Marcel Mauss’s “Techniques of the Body” as a theoretical framework to explore the evolving traditions and beliefs of the people in a spiritual cult, this research aims to understand how the shikho have changed due to colonization and its relation to sacred spaces within the domestic contexts in contemporary Myanmar.

In “Techniques of the Body”, Mauss argues that body techniques can be passed on from one generation to the next. Habits are read as traditions, and body techniques are learned behaviors, rather than instincts. Mauss emphasizes that each society develops its own unique forms of body techniques, shaped by social, educational, cultural, and environmental factors. While previous scholars have analyzed the changes within Myanmar’s spiritual cult due to the historical shifts, the relationship between body techniques and domestic spaces remains underexplored. This research addresses this gap. Using Mauss’s theoretical framework with architectural analysis, this research offers a new lens to examine the changes in habits and sacred spaces in residential buildings.

Traditional and post-independence practices of shikho are compared and analyzed. A contemporary case study of nat pwe in a contemporary Buddhist household is conducted to analyze the bodily techniques practiced by nat kadaw, spirit medium and non-worshippers, revealing how rituals have adapted and changed to the beliefs of the inhabitants and the urbanized landscape of modern Myanmar. By emphasizing contemporary shifts and tracing these traditions, this research aims to understand the relationship between anthropology, bodily practices, and architectural spaces. The finding suggests that domestic spaces are organized by the beliefs and habits of the inhabitants, and the spaces influence bodily practices and vice versa. As bodily practices changed and some endure, this study contributes to ongoing discussions on cultural identity, tradition, and the built environment.

การสร้างและดัดแปลงองค์ประกอบสถาปัตยกรรมเพื่อป้องกันลิงในย่านเมืองเก่าลพบุรี

2025-10-31T11:22:41+07:00

Human–monkey conflict in Lopburi’s old town has long shaped residents’ lives and the form of its historic urban fabric. This study investigates bottom-up architectural adaptations developed by local residents to protect their properties from urban monkeys, focusing on both the typology of deterrent elements and their spatial distribution.

Fieldwork documented the façades of buildings surrounding Phra Prang Sam Yot, analyzing each vertical bay from the second floor upward to record how deterrent elements were applied as single or combined strategies. Six principal types of monkey-deterrent elements were identified: ironwork, wire-mesh grilles, solid and slatted façade cladding, barbed wire, and electric fencing. Many of these remain despite the recent reduction in monkey populations, reflecting a long-standing resident-driven response to the pressures of human–monkey coexistence.

Findings show that deterrent measures often appeared as layered protective strategies in areas of intense conflict or higher commercial value, while other sections remained unprotected due to building abandonment or the relocation of residents. The study highlights the façade as a negotiated interface between humans and monkeys, shaping both the appearance and identity of the historic streetscape. Yet these measures remain fragmented, implemented individually by property owners with no communication or coordination, leading to discontinuous protection across the street-façade network and reducing overall effectiveness.

The research underscores the need for integrated urban strategies that recognize the dynamics of human–wildlife coexistence and draw on adaptive architectural mechanisms to inform urban-space design that supports multi-species coexistence, grounded in species behavior, environmental context, and local resources.

การสื่อสารทางสถาปัตยกรรมผ่านวิธีการต่อเติม

2025-08-06T08:26:31+07:00

จากปัญหาอาคารประวัติศาสตร์หลายแห่งถูกทิ้งร้างหรือใช้งานไม่เต็มประสิทธิภาพเนื่องจากข้อจำกัดด้านการใช้งานและกฎหมาย การต่อเติมจึงเป็นกลไกสำคัญในการปรับสมดุลระหว่างคุณค่าดั้งเดิมกับความต้องการปัจจุบัน การศึกษาและวิเคราะห์การสื่อสารทางสถาปัตยกรรมผ่านกระบวนการ “ต่อเติมอาคาร” (architectural extension) โดยใช้กรอบแนวคิดจากทฤษฎีการสื่อสารทางสถาปัตยกรรม และแนวคิดเรื่องความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งเก่ากับสิ่งใหม่ (contrast and continuity) จะนำไปสู่ความเข้าใจว่า การต่อเติมสามารถถ่ายทอดเจตนารมณ์ของผู้ออกแบบ และสามารถสร้างบทสนทนากับอดีตจากการต่อเติมอาคารได้อย่างไร คำถามวิจัยหลักของการศึกษานี้คือ วิธีการต่อเติมทำให้เกิดการสื่อสารทางสถาปัตยกรรมในรูปแบบใดบ้าง การศึกษานี้ใช้วิธีวิเคราะห์เชิงรูปแบบ (typological analysis) และการตีความเจตนาผู้ออกแบบในบริบทของอาคารส่วนต่อเติมด้านโครงสร้าง วัสดุ และคุณค่าดั้งเดิมของอาคาร โดยใช้กรณีศึกษา 3 โครงการ ได้แก่ อาคาร Shanghai Foreign Language School อาคาร Music School Louviers Extension และอาคาร Vast Gallery & Artist Residency ผลการศึกษาพบว่า การต่อเติมก่อให้เกิดการสื่อสารทางสถาปัตยกรรมใน 3 รูปแบบหลัก ได้แก่ 1) การเคารพอดีตด้วยการเปิดเผยโครงสร้างและวัสดุของอาคารเดิม 2) การเปลี่ยนผ่านผ่านพื้นที่เชื่อมต่อ โถง ลาน ทางเดิน ที่แสดงการเปลี่ยนแปลงของกาลเวลา และ 3) การตีความใหม่ด้วยรูปทรงและวัสดุร่วมสมัยที่ตั้งคำถาม หรือเสนอมุมมองใหม่ต่ออดีต การต่อเติมจึงไม่ใช่เพียงการเพิ่มพื้นที่ใช้สอยแต่เป็นกระบวนการออกแบบเพื่อการสื่อสารที่สร้างความต่อเนื่องระหว่างอดีตกับปัจจุบัน ผ่านมิติของแนวคิด สุนทรียภาพ และคุณค่าทางวัฒนธรรมร่วมสมัย

การพัฒนาและประเมินสมรรถนะวัสดุผสมผ้ารีไซเคิลสำหรับ สถาปัตยกรรมสร้างสรรค์

2025-09-05T16:40:09+07:00

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ในการประเมินศักยภาพของวัสดุอีพ็อกซี่เรซิ่นผสมผ้ารีไซเคิลเป็นวัสดุตกแต่งอาคาร เพื่อค้นหาอัตราส่วนและชนิดของการจัดเรียงชนิดของผ้าที่เหมาะสม โดยมีอัตราส่วนของอีพ็อกซี่เรซิ่นต่อผ้ารีไซเคิลที่ 1:0.5, 1:0.4, 1:0.3 และ 1:0.2 และมีการจัดเรียงผ้า 3 รูปแบบคือ 1) เส้นใยผ้าฝ้าย (EC) 2) แผ่นผ้าโพลีเอสเตอร์ (EP) และ 3) ทั้งเส้นใยและแผ่นผ้าทั้งสองชนิด (ECP) โดยวางเรียงแยกชั้น และค้นหาสมบัติของวัสดุทั้งทางกายภาพ (ลักษณะผิว ความหนาแน่น การดูดซึมน้ำ และการพองตัว) และสมบัติทางกล (การรับแรงดัด) แล้วนำผลมาเปรียบเทียบกับมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมไม้อัด (มอก. 876-2565)

ผลทดสอบพบว่า ลักษณะผิวของแผ่นวัสดุผสมผ้าโพลีเอสเตอร์ (EP) มีพื้นผิวที่เรียบมันวาวกว่าแผ่นวัสดุผสมผ้าฝ้ายจะมีผิวที่หยาบและเห็นเส้นใยเรียงสลับกัน การจัดเรียงผ้าทั้ง 3 รูปแบบสามารถสร้างสีสัน ลวดลายศิลปะได้อิสระ วัสดุอีพ็อกซี่เรซิ่นผสมแผ่นผ้าโพลีเอสเตอร์ (EP) มีประสิทธิภาพการรับแรงดัดสูงสุด (42.49 MPa) ความหนาแน่นสูง (865.54–1075.51 kg/m³) การดูดซึมน้ำต่ำ (0.38–4.87%) และการพองตัวต่ำที่สุด (0.02–0.08%) ส่วนวัสดุผสมเส้นใยผ้าฝ้าย (EC) และวัสดุผสมเส้นใยผสม (ECP) แสดงสมบัติรองลงมาตามลำดับ เมื่อนำสมบัติของวัสดุทั้งหมดมาเปรียบเทียบกับผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมไม้อัด (มอก. 876-2565) พบว่า อัตราส่วนผสมของอีพ็อกซี่เรซิ่นต่อผ้ารีไซเคิลที่เหมาะสมคือ 1:0.2 ซี่งมีสมบัติค่าการรับแรงดัดสูงกว่าเกณฑ์ผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมไม้อัด (มอก. 876-2565) และมีสมบัติทางกายภาพที่ดี ซึ่งสามารถนำมาพัฒนาต่อยอดเป็นผลิตภัณฑ์แผ่นตกแต่งอาคารและเฟอร์นิเจอร์ได้

ดังนั้นวัสดุอีพ็อกซี่เรซิ่นผสมผ้ารีไซเคิลนี้ เป็นวัสดุทางเลือกใหม่ที่น่าสนใจในการพัฒนาเป็นวัสดุตกแต่งอาคารที่ช่วยเพิ่มมูลค่าของเศษผ้า ลดปัญหาขยะสิ่งทอ อีกทั้งยังเป็นการส่งเสริมการอัพไซคลิง (upcycling) และแนวทางเศรษฐกิจหมุนเวียน (circular economy)

การศึกษาคุณสมบัติของคอนกรีตบล็อกผสมเปลือกเมล็ดยางพารา: แนวทางใหม่ ของวัสดุก่อสร้างเพื่อสิ่งแวดล้อม

2025-09-08T09:51:51+07:00

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาคอนกรีตบล็อกผสมเปลือกเมล็ดยางพาราบด (พันธุ์ RRIM600) ซึ่งเป็นวัสดุเหลือทิ้งจากการเกษตรที่มีปริมาณมาก มีน้ำหนักเบา มีความแข็งแรงเนื่องจากมีส่วนประกอบของเซลลูโลสสูง เพื่อเป็นวัสดุทดแทนมวลรวมหยาบ (หินเกล็ด) ซึ่งช่วยเพิ่มคุณสมบัติในความเป็นฉนวนกันความร้อน ลดน้ำหนัก และลดต้นทุนการผลิต โดยไม่ส่งผลต่อค่าความต้านทานแรงอัด (≥ 2.5 MPa) เมื่อเปรียบเทียบกับเกณฑ์มาตรฐานอุตสาหกรรม (มอก. 58-2533) รวมถึงศึกษาเปรียบเทียบค่าสัมประสิทธิ์การนำความร้อน (k) คุณสมบัติด้านอุณหภูมิภายในอาคารภาคสนาม โดยใช้เปลือกเมล็ดยางพาราแทนที่หินเกล็ดในอัตราส่วนร้อยละ 0–100 (ช่วงห่างร้อยละ 10) โดยน้ำหนัก พบว่า อัตราส่วนที่เหมาะสมที่สุดคือ การแทนที่ร้อยละ 20 โดยน้ำหนัก (สัดส่วน A2) ซึ่งให้ค่าความต้านทานแรงอัดเฉลี่ย 4.98 MPa มีน้ำหนักลดลงร้อยละ 10.58 โดยเทียบกับคอนกรีตบล็อกที่ไม่ผสมเปลือกเมล็ดยางพารา (สัดส่วน A0) เมื่อขึ้นรูปเป็นคอนกรีตบล็อกมาตรฐานขนาด 19 x 39 x 7 ซม. พบว่า น้ำหนักลดลงร้อยละ 7.00 เมื่อเทียบกับคอนกรีตบล็อกที่มีขายทั่วไป ค่าสัมประสิทธิ์การนำความร้อนเฉลี่ยลดลงร้อยละ 18.87 เมื่อเทียบกับคอนกรีตบล็อกที่ไม่ผสมเปลือกเมล็ดยางพารา (สัดส่วน A0) และลดลงร้อยละ 21.40 เมื่อเทียบกับคอนกรีตบล็อกที่มีขายทั่วไป แสดงถึงประสิทธิภาพในการเป็นฉนวนกันความร้อน ในด้านการทดสอบด้านอุณหภูมิในอาคารจำลองภาคสนาม พบว่า อุณหภูมิสูงสุดภายในอาคารจำลองช่วงเวลากลางวันของอาคารที่ก่อผนังด้วยคอนกรีตบล็อกผสมเปลือกเมล็ดยางพาราต่ำกว่าอาคารจำลองที่ก่อผนังด้วยคอนกรีตบล็อกทั่วไป 1.04 °C อีกทั้งยังช่วยลดต้นทุนในการผลิตลงได้โดยมีราคาต่ำกว่าคอนกรีตบล็อกตามท้องตลาดร้อยละ 7.70

งานวิจัยนี้จึงชี้ให้เห็นถึงศักยภาพของเปลือกเมล็ดยางพาราในการพัฒนาเป็นวัสดุก่อสร้างที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม เพิ่มมูลค่าเศษวัสดุจากอุตสาหกรรมยางพารา ประหยัดพลังงาน และช่วยลดต้นทุนการก่อสร้างลงได้

ความพรุน พฤติกรรมทางความร้อน และศักยภาพทางสถาปัตยกรรม ของวัสดุฉนวนที่ทำจากไมซีเลียมวงศ์โพลีพอราซี

2025-10-15T10:05:15+07:00

งานวิจัยนี้มุ่งศึกษาคุณสมบัติทางความร้อนและโครงสร้างจุลภาคของแผ่นเส้นใยไมซีเลียมวงศ์โพลีพอราซีจากภาคเหนือของประเทศไทย เพื่อประเมินศักยภาพในการนำมาใช้เป็นวัสดุฉนวนสำหรับงานสถาปัตยกรรมที่ยั่งยืน โดยใช้การวิเคราะห์ Simultaneous Thermal Analysis (STA) และ Brunauer–Emmett–Teller (BET)

ผลการวิเคราะห์ STA พบการสูญเสียน้ำหนักสามระยะหลัก ได้แก่ 30–150°C จากการระเหยน้ำ 200–320°C จากการสลายตัวของเซลลูโลสและเฮมิเซลลูโลส และมากกว่า 350°C จากการสลายลิกนินพร้อมการก่อตัวของชั้นถ่านที่ช่วยหน่วงไฟ DTG บ่งชี้จุดวิกฤติของการสลายตัวที่ 280–310°C ขณะที่ DTA แสดงการดูดและคายพลังงานความร้อนตามกระบวนการเปลี่ยนแปลงเชิงความร้อน สำหรับการวิเคราะห์ BET และ BJH พบว่า แผ่นไมซีเลียมเป็นวัสดุรูพรุนขนาดกลาง มีรัศมีรูพรุนเฉลี่ย 8.8 นาโนเมตร พร้อมการกระจาย รูพรุนสูงสุด 1.5–2.1 นาโนเมตร ค่าพื้นที่ผิวจำเพาะ 3.97 ม²/ก. และปริมาตรรูพรุนรวม 0.0175 ลบ.ซม./ก. กราฟไอโซเทอมแบบที่ 4 บ่งชี้พฤติกรรมการดูดและคายซับที่ชัดเจน ดังนั้นแผ่นเส้นใยไมซีเลียมมีศักยภาพในการระบายอากาศ ควบคุมความชื้น และลดการถ่ายเทความร้อนเหมาะสมต่อการประยุกต์ใช้เป็นวัสดุฉนวนและผนังสำหรับอาคารประหยัดพลังงาน

การศึกษาการปรับปรุงแสงประดิษฐ์ในห้องเรียนของมหาวิทยาลัย: กรณีศึกษาคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

2025-11-14T08:40:49+07:00

การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์หลักเพื่อศึกษาแนวทางการปรับปรุงแสงประดิษฐ์ที่เหมาะสมในห้องเรียนของมหาวิทยาลัย โดยทำการศึกษาห้องเรียนของคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ที่แตกต่างกันจำนวน 3 ห้องเรียน ได้แก่ ห้องเรียนขนาดเล็ก ห้องเรียนขนาดกลาง และห้องปฏิบัติการเขียนแบบ เนื่องจากเป็นห้องเรียนที่มีการใช้งานสูงที่สุด และเป็นตัวแทนของห้องเรียนส่วนใหญ่ในคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ โดยจำลองแสงธรรมชาติในช่วงเวลา 9.00–16.00 น. จำลองแสงธรรมชาติในช่วงวันวสันตวิษุวัต (21 มีนาคม) วันครีษมายัน (21 มิถุนายน) วันศารทวิษุวัต (21 กันยายน) และวันเหมายัน (21 ธันวาคม) ตัวแปรต้นในการศึกษาครั้งนี้มี 2 อย่าง ตัวแปรแรกคือ ชนิดของหลอดไฟ ได้แก่ 1) หลอด LED ชนิด E27 2) หลอด LED ชนิด MR16 จำนวน 2 หลอด และ 3) หลอดฟลูออเรส-เซนต์ ส่วนตัวแปรที่ 2 คือ การจัดวางแนวโคมไฟ 4 รูปแบบ ได้แก่ 1) การจัดวางรูปแบบเดิม 2) การจัดวางโดยอ้างอิงการใช้งาน 3) การจัดวางแบบหลีกเลี่ยงแสงธรรมชาติ 4) การจัดวางแบบกระจาย ผลการศึกษาพบว่า การใช้หลอด LED ชนิด E27 ประกอบกับการจัดวางผังในรูปแบบเดิมเหมาะสมกับห้องเรียนขนาดเล็ก โดยการใช้หลอด LED ชนิด E27 กับการจัดวางแบบกระจายเหมาะสมกับห้องเรียนขนาดกลาง และห้องปฏิบัติการเขียนแบบที่สุด โดยผลการศึกษาครั้งนี้จะนำไปเป็นตัวอย่างในการปรับปรุงแสงประดิษฐ์ในห้องเรียนในมหาวิทยาลัยที่คล้ายคลึงได้ต่อไป

การทบทวนระเบียบวิธีวิจัยว่าด้วยพืชจำลองในฐานะสิ่งเร้าที่มีความหมาย ในจิตวิทยาสิ่งแวดล้อม

2025-10-20T11:41:42+07:00

การทบทวนระเบียบวิธีวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพิจารณาบทบาทของพืชจำลองในฐานะสิ่งเร้าที่มีความหมายต่อการตอบสนองทางจิตสรีรวิทยา มากกว่าการเป็นเพียงเงื่อนไขเปรียบเทียบกับพืชจริง แม้พืชจำลองจะถูกใช้อย่างแพร่หลายในงานออกแบบสภาพแวดล้อม แต่หลักฐานเชิงประจักษ์ในสาขาจิตวิทยาสิ่งแวดล้อมยังมีอยู่อย่างจำกัด

การสืบค้นอย่างเป็นระบบจากฐานข้อมูล Scopus, Web of Science และ Google Scholar ในช่วงปี พ.ศ. 2557–2567 พบงานวิจัยเชิงทดลองที่เข้าเกณฑ์จำนวน 9 เรื่อง โดยส่วนใหญ่เป็นการทดลองระยะสั้นในห้องปฏิบัติการ ใช้กลุ่มตัวอย่างขนาดเล็ก และใช้มาตรวัดอัตวิสัยเป็นเครื่องมือหลัก

ผลการสังเคราะห์สะท้อนประเด็นสำคัญ 5 ด้าน ได้แก่ (1) พืชจำลองให้ผลเชิงบวกเหนือสภาวะไร้พืช แม้โดยทั่วไปด้อยกว่าพืชจริง (2) บางงานรายงานผลใกล้เคียงพืชจริงในบางตัวชี้วัด (3) การรับรู้ความแท้มีอิทธิพลต่อการประเมินสิ่งเร้า โดยการเปิดเผยข้อมูลว่าสิ่งเร้าเป็นพืชจำลองทำให้การรับรู้ความเป็นธรรมชาติลดลง (4) การตอบสนองแตกต่างตามบริบทและกลุ่มประชากร โดยกลุ่มเปราะบางมักแสดงผลชัดเจนกว่า และ (5) ข้อจำกัดเชิงระเบียบวิธีทำให้หลักฐานที่มีอยู่สะท้อนแนวโน้มมากกว่าข้อสรุปที่ครอบคลุม

บทความนี้เสนอการปรับสถานะเชิงระเบียบวิธีวิจัยของพืชจำลอง จากเงื่อนไขเปรียบเทียบไปสู่การเป็นสิ่งเร้าที่มีความหมายในจิตวิทยาสิ่งแวดล้อม ซึ่งควรได้รับการศึกษาอย่างเป็นระบบ เพื่อเสริมความเข้าใจด้านการตอบสนองทางจิตสรีรวิทยา และสนับสนุนการออกแบบสถาปัตยกรรมและภูมิสถาปัตยกรรมร่วมสมัยในบริบทที่การใช้พืชมีชีวิตมีข้อจำกัด

การประเมินต้นไม้ถนนเพื่อความเหมาะสมต่อสภาพแวดล้อมและส่งเสริมความหลากหลายของชนิดพันธุ์: กรณีศึกษาถนนพหลโยธิน เขตพญาไท กรุงเทพมหานคร

2025-10-15T10:30:41+07:00

โครงการถนนสวย 50 เขตของกรุงเทพมหานครมุ่งเน้นการพัฒนาเมืองยั่งยืนในสามมิติ ได้แก่ ด้านกายภาพ การใช้งาน และสิ่งแวดล้อม ด้วยการปลูกต้นไม้ตามแนวถนนเพื่อเพิ่มพื้นที่สีเขียว อย่างไรก็ตาม แม้ว่าการเพิ่มต้นไม้ถนนจะส่งผลดีต่อสภาพแวดล้อมและสุนทรียภาพของเมือง แต่การเลือกชนิดพันธุ์ที่ไม่เหมาะสมต่อสภาพแวดล้อมและขาดความหลากหลายของชนิดพันธุ์อาจส่ง ผลกระทบต่อระบบนิเวศเมืองโดยรวมได้ ดังนั้นงานวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินความหลากหลายของชนิดพันธุ์ต้นไม้ถนน และสภาพแวดล้อมพื้นที่ปลูก โดยใช้ถนนพหลโยธินช่วงระหว่างอนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิถึงคลองบางซื่อ ซึ่งเป็นหนึ่งในพื้นที่นำร่องของโครงการถนนสวยเป็นพื้นที่ศึกษา

กระบวนการวิจัยเป็นแบบผสมผสานทั้งเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ ด้วยการสำรวจความหลากหลายของชนิดพันธุ์ การประเมินสภาพต้นไม้ในสภาพแวดล้อมต่าง ๆ และการสัมภาษณ์ผู้เชี่ยวชาญด้านภูมิสถาปัตยกรรม พืชสวน วนศาสตร์และพฤกษศาสตร์เพื่อทราบความคิดเห็นเกี่ยวกับชนิดพันธุ์ต้นไม้ถนนที่เหมาะสม

ผลการสำรวจพบว่า ต้นไม้ถนนของพื้นที่ศึกษาขาดความหลากหลายของชนิดพันธุ์ ภูมิทัศน์ถนนตลอดแนวพื้นที่ศึกษา มีความแตกต่างกันแบ่งได้เป็น 5 รูปแบบ สภาพของต้นไม้มีความสมบูรณ์แตกต่างกันไปตามสภาพแวดล้อมแต่ละรูปแบบ ดังนั้นงานวิจัยนี้จึงเสนอแนะแนวทางการเลือกชนิดต้นไม้ใหญ่ให้สอดคล้องกับสภาพแวดล้อมถนนลักษณะต่าง ๆ และสร้างความหลากหลายของชนิดพันธุ์ให้เกิดประโยชน์ด้านสิ่งแวดล้อม

การประเมินทางเดินเท้าภายในมหาวิทยาลัยมหาสารคาม

2025-10-14T16:59:25+07:00

มหาวิทยาลัยมหาสารคามเป็นหนึ่งในสถาบันการศึกษาที่มีพื้นที่กว้างขวาง และมีจำนวนประชากรภายในมหาวิทยาลัยที่เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง การพัฒนาระบบการเดินเท้าภายในมหาวิทยาลัยจึงมีความสำคัญอย่างยิ่ง การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพปัจจุบันของเส้นทางการสัญจรทางเท้าภายในมหาวิทยาลัยมหาสารคาม ประเมินประสิทธิภาพการเดินเท้าและเสนอแนวทางเชิงนโยบายเกี่ยวกับการพัฒนาสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการเดิน เนื่องจากปัจจุบันพบปัญหาเส้นทางเดินเท้าที่ไม่เพียงพอขาดการเชื่อมโยง และสภาพแวดล้อมไม่เหมาะสมกับการใช้งาน โดยมีการลงพื้นที่สำรวจลักษณะทางกายภาพของเส้นทางเดินและประยุกต์ใช้วิธีการ Space Syntax วิเคราะห์ประสิทธิภาพทางเดินเท้า จากการสำรวจภาคสนามมีการประเมินคุณภาพทางเดินเท้า 51 จุด ครอบคลุม 5 พื้นที่หลักของมหาวิทยาลัยโดยประเมิน 4 องค์ประกอบ ได้แก่ การเชื่อมต่อ การเข้าถึง ความปลอดภัย และความสะดวกสบาย ร่วมกับการวิเคราะห์เส้นทางเดินเท้าด้วยวิธีการ Space Syntax เพื่อวิเคราะห์คำนวณค่าการบูรณาการเชิงพื้นที่ของเส้นทางการสัญจร

ผลการศึกษาพบว่า สภาพทางเดินเท้าส่วนใหญ่อยู่ในระดับวิกฤต โดยมีถึง 22 จุดจาก 51 จุด (คิดเป็นร้อยละ 43.1) ที่มีคุณภาพอยู่ในระดับต่ำถึงต่ำมาก องค์ประกอบด้านการเข้าถึงมีค่าเฉลี่ยต่ำสุดที่ 2.47 คะแนน โดยมีเพียง 2 จุดจากทั้งหมดที่มีการออกแบบได้มาตรฐาน ส่วนความปลอดภัยมีค่าเฉลี่ย 2.66 คะแนน สะท้อนถึงการขาดการออกแบบที่คำนึงถึงผู้ใช้งาน การวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างค่าบูรณาการเชิงพื้นที่กับการประเมินองค์ประกอบปัจจัยที่ส่งผลต่อการเดิน พบความขัดแย้งสำคัญคือ พื้นที่ที่มีค่าบูรณาการสูง (>0.700) จำนวน 11 พื้นที่ มีเพียง 5 พื้นที่ที่มีคุณภาพทางเดินเท้าในระดับดี-ดีมาก โดยเฉพาะทางเข้าหลักมหาวิทยาลัยที่มีศักยภาพเชิงโครงสร้างสูงแต่ขาดโครงสร้างพื้นฐานทางเดินเท้า

การศึกษานี้จำแนกพื้นที่ออกเป็น 4 กลุ่มตามลำดับความสำคัญในการพัฒนา ได้แก่ กลุ่ม A (9 จุด) พื้นที่เร่งด่วนที่มีค่าบูรณาการสูงแต่คุณภาพต่ำ กลุ่ม B (10 จุด) พื้นที่ต้นแบบที่ควรรักษามาตรฐาน กลุ่ม C (9 จุด) พื้นที่ที่ควรพัฒนาการเชื่อมต่อเพิ่มเติม และกลุ่ม D (23 จุด) พื้นที่ที่พิจารณาตามงบประมาณ การแก้ไขปัญหาจำเป็นต้องดำเนินการอย่างเป็นระบบและมีลำดับความสำคัญที่ชัดเจน ซึ่งจะช่วยพัฒนาคุณภาพชีวิตของนักศึกษาและบุคลากรในมหาวิทยาลัยได้อย่างมีประสิทธิภาพ และสามารถใช้เป็นแนวทางสำหรับสถาบันการศึกษาอื่น ๆ ที่มีบริบทใกล้เคียงกันต่อไป

พฤติกรรมการใช้สวนสาธารณะเชิงนิเวศในเขตกรุงเทพมหานครและปริมณฑล

2025-10-08T09:10:47+07:00

สวนสาธารณะเชิงนิเวศ (ecological parks) คือรูปแบบสวนที่ได้รับการพัฒนาขึ้นในประเทศตะวันตกตั้งแต่ต้นสหัสวรรษใหม่เป็นต้นมา คุณลักษณะสำคัญคือ มีการออกแบบที่เน้นความยั่งยืนของระบบนิเวศและการเรียนรู้ธรรมชาติ ในปัจจุบันมีการสร้างสวนสาธารณะเชิงนิเวศขึ้นบ้างแล้วในประเทศไทยแต่ยังไม่มีการศึกษาพฤติกรรมการใช้สวนรูปแบบนี้มาก่อนว่ามีความแตกต่างจากการใช้สวนสาธารณะรูปแบบเดิมที่เน้นประโยชน์ใช้สอยและสุนทรียภาพอย่างไร ดังนั้นงานวิจัยนี้จึงมีเป้าหมายเพื่อศึกษาพฤติกรรมการใช้สวนสาธารณะเชิงนิเวศ โดยพิจารณาความเชื่อมโยงกับลักษณะการออกแบบสวน

พื้นที่ศึกษามีทั้งหมด 3 แห่ง ได้แก่ 1) สวนเฉลิมพระเกียรติ 80 พรรษา คุ้งบางกะเจ้า 2) สวนเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว พระชนมพรรษา 7 รอบ เขตบางบอน และ 3) สวนเบญจกิติ ในแต่ละสวนจะกำหนดพื้นที่สำหรับสังเกตพฤติกรรมผู้ใช้ 3 จุด ที่มีลักษณะการออกแบบภูมิทัศน์แตกต่างกัน โดยจะบันทึกข้อมูลในรูปของแผนที่พฤติกรรม (behavioral mapping) งานวิจัยนี้ใช้แบบจำลอง Stimulus-Organism-Response (SOR) ในการวิเคราะห์ข้อมูล

ผลการศึกษาพบว่า พฤติกรรมการใช้สวนสาธารณะเชิงนิเวศนั้นสัมพันธ์กับลักษณะการออกแบบภูมิทัศน์ โดยเฉพาะพื้นที่ ที่มีการออกแบบให้มีความหลากหลายทางชีวภาพ และมีคุณค่าด้านระบบนิเวศกลายเป็นสิ่งเร้าที่ส่งผลต่อกระบวนการรับรู้ ตลอดจนการตอบสนองด้านพฤติกรรมการใช้งานอย่างชัดเจน กล่าวคือ พื้นที่ที่ปลูกพืชพรรณหนาแน่นจะมีการใช้งานเบาบางที่สุด และมักจะเป็นระยะเวลาสั้น ๆ ดังนั้นการออกแบบภูมิทัศน์ควรคำนึงถึงความสมดุลของพฤติกรรมการใช้งานของมนุษย์และความยั่งยืนของระบบนิเวศเพื่อกระตุ้นให้เกิดการศึกษาเรียนรู้ธรรมชาติมากขึ้นตามวัตถุประสงค์สำคัญของสวนสาธารณะเชิงนิเวศ

พื้นที่ทำงานร่วมกันในฐานะ “สถานที่ที่สาม”: การเปลี่ยนแปลงสถานที่ทำงานในกรุงเทพมหานครในช่วงการแพร่ระบาดของ COVID-19

2025-11-06T09:51:14+07:00

การแพร่ระบาดของ COVID-19 ส่งผลทำให้ “พื้นที่ทำงานร่วมกัน” (Coworking Spaces: CWSs) มีบทบาทสำคัญมากขึ้นในฐานะสถานที่ทำงานทางเลือกที่ยืดหยุ่นและต่างจากสำนักงานแบบดั้งเดิม ทั้งด้านการใช้งานและการกระจายตัวเชิงพื้นที่ภายในเมือง การวิจัยนี้มีเป้าหมายเพื่อวิเคราะห์บทบาทของ CWSs ในช่วงการแพร่ระบาดของ COVID-19 ภายใต้บริบทของกรุงเทพมหานคร โดยเก็บข้อมูลแบบสอบถามจากกลุ่มตัวอย่างของผู้มีสถานที่ทำงานประจำในกรุงเทพมหานคร จำนวน 200 คน เพื่อเปรียบเทียบพฤติกรรมการใช้สถานที่ทำงานช่วงก่อนและระหว่างการแพร่ระบาดของ COVID-19

การวิเคราะห์งานวิจัยนี้อาศัยทฤษฎีที่ตั้ง (location theory) แนวคิดสถานที่แห่งที่สาม (third place) และแนวคิด การกระจายตัวของเมือง (urban decentralization) อธิบายปรากฏการณ์การเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น ผลการศึกษาจากการสอบถามที่ตั้งของสถานที่ทำงานจำแนกตามเขตเมืองชั้นใน ชั้นกลางและชั้นนอกของกรุงเทพมหานคร รวมถึงประเภทของสถานที่ทำงานช่วงก่อนและระหว่างมี COVID-19 แสดงให้เห็นว่า การใช้สถานที่ทำงานในเมืองมีแนวโน้มเปลี่ยนจากการเดินทางเข้ามาทำงานในสำนักงาน ที่ตั้งอยู่ในย่านศูนย์กลางธุรกิจ (Central Business District: CBD) ไปสู่การทำงานที่บ้านและ CWSs มากขึ้น โดยทำงานที่บ้านเพิ่มจากร้อยละ 30.75 เป็น 40.04 และใช้ CWSs เพิ่มจากร้อยละ 24.89 เป็น 36.08 ขณะเดียวกัน กลุ่มตัวแทนเปลี่ยนไปเลือกสถานที่ทำงานในเขตเมืองชั้นกลางและชั้นนอกมากขึ้น โดยมีอัตราการเปลี่ยนแปลงร้อยละ 16.32 และ 2.95 ตามลำดับ ส่วนเขตชั้นในมีอัตราการเปลี่ยนแปลงลดลงร้อยละ 4.88 เพื่อให้เกิดความอยู่รอดของการมีงานทำต่อไป แม้ย่านใจกลางเมืองยังคงเป็นศูนย์กลาง ทางเศรษฐกิจ แต่การกระจายตัวของที่ตั้งของสถานที่ทำงานและความต้องการทำงานนอกย่านใจกลางเมืองได้เกิดขึ้นอย่างชัดเจน

งานวิจัยนี้ชี้ให้เห็นถึงศักยภาพของ CWSs ในการเป็นโครงสร้างพื้นฐานของเมืองที่มีความยืดหยุ่น (urban resilience) ในการใช้งานและการกระจายศูนย์กลางสถานที่ทำงานของเมือง การตระหนักถึงบทบาทของ CWSs ร่วมกับแนวทางการวางผังเมืองสามารถช่วยลดภาระจากการเดินทางเข้าสู่ CBD เพิ่มทางเลือกของสถานที่ทำงานที่หลากหลาย และครอบคลุมมากขึ้นในบริบทเมืองยุคใหม่หลังการแพร่ระบาดของ COVID-19

แนวทางการจัดการสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการเยียวยาผู้สูงอายุ กรณีศึกษาอาคารผู้ป่วย 20 ชั้น ศูนย์การแพทย์ปัญญานันทภิกขุ ชลประทาน มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ

2025-11-06T16:53:36+07:00

ระบบบริการสุขภาพของไทยกำลังเผชิญความท้าทายจากการเข้าสู่สังคมสูงวัยระดับสุดยอดทำให้สถานพยาบาลต้องรองรับผู้สูงอายุที่มีความเปราะบางทั้งด้านร่างกาย สังคม และจิตใจ การสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการเยียวยาจึงเป็นประเด็นสำคัญ งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อสุขภาวะผู้สูงอายุ วิเคราะห์องค์ประกอบสภาพแวดล้อมที่เหมาะสม และนำเสนอแนวทางการจัดการในอาคารผู้ป่วย 20 ชั้น ศูนย์การแพทย์ปัญญานันทภิกขุ ชลประทาน มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ

การวิจัยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ โดยเก็บข้อมูลจากแบบสำรวจ การสัมภาษณ์เชิงลึก และการสนทนากลุ่มกับผู้เชี่ยวชาญ บุคลากรทางการแพทย์ และญาติผู้รับบริการ

ผลการศึกษาพบว่า แผนกอายุรกรรมผู้ป่วยนอกชั้น 2 มีความแออัด พื้นที่พักคอยขาดความเป็นส่วนตัวสำหรับผู้ป่วยเปลนอน หอผู้ป่วยสามัญชั้น 12 และชั้น 14 มีอุปกรณ์กีดขวางทางสัญจรและป้ายทางหนีไฟไม่ชัดเจน ส่งผลต่อความปลอดภัย ด้านสังคม แม้เปิดโอกาสให้ญาติและผู้ดูแลมีส่วนร่วม แต่ยังขาดพื้นที่ส่วนกลางสำหรับปฏิสัมพันธ์เชิงบวก ส่วนด้านจิตใจ ผู้สูงอายุให้ความสำคัญกับความสงบ ความเป็นส่วนตัวและศักดิ์ศรี บริเวณพักฟื้นมีอุณหภูมิสูงและอากาศถ่ายเทน้อยส่งผลลบต่อสุขภาวะ

จากผลการวิจัยสรุปได้ว่า การจัดการสภาพแวดล้อมเพื่อการเยียวยาแบบองค์รวม ทั้งกายภาพ สังคมและจิตใจ เป็นแนวทางสำคัญ จึงเสนอการปรับปรุงพื้นที่เปลนอน ระบบแสงสว่างและการระบายอากาศ เพิ่มพื้นที่ส่วนกลาง ส่งเสริมการเข้าถึงห้องน้ำ และจัดทางสัญจรพร้อมป้ายหนีไฟมาตรฐาน โดยคำนึงถึงสภาพแวดล้อมการทำงานของบุคลากร เพื่อพัฒนาการดูแลผู้สูงอายุให้สอดคล้องกับสังคมสูงวัยในอนาคต

แนวทางการพัฒนาที่พักอาศัยที่สนับสนุนกิจการโรงพยาบาลเอกชน เพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงการแพทย์

2025-10-15T11:36:02+07:00

การท่องเที่ยวเชิงการแพทย์เป็นอุตสาหกรรมสำคัญที่มีบทบาทอย่างมากต่อการสร้างรายได้และการพัฒนาประเทศ โดยการจัดหาที่พักอาศัยสำหรับผู้ป่วยและญาติชาวต่างชาติถือเป็นองค์ประกอบที่สนับสนุนการดำเนินงานของโรงพยาบาลเอกชนและยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความต้องการและวิเคราะห์รูปแบบทางกายภาพภายในที่พักอาศัย เพื่อนำเสนอแนวทางการพัฒนาที่พักอาศัยที่ตอบสนองความต้องการด้านกายภาพของผู้ป่วยและญาติชาวต่างชาติที่เข้ามารับบริการจากโรงพยาบาลเอกชน การวิจัยนี้ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ โดยเลือกกรณีศึกษาที่พักอาศัยประเภทโรงแรม และเซอร์วิสอะพาร์ตเมนต์ รวมจำนวนทั้งหมด 6 แห่ง ซึ่งตั้งอยู่ในรัศมี 1 กิโลเมตรจากโรงพยาบาลเอกชนในกรุงเทพมหานคร เก็บรวบรวมข้อมูลผ่านการสัมภาษณ์เชิงลึก และการสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้างจากกลุ่มตัวอย่างจำนวนทั้งหมด 30 คน

ผลการวิจัยพบว่า ความต้องการที่พักอาศัยของผู้ใช้บริการมีความแตกต่างกันตามภูมิภาค ผู้ใช้บริการจากภูมิภาคเอเชียและอาเซียนให้ความสำคัญกับความคุ้มค่าและความสะดวกสบายขั้นพื้นฐาน ผู้ใช้บริการจากยุโรป อเมริกา และภูมิภาคอื่นให้ความสำคัญกับสภาพแวดล้อมในที่พักและบริการด้านการฟื้นฟูสุขภาพ ขณะที่ผู้ใช้บริการจากตะวันออกกลางให้ความสำคัญกับรูปแบบการพักอาศัย ที่รองรับครอบครัวขนาดใหญ่และสิ่งอำนวยความสะดวกที่ครบวงจร โดยปัจจัยหลักที่มีผลต่อการเลือกที่พัก ได้แก่ ราคา ทำเลที่ตั้งใกล้โรงพยาบาล คุณภาพห้องพักและการบริการ ความสะอาด และสิ่งอำนวยความสะดวก

จากผลการศึกษาสามารถสรุปได้ว่า แนวทางการพัฒนาที่พักอาศัยเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงการแพทย์ควรเน้นการออกแบบพื้นที่และบริการที่มีความยืดหยุ่น เหมาะสมกับผู้เข้าพักทุกช่วงวัย รองรับทั้งการเข้าพักระยะสั้นและระยะยาว มีพื้นที่รองรับกิจกรรมสำหรับครอบครัว สิ่งอำนวยความสะดวกที่ครบถ้วน และสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการฟื้นฟูสุขภาพและจิตใจ อันจะช่วยยกระดับศักยภาพของประเทศไทยในการพัฒนาเป็นศูนย์กลางสุขภาพนานาชาติ และส่งเสริมอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวเชิงการแพทย์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ

การเสริมสร้างศักยภาพให้กับชุมชนเมือง : แนวทางแบบมีส่วนร่วมในการออกแบบพื้นที่สาธารณะในกรุงเทพมหานคร

2025-09-15T15:38:14+07:00

บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อตรวจสอบบทบาทสําคัญของการมีส่วนร่วมของชุมชนในการปรับปรุงพื้นที่สาธารณะของชุมชน โดยผ่านกรณีศึกษาชุมชนร่วมพัฒนาเชื้อเพลิงสอง ซึ่งเป็นชุมชนแออัดใจกลางกรุงเทพมหานครที่กำลังเผชิญกับความความท้าทายทางเศรษฐกิจและสังคม และโครงสร้างพื้นฐานของเมือง การมีส่วนร่วมของชาวบ้านในกระบวนการออกแบบชุมชนเมืองจึงกลายเป็นกลยุทธ์ที่สําคัญในการส่งเสริมชุมชนที่ยั่งยืน ระเบียบวิธีวิจัยที่ใช้ประกอบไปด้วยการสํารวจ การสังเกตผู้เข้าร่วม และการประชุมปฏิบัติการการออกแบบ เพื่อระบุความต้องการของผู้อยู่อาศัย ในขณะเดียวกันก็ได้ส่งเสริมการมีส่วนร่วมในการปรับปรุงชุมชนร่วมกัน ผลการวิจัยเผยให้เห็นว่า การมีส่วนร่วมของชุมชนไม่เพียงแต่ปลูกฝังความรู้สึกเป็นเจ้าของและความรับผิดชอบในหมู่ผู้อยู่อาศัย แต่ยังมีอิทธิพลโดยตรงต่อประสิทธิภาพของการออกแบบเพื่อปรับปรุงพื้นที่ส่วนกลางของชุมชน ชุมชนต้องการพื้นที่สาธารณะที่ปลอดภัย และใช้งานได้อย่างมีประสิทธิภาพสำหรับทุกคน และต้องการพื้นที่ที่เหมาะสมกับบริบททางสังคม แม้จะมีข้อจํากัดด้านทรัพยากรและความท้าทายในการดําเนินการ แต่การศึกษานี้ได้แสดงให้เห็นว่า การปฏิบัติแบบมีส่วนร่วมสามารถเสริมสร้างสายสัมพันธ์ทางสังคมและแสดงให้เห็นถึงศักยภาพในการเปลี่ยนแปลงของการมีส่วนร่วมของชุมชน

การพัฒนากรอบแนวคิดการออกแบบตราสัญลักษณ์ชุมชนเชิงมีส่วนร่วม

2025-10-16T13:00:05+07:00

การออกแบบตราสัญลักษณ์ชุมชนที่ประสบความสำเร็จต้องสะท้อนอัตลักษณ์และได้รับการยอมรับจากชุมชน แต่งานออกแบบจำนวนไม่น้อยล้มเหลวเนื่องจากขาดการมีส่วนร่วมของชุมชนในกระบวนการออกแบบ การวิจัยนี้มุ่งศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างการถอดรหัสเรื่องเล่าชุมชน การแปลงเป็นองค์ประกอบทางทัศนศิลป์ และระดับการมีส่วนร่วมที่ส่งผลต่อการยอมรับของชุมชน เพื่อพัฒนากรอบแนวคิดการออกแบบตราสัญลักษณ์ชุมชนเชิงมีส่วนร่วม

ใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพโดยการวิเคราะห์เอกสาร (document analysis) จากโครงการออกแบบตราสัญลักษณ์ชุมชน 50 ชิ้น ที่ดำเนินการภายใต้โครงการ U2T, QD, KBO และ CCPOT ระหว่าง พ.ศ. 2564–2567 โดยใช้การวิเคราะห์เชิงธีมสำหรับเรื่องเล่าชุมชน การวิเคราะห์เนื้อหาภาพสำหรับองค์ประกอบทางทัศนศิลป์ และการวิเคราะห์ความสัมพันธ์เชิงสถิติ มีการตรวจสอบความน่าเชื่อถือผ่านการเปรียบเทียบข้ามโครงการ (cross-case triangulation)

ผลการศึกษาพบเรื่องเล่าชุมชน 5 ธีมหลัก ได้แก่ 1) วัฒนธรรม/ท้องถิ่น 2) ธรรมชาติ/สิ่งแวดล้อม 3) เศรษฐกิจ/วิถีเกษตร 4) ศาสนา/จิตวิญญาณ/ความเชื่อ และ 5) ความร่วมสมัย/พัฒนาใหม่ แต่ละธีมมีรูปแบบการแปลงเป็นองค์ประกอบทางทัศนศิลป์ที่แตกต่างกันในสามระดับ คือการแปลความเชิงตรง (direct translation) การแปลความเชิงสัญลักษณ์ (symbolic translation) และการแปลความเชิงนามธรรม (abstract translation) การวิเคราะห์ความสัมพันธ์พบว่า ระดับการมีส่วนร่วมของชุมชนมีความสัมพันธ์เชิงบวกกับการยอมรับตราสัญลักษณ์อย่างมีนัยสำคัญ โดยกระบวนการร่วมเขียนบรีฟ (co-brief) และการออกแบบอย่างมีส่วนร่วมแสดงผลลัพธ์ที่ดีกว่าการตัดสินใจแบบบนลงล่าง (top-down) การศึกษาได้พัฒนากรอบแนวคิดการออกแบบตราสัญลักษณ์ชุมชนเชิงมีส่วนร่วมที่เชื่อมโยงการเล่าเรื่อง (narrative)–ภาพ (visual)–การมีส่วนร่วม (participation)–การยอมรับ (acceptance) อย่างเป็นระบบ ซึ่งสามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการออกแบบอัตลักษณ์ท้องถิ่น และการพัฒนางานออกแบบเชิงมีส่วนร่วมในบริบทอื่น

กระบวนการจัดการขยะเป็นศูนย์: กรณีศึกษา โครงการ Chula Zero Waste จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

2025-09-23T08:51:19+07:00

ปัจจุบันขยะมูลฝอยภายในประเทศไทยมีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้น โดยในปี พ.ศ. 2566 ประเทศไทยมีการทิ้งขยะเพิ่มขึ้นเป็น 73,840 ตันต่อวัน สถานศึกษาเป็นอีกหนึ่งสถานที่ที่สร้างขยะจำนวนมาก เนื่องด้วยมีนักศึกษาและบุคลากรใช้พื้นที่เป็นจำนวนมาก โครงการ Chula Zero Waste เห็นความสำคัญของการจัดการขยะและมีวัตถุประสงค์เพื่อลดปริมาณขยะภายในจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย จึงได้ร่วมมือกับคณะต่าง ๆ ลดปริมาณขยะลง โดยในปี พ.ศ. 2567 สามารถลดปริมาณขยะลงได้ 530.66 ตัน จึงนำมาสู่วัตถุประสงค์ในการศึกษากระบวนการจัดการขยะมูลฝอยและศึกษาปัญหาที่เกิดขึ้นรวมถึงแนวทางแก้ไขปัญหาของโครงการ Chula Zero Waste โดยการเก็บรวบรวมข้อมูลด้วยกระบวนการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยการสังเกตในพื้นที่ศึกษาจริงและสัมภาษณ์ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียกับทางคณะที่เข้าร่วมโครงการ จำนวน 15 คณะ กับ 1 สำนักงานส่วนกลาง

ผลการศึกษาพบว่า โครงการ Chula Zero Waste ใช้ถังขยะ 4 ประเภท คือ ถังขยะทั่วไป ถังขยะรีไซเคิล ถังขยะเศษอาหาร และถังทิ้งน้ำแข็ง โดยปริมาณขยะทั่วไปมีประมาณ 4 ตันต่อวัน ขยะรีไซเคิลมีประมาณ 0.83 ตันต่อวัน และขยะประเภทเศษอาหารมีประมาณ 0.3 ตันต่อวัน จากปริมาณถังขยะแต่ละประเภทของคณะต่าง ๆ เทียบกับปริมาณขยะแต่ละประเภทในแต่ละวันจะพบว่า ถังขยะทั่วไป 1 ใบจะมีขยะทั่วไปอยู่ในถังขยะประมาณ 30% ของถัง ถังขยะรีไซเคิล 1 ใบจะมีขยะรีไซเคิลอยู่ในถังขยะประมาณ 6% ของถัง และถังขยะเศษอาหาร 1 ใบจะมีขยะเศษอาหารอยู่ในถังขยะประมาณ 6.1% ของถัง ในส่วนของกระบวนการจัดการขยะของโครงการ Chula Zero Waste มี 6 ขั้นตอนคือ การเกิดขยะมูลฝอย การรวบรวม การคัดแยก การขนย้าย การจัดเก็บ และการกำจัด ปัญหาที่พบในการศึกษากระบวนการจัดการขยะของโครงการ Chula Zero Waste คือการทิ้งขยะไม่ถูกประเภท พื้นที่จัดเก็บขยะทั่วไปและขยะรีไซเคิลไม่เป็นไปตามข้อกฎหมาย ซึ่งตามข้อกฎหมายได้ระบุว่า พื้นที่จัดเก็บขยะทั่วไปและขยะรีไซเคิลต้องเป็นห้องขนาดใหญ่ มีผนังป้องกันน้ำซึมและสัตว์พาหะและต้องมีรางระบายน้ำขยะ

กลยุทธ์การสร้างความได้เปรียบโดยการพัฒนาโครงการสำนักงานพร้อมพื้นที่ค้าปลีก ที่ผ่านเกณฑ์มาตรฐานทั้ง LEED BD+C และ WELL Core & Shell ในเขตกรุงเทพมหานคร

2025-10-28T08:46:20+07:00

รายงาน The Global Risks Report ค.ศ. 2025 ระบุว่า ครึ่งหนึ่งของ 10 ความเสี่ยงสำคัญใน 10 ปีข้างหน้าเกี่ยวข้องกับสิ่งแวดล้อม สะท้อนถึงความจำเป็นในการนำเกณฑ์อาคารเขียวและสุขภาวะ เช่น LEED และ WELL มาใช้ในภาคอสังหาริมทรัพย์เพื่อส่งเสริมสุขภาวะและความยั่งยืน งานวิจัยนี้มุ่งศึกษาปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความสำเร็จในการพัฒนาโครงการสำนักงานพร้อมพื้นที่ค้าปลีกตามเกณฑ์ LEED BD+C และ WELL Core & Shell วิเคราะห์กลยุทธ์สร้างความได้เปรียบเชิงการแข่งขันและเสนอแนะแนวทาง การพัฒนา โดยใช้การสำรวจเชิงลึก แบบสัมภาษณ์เชิงโครงสร้าง และเทคนิคเดลฟาย (Delphi technique) เพื่อวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพ

ผลจากการวิจัยพบว่า ปัจจัยหลักของเกณฑ์ทั้ง LEED และ WELL มีผลต่อความสามารถในการแข่งขันของโครงการสำนักงานพร้อมพื้นที่ค้าปลีกโดยเกณฑ์ LEED ปัจจัยสำคัญสูงสุด ได้แก่ กระบวนการเชิงบูรณาการ (IP) รองลงมาคือ คุณภาพสิ่งแวดล้อมภายในอาคาร (EQ) และพลังงานและบรรยากาศ (EA) ส่วนเกณฑ์ WELL ปัจจัยสำคัญ ได้แก่ หมวดความสบาย (comfort) หมวดอากาศ (air) และหมวดน้ำ (water) ตามลำดับ ซึ่งส่งผลต่อความคุ้มค่าในการลงทุนของโครงการ นอกจากนี้ ผลตอบแทนโครงการที่สูงกว่า เช่น อัตราค่าเช่า รองลงมา คือการยอมรับต้นทุนก่อสร้างสูงขึ้นและภาพลักษณ์องค์กรเป็นส่วนในการตัดสินใจลงทุน ต้นทุนการก่อสร้างเฉลี่ยของโครงการที่ผ่านเกณฑ์ทั้งสองสูงกว่าอาคารทั่วไปประมาณร้อยละ 3–10 ของอาคารสำนักงานพร้อมพื้นที่ค้าปลีกขนาดพื้นที่ 98,244–125,519 ตารางเมตร อีกทั้งในส่วนค่าเช่าเฉลี่ยสูงกว่าสำนักงานทั่วไปประมาณร้อยละ 23 ชี้ให้เห็นถึงความสามารถสร้างความได้เปรียบเชิงเศรษฐศาสตร์ ส่วนอัตราการเช่าขึ้นอยู่กับทำเลและการบริหารจัดการ ด้านการตลาดและประโยชน์ต่อผู้ใช้อาคารพบว่า โครงการที่ผ่านเกณฑ์ทั้งสองสามารถเสริมความน่าเชื่อถือ สร้างความได้เปรียบเชิงกลยุทธ์ ดึงดูดผู้เช่ารายใหญ่ เพิ่มมูลค่าอาคาร แม้ว่าต้นทุนและค่าเช่าที่สูงอาจจำกัดกลุ่มผู้เช่าบางราย แต่แนวโน้มตลาดอสังหาริมทรัพย์ระดับพรีเมียมและนโยบายภาครัฐที่สนับสนุนการพัฒนาอาคารยั่งยืนส่งผลให้เกณฑ์อาคารเขียวและสุขภาวะ กลายเป็นปัจจัยสำคัญที่สร้างความแตกต่างเชิงคุณค่าและเพิ่มศักยภาพการแข่งขันของโครงการในระยะยาว

การกำหนดรูปแบบชุดข้อมูลระบบปรับอากาศจากแบบจำลองก่อสร้างจริง (As-Built BIM) ไปสู่การบริหารจัดการทรัพยากรกายภาพ (BIM-FM) กรณีศึกษา อาคารสถานศึกษา

2025-08-29T16:15:35+07:00

ในปัจจุบันการประยุกต์ใช้แบบจำลองสารสนเทศอาคาร (Building Information Modeling: BIM) ในการบริหารจัดการทรัพยากรกายภาพ ยังประสบข้อจำกัดด้านความครบถ้วนของข้อมูลทั้งเชิงกราฟิก (graphic) และไม่เป็นกราฟิก (non-graphic) โดยเฉพาะในแบบจำลองก่อสร้างจริง As-Built BIM ซึ่งข้อมูลเหล่านี้มีความจำเป็นต่อการบริหารจัดการอาคารอย่างมีประสิทธิภาพ งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา วิเคราะห์ และกำหนดระดับความต้องการข้อมูลในแบบจำลอง BIM สำหรับการบริหารจัดการระบบปรับอากาศในอาคารสถานศึกษา โดยอ้างอิงมาตรฐาน Level of Information Need (LOIN) เพื่อจัดทำชุดข้อมูล As-Built BIM ที่เหมาะสมต่อการใช้งานบริหารจัดการทรัพยากรกายภาพอาคาร

การวิจัยนี้ใช้ระเบียบวิธีแบบผสมผสาน ประกอบด้วยการทบทวนมาตรฐานสากล ได้แก่ Level of Development (LOD) และ Level of Information Need (LOIN) รวมถึงการศึกษาอาคารสถานศึกษาจำนวน 3 แห่ง เพื่อนำข้อมูลที่ได้มาวิเคราะห์และพัฒนารูปแบบชุดข้อมูลแบบจำลองก่อสร้างจริง As-Built BIM ที่เหมาะสมต่อการบำรุงรักษาระบบปรับอากาศ

ผลการวิจัยได้นำเสนอชุดข้อมูลที่จำเป็นต่อการบริหารจัดการระบบปรับอากาศในอาคารสถานศึกษา ซึ่งครอบคลุมระบบแยกส่วน (Split-Type) และระบบรวมศูนย์ (Central System) ทั้งแบบระบบทำความเย็นขนาดใหญ่ที่ใช้เครื่องทำน้ำเย็น (Chiller) และระบบปรับอากาศที่ใช้สารทำความเย็น (Variable Refrigerant Flow: VRF) โดยชุดข้อมูลประกอบด้วยข้อมูลเชิงเรขาคณิต ข้อมูลตัวอักษรและตัวเลข เอกสารประกอบ และข้อมูลสินทรัพย์ ซึ่งนำข้อมูลไปต่อยอดในการวิเคราะห์ระบบปรับอากาศ และพัฒนาเป็นองค์ความรู้ในงานวิจัยต่อไป

กลยุทธ์การปรับตัวของบริษัทพัฒนาอสังหาริมทรัพย์ขนาดใหญ่และขนาดกลางที่จดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย: การวิเคราะห์เปรียบเทียบในช่วงสถานการณ์โควิด-19 ระหว่างปี 2562–2566

2025-11-03T10:02:32+07:00

บทความนี้มุ่งศึกษากลยุทธ์การปรับตัวทางธุรกิจและผลที่เกิดขึ้นของบริษัทพัฒนาอสังหาริมทรัพย์ที่จดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย ในช่วงปี พ.ศ. 2562–2566 ซึ่งเป็นช่วงที่ได้รับผลจากวิกฤตการณ์โควิด-19 การศึกษานี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพรวบรวมข้อมูลทุติยภูมิจากรายงาน 56-1 One Report ของบริษัทขนาดใหญ่ 2 แห่ง และขนาดกลาง 8 แห่ง วิเคราะห์ผลเชิงเปรียบเทียบตามช่วงเวลา เพื่อดูความเหมือนและความแตกต่าง รวมถึงปัจจัยที่ส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงผลการศึกษาพบว่า วิกฤตการณ์จากสถานการณ์โควิด-19 นำไปสู่กลยุทธ์การปรับตัวทางธุรกิจที่แตกต่างกัน บริษัทขนาดใหญ่มีปัจจัยภายในด้านความแข็งแกร่งทางการเงินและกลุ่มหลักทรัพย์ลงทุนที่หลากหลายเป็นทุนเดิม ส่งผลให้บริษัทเลือกใช้กลยุทธ์การปรับตัวโดยมุ่งเน้นการเติบโต โดยการกระจายธุรกิจแบบเกาะกลุ่มและกลยุทธ์คงที่เพื่อเสริมความแข็งแกร่งให้ธุรกิจหลัก เช่น การปรับกลุ่มผลิตภัณฑ์สู่โครงการแนวราบและตลาดระดับบน และการใช้กลยุทธ์ทางการเงินอย่างการหมุนเวียนสินทรัพย์เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและรักษาสภาพคล่อง ในขณะที่บริษัทขนาดกลางเดิมมีโครงสร้างรายได้ที่พึ่งพิงธุรกิจเดียวเป็นหลักได้แสดงการปรับตัว 2 แนวทาง กลุ่มแรกเลือกใช้กลยุทธ์การกระจายธุรกิจแบบไม่เกาะกลุ่ม โดยกระจายความเสี่ยงไปสู่ธุรกิจใหม่ที่ไม่เกี่ยวเนื่องโดยตรง เช่น ธุรกิจสุขภาพ โลจิสติกส์ พลังงาน และบริการทางการเงิน เพื่อสร้างแหล่งรายได้ประจำและแสวงหาธุรกิจใหม่ ในขณะที่กลุ่มที่สองเลือกใช้กลยุทธ์การเติบโตในธุรกิจ ที่เชี่ยวชาญ โดยมุ่งเน้นการต่อยอดจากธุรกิจเดิม เพื่อรักษาโครงสร้างรายได้หลักที่แข็งแกร่งและมีความสามารถในการทำกำไรสูง การเปลี่ยนแปลงนี้ไม่เพียงสะท้อนถึงการตอบสนองต่อวิกฤต แต่ยังเป็นกลยุทธ์การปรับตัวทางธุรกิจของบริษัทในระยะยาว