ช่องว่างของกฎหมาย กรณีการไม่กำหนดระยะเวลาแสวงหาข้อเท็จจริงและดำเนินการ ของผู้ตรวจการแผ่นดิน - ฐิตินิรันดร์กุล ยุวรัตน์; ปุริสาร กุหลาบ (วารสารวิชาการวิทยาลัยสันตพล, 2025)
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษากฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการแสวงหาข้อเท็จจริงและระยะเวลาดำเนินการของผู้ตรวจการแผ่นดิน 2) เพื่อศึกษาสภาพปัญหาที่เกิดจากการไม่กำหนดระยะเวลาในการแสวงหาข้อเท็จจริงและดำเนินการของผู้ตรวจการแผ่นดิน 3) เพื่อเสนอแนะแนวทางในการแก้ไขปัญหาในการแสวงหาข้อเท็จจริงและการดำเนินการของผู้ตรวจการแผ่นดิน โดยการวิจัยแบบศึกษาเอกสารด้วยวิธีวิเคราะห์บทบัญญัติของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2560 ในส่วนของศาลรัฐธรรมนูญและผู้ตรวจการแผ่นดิน พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยศาลรัฐธรรมนูญและวิธีพิจารณาของศาลรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2561 และพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยผู้ตรวจการแผ่น พ.ศ. 2560 ผลการวิจัยพบว่า 1) กฎหมายกำหนดระยะเวลาแสวงหาข้อเท็จจริงและดำเนินการของผู้ตรวจการแผ่นดินไว้ 2 กรณีเท่านั้น คือ กรณีการละเมิดเกิดจากบทบัญญัติแห่งกฎหมายที่ขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญ และกรณีการละเมิดเกิดจากการกระทำของของรัฐแต่กฎหมายไม่ได้กำหนดระยะเวลาแสวงหาข้อเท็จจริงและดำเนินการ ในกรณีที่ประชาชนหรือชุมชนฟ้องหน่วยงานของรัฐ เนื่องจากได้รับความเสียหายจากการไม่ปฏิบัติหน้าที่ของหน่วยงานของรัฐให้ถูกต้องครบถ้วนตามหมวด 5 ว่าด้วยหน้าที่ของรัฐ 2) ปัญหาจากการที่กฎหมายไม่กำหนดระยะเวลาแสวงหาข้อเท็จจริงและดำเนินการของผู้ตรวจการแผ่นดิน กรณีที่ประชาชนหรือชุมชนฟ้องหน่วยงานของรัฐ เนื่องจากได้รับความเสียหายจากการไม่ปฏิบัติหน้าที่ให้ถูกต้องครบถ้วนตามหมวด 5 ว่าด้วยหน้าที่ของรัฐ เกิดปัญหาดังนี้ ปัญหาช่องว่างของกฎหมายที่ไม่กำหนดระยะเวลาแสวงหาข้อเท็จจริงและระยะเวลาดำเนินการของผู้ตรวจการแผ่นดินไว้อย่างชัดเจน, ปัญหาการที่บุคคลไม่ได้รับความคุ้มครองตามรัฐธรรมนูญอย่างเสมอภาคกันตามเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญ 2 กรณี คือ ความไม่เสมอภาคเนื่องจากไม่ทราบระยะเวลาที่แน่นอน และความไม่เสมอภาคทางสิทธิในการยื่นเรื่องต่อศาลรัฐธรรมนูญด้วยตนเอง, ปัญหาอื่น ๆ เช่น การเข้าถึงความยุติธรรม การขาดประสิทธิภาพในการบังคับใช้กฎหมาย และกระทบต่อหลักนิติรัฐ 3) ข้อเสนอแนะเพื่อการวิจัยควรแก้ไขกฎหมายมาตรา 32 และมาตรา 35 แห่งบัญญัติของพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยผู้ตรวจการแผ่นดิน และแก้ไขมาตรา 46 แห่งพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยศาลรัฐธรรมนูญและวิธีพิจารณาของศาลรัฐธรรมนูญ