การปรับตัวทางวัฒนธรรมความเชื่อในสังคมอีสาน ( An Adaptation of Culture and Beliefs in Isan Society)
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้ เป็นส่วนหนึ่งของงานวิจัยเรื่อง พุทธศาสนาในอีสาน : การปรับตัวท่ามกลางความหลากหลายทางความเชื่อในบริบทสังคมอีสาน มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการปรับตัวทางวัฒนธรรมท่ามกลางความหลากหลายทางความเชื่อในสังคมอีสาน เก็บข้อมูลพื้นที่ 4 จังหวัดในภาคอีสาน โดยใช้เครื่องมือการสัมภาษณ์ สังเกตกับกลุ่มเป้าหมายจำนวน 36 คน นำข้อมูลมาวิเคราะห์และนำเสนอแบบพรรณนาวิเคราะห์ ผลการวิจัยพบว่า สังคมอีสานมีโลกทัศน์ทางความเชื่อหลักอยู่ 5 ชุด กล่าวคือความเชื่อเกี่ยวกับผี พราหมณ์ พุทธ คริสต์และอิสลาม ท่ามกลางชุดความเชื่อเหล่านี้ ชาวอีสานปรับตัวด้วยการใช้ชุดความเชื่อเกี่ยวกับผีเป็นเครื่องมือในการสร้างหลักประกันความมั่นคงทางการเกษตร และสวัสดิการต่างๆ ในชีวิต เมื่อศาสนาพราหมณ์แพร่หลายเข้ามาชาวอีสานรับรู้ในฐานะเป็นศาสนาของชนชั้นสูงแต่ก็ปรับให้เข้ากับความเชื่อเรื่องผีเพื่อยืนยันและรับรองความมีอยู่ของผีที่เรียกว่า ขวัญ แต่เมื่อพุทธศาสนาซึ่งมีลักษณะยืดหยุ่นสูงเข้ามา ชาวอีสานจึงปรับมาผสมผสานเข้ากับคติท้องถิ่นจนกลายเป็นพุทธศาสนาแบบชาวบ้านที่ผสมผสานทั้งผีและพราหมณ์เข้าด้วยกัน ต่อมา เมื่อศาสนาคริสต์เข้ามาภายใต้กลไกอำนาจรัฐชาติส่งผลทำให้เกิดความรุนแรงทางศาสนา ในขณะที่วัฒนธรรมท้องถิ่นของชาวอีสานกลับปรับตัวได้ดีโดยอาศัยระบบเครือญาติซึ่งเป็นรากฐานทางวัฒนธรรมเป็นตัวยึดโยงความสัมพันธ์ในการอยู่ร่วมกันในสังคม ขณะที่ศาสนาอิสลามแม้จะมีอัตลักษณ์เฉพาะทางวัฒนธรรมที่สูง แต่เมื่อเข้ามาในอีสานซึ่งมีลักษณะยืดหยุ่นทำให้ชาวอีสานยอมรับชาวมุสลิมในฐานะเป็นกลุ่มคนที่มาเติมเต็มวัฒนธรรมการบริโภคเนื้อของชาวอีสาน เงื่อนไขดังกล่าว ทำให้ชาวอีสานสามารถปรับตัวอยู่ร่วมกับกลุ่มคนที่มีวัฒนธรรมทางความเชื่อที่หลากหลายและแตกต่างได้
Article Details
1. กองบรรณาธิการสงวนสิทธิ์ในการพิจารณาและตัดสินการตีพิมพ์บทความในวารสาร
2. บทความทุกเรื่องจะได้รับการตรวจสอบทางวิชาการโดยผู้ทรงคุณวุฒิ แต่ข้อความและเนื้อหาในบทความที่ตีพิมพ์เป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนแต่เพียงผู้เดียว มิใช่ความคิดเห็นและความรับผิดชอบของมหาวิทยาลัยศรีปทุม
3.การคัดลอกอ้างอิงต้องดำเนินการตามการปฏิบัติในหมู่นักวิชาการโดยทั่วไป และสอดคล้องกับกฎหมายที่เกี่ยวข้อง
เอกสารอ้างอิง
Annals. Part 39. Archives of Wan Valit. Commemorative cremation ceremony of Phongthong Thongchuea, 5 September, 1964. (in Thai)
Bayet, G. (1984). History of religious propagation in Isan and Laos. Michael Kien Smerphitak Translated. N.p. (in Thai)
Boonchai, P. and Chantachon, S. (1997). Buddhism, Status, Role in Change in Isan Society. Mahasarakham: The Research Institute of Northeastern and Culture, Maha Sarakham University. (in Thai)
Chuchuay, W. (1990). Muslim society in Isan. Thesis of the Degree of Master of Art Program in Thaikadee Studies. Mahasarakham: Maha Sarakham University. (in Thai)
Diller, A. (2002). National Identity and Its Defenders: Thailand Today. Chiang Mai: Silkworm books.
Duangmala, C. (2016). Modification of religious words of northeastern Christians Case Study Bansongyae Kham Toei Subdistrict, Thaicharoen District, Yasothon Province. Thesis of the Degree of Master of Art Program in Thai language. Mahasarakham: Mahasarakham University. (in Thai)
Higham, C. and Thosarat, R. (2012). Early Thailand from Prehistory to Sukhothai. Bangkok: River books.
Kirsch, A. Thomus. (1976). Phu Thai Religious Syncretism: A Case study of Thai Religion and Society. Thesis of the Degree of Doctor of Philosophy Program in Anthropology. Cambridge: Harvard University.
Meethaisong, T. (2017). Ghost and Buddhism, integration of beliefs. Bangkok: Intanin. (in Thai)
Polnamin, R. (2009). Christianity and social and cultural change to develop the quality of life For sustainable life in Isan communities. Thesis of the Degree of Doctor of Philosophy Program in Cultural Studies. Mahasarakham: Mahasarakham University. (in Thai)
Rittidet, P. (2007). Adaptation of a farmer community in Tung Kula Ronghai Area. Thesis of The Degree of Doctor of Philosophy Program in Tai Studies. Mahasarakham: Mahasarakham University. (in Thai)
Samuttakup, S. (2000). Cultural politics and the secularization of the Bun Phawes in Roi-et Market Town. Anthropological Collection on Isan Society and Culture. Nakhon Ratchasima: Northeastern Anthropology Museum Project, School of Social Technology Technology Suranaree University. (in Thai)
Samuttakup, S. and Kitiarsa, P. (2001). Heet Ban Kong Muang: Anthropological Collection on Isan Society and Culture. Nakhon Ratchasima: Northeastern Anthropology Museum Project, School of Social Technology, Technology Suranaree University. (in Thai)
Sanlabkum, P. (2005). Adaptation for live together of Buddhists and Christians: A case study of Ban Khok Klang, Ban Dong Khi Nak, Ban Non Malee, Pha Nam Yoi Sub-district, Nong Phok District, Roi Et Province. Thesis of the Degree of Master of Art Program in Thai Studies. Mahasarakham : Mahasarakham University. (in Thai)
Siam almanac. (1987). Bangkok: Siambun. (in Thai)
Sommot Amarabhanhu, K. K. (1965). Announcement of the Royal Ceremony, Book 1. Bangkok: Kurusabha. (in Thai)
Stuart-Fox, M. (2013). History of Laos (Translated by Winyarat, J. and others). 2nd ed. Bangkok: Toyota Thailand Foundation. (in Thai)
Tanabe, S. (1993). Sacrifice and Buddhist Discourse: The Pu Sae Ya Sae Spirit Cult of Northern Thailand, in S. Tanabe (ed.) Anthropology of Practical Religion: The World of Theravada Buddhism, Kyoto: Kyoto University Press.
Terwiel, B.J. (2001). Monks and Magic an Analysis of Religious Ceremonies in Central Thailand. Bangkok: White Lotus.
Vachirapanno, D. (2012). Buddhism in Laos. 2nd ed. Bangkok: Medchai Printing. (in Thai)
Wongsawat, C. (2016). Creating Identities of Ban Songkhon Christian in Isan. Thesis of Degree of the Doctor of Philosophy Program in Tai Studies. Mahasarakham: Mahasarakham University.(in Thai)
Wallipodom, S. (1990). Isan Civilization Basin: Archaeological and Historical Evidence. Bangkok: Matichon. (in Thai)
