แรงจูงใจและประสิทธิภาพในการ ปลูกข้าวพันธุ์พื้นเมืองในจังหวัด นครศรีธรรมราช - นวลนุ่ม ไพโรจน์ (วารสารสุโขทัยธรรมาธิราช, 2018)
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) วิเคราะห์ปัจจัยที่ส่งผลต่อการตัดสินใจปลูกข้าวพันธุ์พื้นเมือง และ 2) วิเคราะห์ประสิทธิภาพทางเทคนิคในการผลิตข้าวพันธุ์พื้นเมืองในพื้นที่ตำบลบ้านเพิง ตำบลท่าพญา ตำบล ขนาบนาก และตำบลปากแพรก อำเภอปากพนัง จังหวัดนครศรีธรรมราชในช่วงปีการเพาะปลูก 2558/2559 เป็นการวิจัยแบบผสมวิธีประกอบด้วย การสัมภาษณ์เชิงลึกกลุ่มตัวอย่างจำนวน 14 คน การประชุมกลุ่มย่อย 2 ครั้ง และการวิเคราะห์เชิงปริมาณจากกลุ่มตัวอย่างจำนวน 185 ครัวเรือน วิเคราะห์ปัจจัยที่ส่งผลต่อการ ตัดสินใจปลูก และใช้แบบจำลองการผลิตแบบ สโตคาสติก โปรดักชันฟรอนเทียร์ ในการวิเคราะห์ประสิทธิภาพ การผลิตข้าวพันธุ์พื้นเมืองของตัวอย่างแปลงนาจำนวน 206 แปลง ผลการวิเคราะห์พบว่า 1) การตัดสินใจปลูกข้าวพันธุ์พื้นเมืองถูกกำหนดจากปัจจัยที่สำคัญคือ (1) ความคาดหวังที่จะได้รับผลผลิตข้าวเพื่อบริโภคในครัวเรือนและกำไรจากการผลิต (2) ทรัพย์สินหรือต้นทุน ที่ครัวเรือนมี ได้แก่ ทรัพยากรธรรมชาติ (ปริมาณน้ำ ลักษณะภูมิประเทศ) ทรัพยากรมนุษย์ (แรงงานครัวเรือน และ ความรู้ทักษะ) กรรมสิทธิ์ที่ดิน เงินออมเพื่อการลงทุน และเครือข่ายและการสื่อสารระหว่างครัวเรือน (3) ความเสี่ยงและแนวโน้มที่ครัวเรือนเผชิญ ได้แก่ ศัตรูพืช และแนวโน้มราคาข้าว และ (4) โครงสร้างพื้นฐาน ซึ่ง ประกอบด้วย การคมนาคม และระบบชลประทาน จากการวิเคราะห์ประสิทธิภาพการผลิตพบว่า กลุ่มตัวอย่าง ส่วนใหญ่มีประสิทธิภาพทางเทคนิคของการผลิตอยู่ในระดับต่ำ และ 2) ความด้อยประสิทธิภาพในการปลูกข้าว พันธุ์พื้นเมืองชี้ให้เห็นว่า ปัจจัยที่ทำให้ประสิทธิภาพการผลิตอยู่ในระดับต่ำประกอบด้วย (1) ลักษณะของ ครัวเรือน ได้แก่ หัวหน้าครัวเรือนมีอายุน้อย ระดับการศึกษาที่ต่ำ และมีแรงงานด้านการเกษตรจำนวนน้อยและ (2) การขาดแรงจูงใจในการปลูกข้าวพันธุ์พื้นเมืองเชิงพาณิชย์ (ครัวเรือนที่มีพื้นที่เช่าเพื่อทำการเกษตร จำนวนน้อยและมีพื้นที่ปลูกข้าวพันธุ์พื้นเมืองจำนวนมาก)