มหามิตรรัสเซีย : กรอบการคิดติดกลุ่มกับการตัดสินใจด้านนโยบายต่างประเทศของชนชั้นนำไทยและรัสเซียช่วง ค.ศ. 1893-1904 - จินตะเวช, ปราน (วารสารประวัติศาสตร์ ธรรมศาสตร์, 2025)
บทความนี้มุ่งศึกษาสาเหตุที่ทำให้เกิดการสถาปนาความสัมพันธ์ระหว่างไทยกับรัสเซีย แม้ว่าจะมีงานวิชาการจำนวนมากศึกษาประเด็นนี้มาอย่างยาวนานและลึกซึ้ง ทั้งโดยนักวิชาการชาวไทยและต่างประเทศ อย่างไรก็ดี กรอบการศึกษาที่ผ่านมามักอิงกับกรอบคิดแบบสภาพจริงนิยม ในการศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ หรือศึกษาผ่านมุมมองของชาติใดชาติหนึ่ง บทความนี้จึงมุ่งศึกษาปัจจัยแวดล้อมต่าง ๆ ผ่านหลักฐานร่วมสมัย เช่น พระราชหัตถเลขารัชกาลที่ 5 เอกสารกระทรวงการต่างประเทศของอังกฤษ บันทึกส่วนตัว เป็นต้น ที่นำมาสู่นโยบายต่างประเทศของทั้งไทยและรัสเซีย โดยเฉพาะบุคคลที่มีส่วนเกี่ยวข้องในการตัดสินใจนโยบาย จากการศึกษาผ่านกรอบดังกล่าว จากหลักฐานข้างต้น บทความนี้ชี้ให้เห็นว่า ในช่วงระหว่างปี ค.ศ. 1893-1904 ชนชั้นนำไทยและรัสเซีย แม้จะมีเหตุผลที่แตกต่างกัน แต่ต่างเห็นว่าการสถาปนาความสัมพันธ์ระหว่างกันจะนำมาซึ่งการบรรลุเป้าหมายหลักในด้านการต่างประเทศ ด้านไทยคือความต้องการบรรลุการเจรจากับฝรั่งเศส หลังวิกฤตปากน้ำ ส่วนรัสเซียนั้นคือการขยายอิทธิพลเข้ามาในตะวันออกไกล อย่างไรก็ตาม การสถาปนาความสัมพันธ์ไทย-รัสเซียกลับไม่ได้ให้ผลลัพธ์ดังที่ทั้งสองประเทศคาดหวังไว้นัก