ปัจจัยที่ส่งผลต่อคุณภาพชีวิตของผู้ดูแลสูงอายุ

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงพรรณนา มีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบคุณภาพชีวิตของผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีลักษณะครอบครัว ฐานะของการดูแล และปัจจัยส่วนบุคคลของผู้ดูแล ได้แก่ อายุ ระดับการศึกษา และรายได้ แตกต่างกัน และเพื่อหาอำนาจการทำนายคุณภาพชีวิตของผู้ดูแลผู้สูงอายุตามตัวแปรความเครียด สัมพันธภาพในครอบครัว ความภาคภูมิใจในตน หลักคำสอนทางศาสนาที่ยึดเหนี่ยวทางจิตใจ ความเชื่ออำนาจภายใน-ภายนอกตน เจตคติต่อผู้สูงอายุ เจตคติต่อการดูแลผู้สูงอายุ ความรู้ความเข้าใจในการ ดูแลผู้สูงอายุ และสุขภาพจิต พร้อมสมการทำนาย กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ดูแลผู้สูงอายุ จำนวน 200 คน จาก 10 ชุมชน ที่อยู่ในเขตสาทร ได้มาจากการเจาะจงตามเกณฑ์คือ ต้องพักร่วมกับผู้สูงอายุซึ่งอาจเป็นญาติหรือจากการจ้าง และเต็มใจเป็นกลุ่มตัวอย่าง เครื่องมือมี 11 ชุด คือ 1) แบบวัดความเครียดและแบบวัดสุขภาพจิตของกรมสุขภาพจิต 2) คุณภาพชีวิต (WHO) และ 3) คณะผู้วิจัยพัฒนาขึ้น 8 ชุด คือ สัมพันธภาพในครอบครัว ความภาคภูมิใจในตน หลักคำสอนทางศาสนาที่ยึดเหนี่ยวทางจิตใจ ความเชื่ออำนาจภายใน-ภายนอกตน เจตคติต่อผู้สูงอายุ เจตคติต่อการดูแลผู้สูงอายุ และความรู้ความเข้าใจในการดูแลผู้สูงอายุ มีการหาคุณภาพของเครื่องมือทุกชุดยกเว้นชุดที่ 1 และ 2 เพราะเป็นเครื่องมือที่มีมาตรฐานอยู่แล้ว เครื่องมือทุกชุดยกเว้นชุดความรู้ความเข้าใจในการดูแลผู้สูงอายุ เป็นแบบมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ ได้ค่า IOC = .67 หาค่าอำนาจจำแนกแบบสหสัมพันธ์ระหว่างคะแนนรายข้อกับคะแนนรวม เลือกข้อที่มีค่าสหสัมพันธ์ *p<.05ไปหาค่าความเชื่อมั่นทั้งฉบับ ได้ค่าสัมประสิทธิ์แอลฟาของครอนบาค ดังนี้ สัมพันธภาพในครอบครัว = .845 ความภาคภูมิใจในตน = .896 หลักคำสอนทางศาสนาที่ยึดเหนี่ยวทางจิตใจ = .810 ความเชื่ออำนาจภายใน-ภายนอกตน = .813 เจตคติต่อผู้สูงอายุ = .868 และเจตคติต่อการดูแลผู้สูงอายุ = .946 ส่วนแบบทดสอบชุดความรู้ความเข้าใจในการดูแลผู้สูงอายุ หาค่าอำนาจจำแนกรายข้อโดยการเปรียบเทียบสัดส่วนกลุ่มคะแนนสูงกับสัดส่วนกลุ่มคะแนนต่ำ เลือกค่าระหว่าง .33 ถึง 1.00 แล้วหาค่าความเชื่อมั่นทั้งฉบับด้วย Kuder-Richardson 20 (KR 20) ได้ค่า .98 พบว่า

1. ผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีลักษณะครอบครัวเดี่ยว มีคุณภาพชีวิตดีกว่าผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีลักษณะครอบครัวขยาย อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 ส่วนฐานะของการดูแล พบว่าการเป็นญาติกับการรับจ้าง มีคุณภาพชีวิตไม่แตกต่างกัน ปัจจัยส่วนบุคคลของผู้ดูแลผู้สูงอายุ ได้แก่ อายุ ระดับการศึกษา และรายได้ ที่แตกต่างกัน พบว่ามีคุณภาพชีวิตไม่แตกต่างกัน
2. ตัวแปรที่เข้าทำนายคุณภาพชีวิตของผู้ดูแลผู้สูงอายุคือ ความเชื่ออำนาจภายใน-ภายนอกตน ความเครียด สัมพันธภาพในครอบครัว หลักคำสอนทางศาสนาที่ยึดเหนี่ยวทางจิตใจ และสุขภาพจิต สมการทำนาย (คะแนนดิบ) Y = 196.10 -.97 ความเชื่ออำนาจภายใน-ภายนอกตน -.60 ความเครียด -.65 สัมพันธภาพในครอบครัว +.42 หลักคำสอนทางศาสนาที่ยึดเหนี่ยวทางจิตใจ -.34 สุขภาพจิต สมการทำนาย (คะแนนมาตรฐาน) Y^/ = -.35 ความเชื่ออำนาจภายใน-ภายนอกตน^/ -.35 ความเครียด^/ -.22 สัมพันธภาพในครอบครัว^/ +.19 หลักคำสอนทางศาสนาที่ยึดเหนี่ยวทางจิตใจ^/ -.12 สุขภาพจิต^/