กการนิเทศโดยใช้ชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ ผ่านกลุ่มเครือข่ายพัฒนาคุณภาพการศึกษา  สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาฉะเชิงเทรา เขต 1

ปวีณา นราพงษ์; ดาวประกาย นันทพรหม

ผู้แต่ง

ปวีณา นราพงษ์ สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาฉะเชิงเทราเขต 1 ฉะเชิงเทรา
ดาวประกาย นันทพรหม โรงเรียนวัดญาณรังษาราม ฉะเชิงเทรา

คำสำคัญ:

การนิเทศ, ชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ, กลุ่มเครือข่ายพัฒนาคุณภาพการศึกษา

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพการนิเทศโดยใช้ชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพผ่านกลุ่มเครือข่ายพัฒนาคุณภาพการศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาฉะเชิงเทรา เขต 1 กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ประธานกลุ่มเครือข่ายพัฒนาคุณภาพการศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาฉะเชิงเทรา เขต 1 จำนวน 12 คน และศึกษานิเทศก์สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาฉะเชิงเทรา เขต 1 จำนวน 13 คน ด้วยการเลือกแบบเจาะจง โดยการเลือกแบบมีเกณฑ์ เลือกผู้ที่มีบทบาทเกี่ยวข้องโดยตรงกับการนิเทศและกระบวนการชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเป็นแบบสนทนากลุ่ม การวิเคราะห์ข้อมูลคือ การวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า การนิเทศโดยใช้ชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพผ่านกลุ่มเครือข่ายพัฒนาคุณภาพการศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาฉะเชิงเทรา เขต 1 ดำเนินการบนพื้นฐานของการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงประจักษ์ตามบริบทจริงของสถานศึกษา ซึ่งเผชิญปัญหาจำนวนนักเรียนลดลง ความหลากหลายทางวัฒนธรรม ภาระงานครูสูง ขาดแคลนครูวิชาเอก และข้อจำกัดด้านทรัพยากร ส่งผลต่อคุณภาพการจัดการเรียนรู้ กระบวนการนิเทศที่มีประสิทธิภาพควรเน้นการมีส่วนร่วมของผู้บริหาร ศึกษานิเทศก์ และครู ผ่านการนิเทศแบบกัลยาณมิตร การนิเทศแบบเพื่อนช่วยเพื่อน และกระบวนการชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ อย่างต่อเนื่อง ควบคู่กับการพัฒนาเครื่องมือนิเทศกลางและระบบฐานข้อมูลสนับสนุน การนิเทศแบบลงพื้นที่ช่วยสะท้อนสภาพปัญหาจริงและเสริมพลังครู แม้ยังมีข้อจำกัดด้านเวลาและทัศนคติที่มองการนิเทศเป็นการประเมิน ด้านกระบวนการชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ ควรเป็นพื้นที่ปลอดภัยในการสะท้อนปัญหา วางแผนพัฒนาการสอนร่วมกัน ใช้รูปแบบการสังเกตการณ์โดยเพื่อนร่วมงานและกระบวนการบริหารจัดการและการพัฒนาศักยภาพที่เน้นการลงมือปฏิบัติและมองไปข้างหน้า เพื่อพัฒนาการสอนอย่างเป็นระบบ การสะท้อนผลและแลกเปลี่ยนเรียนรู้ในเครือข่ายช่วยขยายผลแนวปฏิบัติที่ดี และการติดตามประเมินผลอย่างต่อเนื่องจะทำให้การพัฒนาเกิดความยั่งยืน ส่งผลต่อการยกระดับคุณภาพผู้เรียนและความเข้มแข็งของระบบการจัดการเรียนรู้ในระดับเครือข่ายอย่างเป็นรูปธรรม

ประวัติผู้แต่ง

ปวีณา นราพงษ์, สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาฉะเชิงเทราเขต 1 ฉะเชิงเทรา

สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาฉะเชิงเทราเขต 1 ฉะเชิงเทรา

ดาวประกาย นันทพรหม, โรงเรียนวัดญาณรังษาราม ฉะเชิงเทรา

โรงเรียนวัดญาณรังษาราม ฉะเชิงเทรา

เอกสารอ้างอิง

กระทรวงศึกษาธิการ. (2560). คู่มือประกอบการอบรมคณะกรรมการขับเคลื่อนกระบวนการ PLC (Professional Learning Community) “ชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ” สู่สถานศึกษา. กรุงเทพฯ: สำนักพัฒนาครูและบุคลากรการศึกษาขั้นพื้นฐาน.

ชาริณี ตรีวรัญญู. (2560). การสร้างชุมชนแห่งการเรียนรู้เชิงวิชาชีพด้วยการพัฒนาบทเรียนร่วมกัน: แนวคิดและแนวทางสู่ความสำเร็จ. วารสารครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 45(1), หน้า 299-319.

ดวงทิพย์ เพ็ชรนิล, วรรณรี ปานศิริ และทัศนีย์ ช่อเทียนทิพย์. (2568). กระบวนการนิเทศและเทคนิคการนิเทศทางการศึกษาเพื่อพัฒนาคุณภาพการศึกษา. วารสารวิจัยวิชาการ, 8(3), หน้า 395-408.

ถิรพัฒน์ หล้าเตียง. (2567). การสร้างความตระหนักรู้กับกระบวนการนิเทศภายในสถานศึกษา. วารสารวิชาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม, 15(2), หน้า 95-109.

ธมลวรรณ พูนวัฒนานุกูล และบรรจบ บุญจันทร. (2568). แนวทางพัฒนาการดำเนินการนิเทศภายในของสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครราชสีมา เขต 3. วารสารเสียงธรรมจากมหายาน, 11(2), หน้า 290-305.

ธรรศยา หล่าอุดม. (2568). บทบาทของสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาในการสนับสนุนการนิเทศการศึกษาในบริบทของชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ. วารสารพัฒนศึกษาศาสตร์, 1(3), หน้า 40-53.

ปฏิพัทธ์ น้อมสูงเนิน, สุรางคนา มัณยานนท์, สุรศักดิ์ หลาบมาลาและนวรัตน์วดี ชินอัครวัฒน์. (2564). สภาพและปัญหาการนิเทศภายในของสถานศึกษาในอำเภอบุณฑริก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุบลราชธานี เขต 5. วารสารนวัตกรรมการศึกษาและการวิจัย, 5(1), หน้า 90-102.

พระมหาโยธิน มหาวีโร (มาศสุข). (2568). การสร้างชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อพัฒนาการสอน. วารสารวิชาการจินตาสิทธิ์ (ออนไลน์), 3(3), หน้า 163-175.

ไพผกา ผิวดำ. (2564). ชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพสู่ความสำเร็จของสถานศึกษา. วารสารนวัตกรรมการจัดการศึกษาและการวิจัย, 3(1), หน้า 11-18.

ยุทธศักดิ์ หาดเคลือบ, พิมผกา ธรรมสิทธิ์ และสุกัญญา รุจิเมธาภาส. (2564). รูปแบบการนิเทศภายในของสถานศึกษาขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุตรดิตถ์ เขต 1. วารสารสถาบันพัฒนาการเรียนรู้ศาสตร์สมัยใหม่, 6(4), หน้า 104-118.

วิชัย วงษ์ใหญ่ และมารุต พัฒผล. (2562). การพัฒนาคุณภาพการจัดการเรียนรู้ตามแนวคิดชุมชนแห่ง การเรียนรู้ทางวิชาชีพ. กรุงเทพฯ: ศูนย์ผู้นำนวัตกรรมหลักและการเรียนรู้.

เวียงชัย แสงทอง, วิชชุตา คลังกลาง ,อัศวิน แสวงผล, ชวนคิด มะเสนะ และนิรมิต ชาวระนอง. (2565). การนิเทศภายในสถานศึกษายุคใหม่ : นิเทศอย่างไรในยุคนิวนอร์มอล. วารสารบัณฑิตวิทยาลัย พิชญทรรศน์, 17(1), หน้า 123-133.

วัฒนา สุริวรรณ์, ณัฐตะวัน ลิ้มประสงค์ และพิสุทธิ์ บัวเปรม (2565). การนิเทศการศึกษาในยุคดิจิทัล: การนิเทศแบบผสมผสานเพื่อพัฒนาทักษะ การสอนในศตวรรษที่ 21. วารสารสมาคมพัฒนาวิชาชีพการบริหารการศึกษาแห่งประเทศไทย (สพบท.), 7(2), หน้า 550-563.

ศจีทิพย์ ตาลพันธ์ และเอกราช โฆษิตพิมานเวช. (2565). การนิเทศการศึกษา. วารสารมณีเชษฐาราม วัดจอมมณี, 5(2), หน้า 100-114.

สงัด อุทรานันท์. (2553). การนิเทศการศึกษา. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

สถาพร สมอุทัย. (2565). การนิเทศการศึกษา หนึ่งตัวช่วยในการพัฒนาสมรรถนะการจัดการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21. วารสารวิจัยวิชาการ, 5(3), หน้า 275-288.

สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาฉะเชิงเทรา เขต 1. (2568). แผนปฏิบัติการประจำปี งบประมาณ พ.ศ.2568. ฉะเชิงเทรา: สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา ฉะเชิงเทรา เขต 1.

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2562). แนวทางการนิเทศภายใน โดยใช้ห้องเรียนเป็นฐานเพื่อพัฒนาคุณภาพของผู้เรียน. กรุงเทพฯ: จากเอกสารลำดับที่ 9/2562 หน่วยศึกษานิเทศก์สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.

อดิศักดิ์ ใหมทอง และธรินธร นามวรรณ. (2567). การพัฒนาแนวทางการนิเทศภายในโดยใช้แนวคิดชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพสำหรับสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสุรินทร์. วารสารวิชาการมนุษยศาสตร์ และสังคมศาสตร์ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า, 11(2567), หน้า 44-57.

อภิชาติ พุทธวงษ์, สุภาภรณ์ กิตติรัชฏานนท์ และวิทยา พัฒนเมธาดา. (2567). แนวทางพัฒนาการนิเทศภายในของผู้บริหารสถานศึกษา ศูนย์ส่งเสริมประสิทธิภาพการบริหารจัดการศึกษาเครือข่ายอำเภอปางมะผ้า (กลุ่มลุ่มน้ำลาง) สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาแม่ฮ่องสอน เขต 1. วารสารวิจัยและพัฒนาการศึกษาพระพุทธศาสนา, 10(4), หน้า 22-34.

Hord, S.M. (1997). Professional learning communities: Communities of continuous inquiry and improvement. Austin, TX: Southwest Educational Development Laboratory (SEDL).