เศรษฐกิจสร้างสรรค์กับการพัฒนาการท่องเที่ยวชุมชนอย่างยั่งยืน ของหมู่บ้านท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์โฮมสเตย์ไทรน้อย จังหวัดพระนครศรีอยุธยา

บทคัดย่อ

            การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพมีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อ ศึกษากระบวนการสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจ จากทุนวัฒนธรรม 2) เพื่อวิเคราะห์การจัดการแบบมีส่วนร่วมของเครือข่าย “บวร” และ 3) เพื่อสังเคราะห์ รูปแบบเศรษฐกิจสร้างสรรค์ฐานชุมชนเพื่อความยั่งยืนของหมู่บ้านท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์โฮมสเตย์ไทรน้อย จังหวัดพระนครศรีอยุธยา เก็บข้อมูลจากผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 10 คน ด้วยการคัดเลือกแบบเจาะจง ผ่านการสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้างและการสังเกตแบบมีส่วนร่วม ตรวจสอบข้อมูลแบบสามเส้า และวิเคราะห์เชิงธีม
            ผลการวิจัยพบว่า 1) การสร้างมูลค่าชุมชนใช้กระบวนการ “สาธิต ปฏิบัติจริง นำกลับบ้าน” ผ่านกิจกรรมภูมิปัญญา เช่น การทำยาหม่องสมุนไพร ปักสไบมอญ และทำขนมไทยมงคล ซึ่งใช้วัตถุดิบในพื้นที่  เพื่อลดต้นทุนและสร้างเอกลักษณ์ ช่วยดึงดูดการท่องเที่ยวซ้ำและเพิ่มรายได้หมุนเวียนในชุมชนอย่างต่อเนื่อง 2) การจัดการแบบมีส่วนร่วมขับเคลื่อนผ่านเครือข่าย “บวร” (บ้าน วัด โรงเรียน/รัฐ) โดยมีบ้านเป็นฐานถ่ายทอดความรู้ วัดเป็นศูนย์กลางวัฒนธรรม และรัฐสนับสนุนมาตรฐานบริการ บริหารงานโดยคณะกรรมการโฮมสเตย์ที่เสริมสร้างความเข้มแข็งให้แก่ชุมชน และ 3) รูปแบบเศรษฐกิจสร้างสรรค์เพื่อความยั่งยืน สังเคราะห์ “โมเดลการสร้างคุณค่าจากวัฒนธรรมสู่ระบบชุมชนการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ที่ยั่งยืน เชื่อมโยงความสำเร็จใน 3 มิติ ได้แก่ มิติเศรษฐกิจ รายได้เติบโตเฉลี่ยร้อยละ 15-20 ต่อปี มิติสังคมเกิดความภาคภูมิใจในอัตลักษณ์มีสวัสดิการชุมชนและชมรมผู้สูงอายุ และมิติสิ่งแวดล้อมมีการลดใช้พลาสติก ผลิตปุ๋ยชีวภาพ และอนุรักษ์บึงบัวหลวง สะท้อนให้เห็นถึงความสำเร็จในการเปลี่ยนต้นทุนทางวัฒนธรรมเป็นคุณค่าทางเศรษฐกิจและสังคมที่เกื้อกูลต่อการอนุรักษ์ทรัพยากรอย่างยั่งยืน