ปัญหาทางกฎหมายเกี่ยวกับการกำหนดโทษอาญาในการเรียกดอกเบี้ยเกินอัตรา

บทคัดย่อ

            การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัญหาทางกฎหมายเกี่ยวกับการกำหนดโทษอาญาในการเรียกดอกเบี้ยเกินอัตราตามพระราชบัญญัติห้ามเรียกดอกเบี้ยเกินอัตรา พ.ศ.2560 โดยวิเคราะห์ความเหมาะสมของมาตรการลงโทษทางอาญาและผลทางกฎหมายที่เกิดจากการเรียกดอกเบี้ยเกินอัตรา รวมทั้งศึกษาเปรียบเทียบกับกฎหมายของสาธารณรัฐสิงคโปร์ สหพันธรัฐมาเลเซีย ญี่ปุ่น และสหรัฐอเมริกา เพื่อค้นหาแนวทางพัฒนากฎหมายไทยให้สามารถคุ้มครองลูกหนี้และป้องกันการเอารัดเอาเปรียบจากเจ้าหนี้ที่มีฐานะทางเศรษฐกิจดีกว่าลูกหนี้ได้อย่างมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น การศึกษาครั้งนี้เป็นการรวบรวมและวิเคราะห์ข้อมูลจากตำรา หนังสือ บทความ งานวิจัย วารสาร วิทยานิพนธ์ สื่อสิ่งพิมพ์และอิเล็กทรอนิกส์ รวมถึงคำพิพากษาวินิจฉัยของศาล ทั้งภาษาไทยและต่างประเทศ โดยวิเคราะห์เชิงเนื้อหา จัดหมวดหมู่ แยกประเด็น และสังเคราะห์ข้อมูลเพื่อนำมาสรุปและอภิปรายเชิงเปรียบเทียบให้สอดคล้องกับวัตถุประสงค์ของการวิจัย
            ผลการวิจัยพบว่ากฎหมายไทยยังมีข้อจำกัดสำคัญ 3 ประการ ได้แก่ การไม่กำหนดให้การกระทำผิดซ้ำและการประกอบธุรกิจให้กู้ยืมเงินเกินอัตราเป็นเหตุเพิ่มโทษ การไม่มีบทบัญญัติรองรับกรณีการกระทำความผิดในลักษณะเป็นกลุ่มหรือเครือข่าย และการที่พระราชบัญญัติห้ามเรียกดอกเบี้ยเกินอัตรา พ.ศ.2560 มิได้กำหนดผลทางแพ่งของการเรียกดอกเบี้ยเกินอัตราไว้อย่างชัดเจน ทำให้ต้องอาศัยการตีความตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์และแนวคำพิพากษาศาลฎีกา ส่งผลให้การคุ้มครองลูกหนี้ยังไม่มีประสิทธิภาพ 
            ผู้วิจัยเสนอให้แก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัติห้ามเรียกดอกเบี้ยเกินอัตรา พ.ศ.2560 โดยกำหนดให้การกระทำผิดซ้ำ การให้กู้ยืมเงินเป็นปกติธุระเพื่อแสวงหากำไร และการกระทำความผิดในลักษณะเป็นเครือข่ายหรือกลุ่มบุคคล เป็นเหตุเพิ่มโทษทางอาญา นอกจากนี้ควรกำหนดผลทางแพ่งของการเรียกดอกเบี้ยเกินอัตราไว้โดยตรงในพระราชบัญญัติห้ามเรียกดอกเบี้ยเกินอัตรา พ.ศ.2560 โดยการกำหนดให้ดอกเบี้ยส่วนที่เกินอัตรากฎหมายเป็นโมฆะ และให้นำเงินที่ลูกหนี้ชำระเกินไปตัดต้นเงินโดยอัตโนมัติ เพื่อให้ได้รับการคุ้มครองและเป็นธรรมต่อลูกหนี้