ผู้ชมลิเกในยุคปัจจุบัน

บทคัดย่อ

การวิจัยฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผู้ชมลิเกในปัจจุบันและการปรับตัวตลอดจนค่านิยม โดยศึกษาจากเอกสาร ตำรา งานวิจัย การเก็บรวบรวมข้อมูลภาคสนามจากการสัมภาษณ์ผู้ชมการแสดงลิเกแบบไม่เฉพาะเจาะจง รวมถึงการสังเกตการณ์แบบมีส่วนร่วมจากสถานที่จัดการแสดงจริงและสังเกตการณ์แบบไม่มีส่วนร่วมจากสื่อสังคมออนไลน์ที่ถ่ายทอดสดการแสดงลิเก ซึ่งได้ออกแบบเครื่องมือแบบสัมภาษณ์และแบบสังเกตการณ์สำหรับงานวิจัย ผลการศึกษาพบว่า ผู้ชมลิเกในยุคปัจจุบันพบได้ผู้ชมทุกเพศทุกวัย โดยสามารถจัดกลุ่มได้ 3 ลักษณะ ดังนี้ 1) กลุ่มผู้ชมที่ชื่นชอบศิลปะการแสดงลิเก 2) กลุ่มผู้ชมที่ชื่นชอบคณะลิเกบางคณะ 3) กลุ่มผู้ชมที่ชื่นชอบเฉพาะตัวศิลปินลิเก ปัจจุบันการแสดงลิเกมีรูปแบบการแสดงที่เปลี่ยนไปโดยใช้สื่อสังคมออนไลน์เข้ามาช่วยในการนำเสนอเพิ่มช่องทางการเข้าถึงพร้อมทั้งอำนวยความสะดวกในการรับชมการแสดงทำให้ผู้ชมต้องเรียนรู้ปรับตัวเพื่อให้เข้าถึงศิลปะหรือศิลปินที่ตนชื่นชอบ การรับชมการแสดงในปัจจุบันพบว่าผู้ชมลิเกยังสามารถรับอรรถรสการมีปฏิสัมพันธ์ระหว่างชมการแสดงผ่านสื่อออนไลน์ ซึ่งมีข้อดีและข้อเสียเช่นกัน รวมถึงค่านิยมของผู้ชมการแสดงลิเกในยุคปัจจุบันนั้นเปลี่ยนไปในทิศทางที่ดีขึ้นเรื่อย ๆ จากการศึกษาวิจัยครั้งนี้สะท้อนให้เห็นลักษณะระบบอุปถัมภ์ในสังคมไทยประดุจเครือญาติระหว่างผู้ชมการแสดงกับศิลปินลิเก รวมทั้งค่านิยมของผู้ชมที่เปลี่ยนไปจากเดิมส่งผลดีให้กับตัวศิลปินพร้อมทั้งอานิสงส์ต่อลมหายใจให้กับศิลปะการแสดงลิเกสืบไป