กระบวนการขัดเกลากิเลสทางสังคมตามแนวพุทธวิธีปัญญาประดิษฐ์ เพื่อพัฒนา การเรียนการสอนของนิสิตนักศึกษา มหาวิทยาลัยสงฆ์ไทย

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) สภาพทั่วไปของกระบวนการขัดเกลากิเลสทางสังคมตามแนวพุทธวิธีปัญญาประดิษฐ์ เพื่อพัฒนาการเรียนการสอนของนิสิตนักศึกษา มหาวิทยาลัยสงฆ์ไทย และ 2) แนวทางการพัฒนานิสิตนักศึกษา ตามแนวพุทธวิธีปัญญาประดิษฐ์ มหาวิทยาลัยสงฆ์ไทย เป็นการวิจัยแบบผสมผสาน ทั้งเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ ศึกษาจากกลุ่มตัวอย่าง โดยการวิเคราะห์เอกสาร การสัมภาษณ์เชิงลึก และแบบสอบถาม ขอบเขตของการศึกษานิสิตมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ตำบลลำไทร อำเภอวังน้อย จังหวัดพระนครศรีอยุธยา และนักศึกษา มหาวิทยาลัยมหามกุฎราชวิทยาลัย ตำบลศาลายา อำเภอพุทธมณฑล จังหวัดนครปฐม กลุ่มตัวอย่างที่ใช้สัมภาษณ์เชิงลึก ได้แก่ ผู้บริหารมหาวิทยาลัยสงฆ์ไทย/ตัวแทน, หัวหน้าภาควิชา, อาจารย์ประจำหลักสูตรสาขาวิชาการสอนสังคมศึกษา รวมทั้งสิ้น จำนวน 13 รูป/คน โดยวิธีสุ่มแบบเจาะจง ผลการวิจัยพบว่า 1) สภาพทั่วไปของกระบวนการขัดเกลากิเลสทางสังคมตามแนวพุทธวิธีปัญญาประดิษฐ์ เพื่อพัฒนาการเรียนการสอนของนิสิตนักศึกษา มหาวิทยาลัยสงฆ์ไทย ได้แก่ การปรับปรุงแก้ไขนิสัยที่ไม่ดีให้เป็นไปในทางที่ถูกต้องเหมาะสมด้วยการฝึกฝนตนเอง รู้จักการคิดแยกแยะคุณค่า (คุณค่าแท้-คุณค่าเทียม) การรู้เท่าทันอารมณ์ ได้แก่ ราคะ โทสะ โมหะ มานะ และทิฐิ การฝึกสติและปัญญา เพื่อไม่ให้กิเลสครอบงำ จนแสดงออกมาเป็นพฤติกรรมไม่ดี เช่น โลภ โกรธ หลง หรือการประพฤติตนผิดหลักศีลธรรม โดยใช้หลักธรรมปาฏิหาริย์ 3 คือ (1) อิทธิปาฏิหาริย์คือแสดงฤทธิ์เป็นอัศจรรย์ (2) อาเทสนาปาฏิหาริย์คือ การทายใจ เป็นอัศจรรย์  (3) อนุสาสนีปาฏิหาริย์คือ อนุศาสนี คำสอนเป็นจริง สอนให้เห็นจริง เป็นเครื่องนำทาง เช่น สัลเลขธรรม (ธรรมเครื่องขัดเกลากิเลส) 2) แนวทางการพัฒนานิสิตนักศึกษาตามแนวพุทธวิธีปัญญาประดิษฐ์ มหาวิทยาลัยสงฆ์ไทย พบว่า ก่อนการพัฒนาระบบการสอนขึ้นนั้นต้องกำหนดเนื้อหาการขัดเกลากิเลสด้านพฤติกรรม ขัดเกลากิเลสด้านจิตใจ และขัดเกลากิเลสด้านปัญญา โดยนำหลักปาฏิหาริย์ 3 มาสร้างเป็นกระบวนการขัดเกลากิเลสทางสังคม 3 ขั้น ดังนี้ ขั้นที่ 1 อิทธิปาฏิหาริย์ ขั้นแสวงหาความรู้ คือกระตุ้นความสนใจ บรรยายเนื้อหาที่กำหนด และให้ผู้เรียนค้นคว้าเพิ่มเติม ขั้นที่ 2 อาเทสนาปาฏิหาริย์ ขั้นการคิดวิเคราะห์ คือ แลกเปลี่ยนความคิด แสดงความคิดเห็น วิเคราะห์เหตุการณ์ที่เกิดขึ้น และประมวลองค์ความรู้ ขั้นที่ 3 อนุสาสนีปาฏิหาริย์ ขั้นลงมือปฏิบัติ  คือสรุปองค์ความรู้ที่ได้ แนะวิธีการนำไปใช้ และเป็นแบบอย่างในการขัดเกลากิเลส