ปัญหาการจัดการลิขสิทธิ์ที่เป็นทรัพย์มรดกที่ตกทอดแก่ทายาทโดยธรรม

บทคัดย่อ

                   วิทยานิพนธ์ฉบับนี้ มีวัตถุประสงค์ในการศึกษาประวัติความเป็นมา แนวคิด ทฤษฎี หลักกฎหมายเกี่ยวกับการจัดการลิขสิทธิ์ที่เป็นทรัพย์มรดก การบริหารจัดการธรรมสิทธิที่เป็นมรดกตกทอดแก่ทายาทโดยธรรม ตามพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ.2537 และศึกษาเกี่ยวกับองค์กรจัดเก็บค่าลิขสิทธิ์ ประกอบกับศึกษาประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 6 ว่าด้วยเรื่อง มรดก รวมถึงวิเคราะห์แนวทาง แก้ไขปัญหาเกี่ยวกับการจัดการลิขสิทธิ์ที่เป็นทรัพย์มรดกที่ตกทอดแก่ทายาทโดยธรรม

                    ลิขสิทธิ์เป็นทรัพย์สินทางปัญญาประเภทหนึ่ง ที่มีความพิเศษแตกต่างจากทรัพย์สินทั่วไปที่มิใช่สังหาริมทรัพย์และอสังหาริมทรัพย์ เป็นสิทธิอย่างหนึ่งที่อาจใช้หาประโยชน์ได้ในเชิงพาณิชย์และอาจถือเอาได้ ครั้นเมื่อผู้สร้างสรรค์หรือเจ้าของงานลิขสิทธิ์ถึงแก่ความตาย พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ.2537 มาตรา 17 บัญญัติให้ลิขสิทธิ์นั้น สามารถตกทอดได้โดยทางมรดก แต่กลับมิได้บัญญัติให้ครอบคลุมถึงเรื่องวิธีการจัดการลิขสิทธิ์ที่ตกเป็นทรัพย์มรดกไว้เป็นการเฉพาะหากภายหลังที่ผู้สร้างสรรค์หรือเจ้าของลิขสิทธิ์ถึงแก่ความตาย และต้องนำงานลิขสิทธิ์มาจัดการเพื่อแบ่งปันให้แก่ทายาท จึงทำให้เกิดปัญหาในการจัดการลิขสิทธิ์ที่เป็นทรัพย์มรดกที่ตกทอดแก่ทายาทโดยธรรมขึ้น

                     ผลการศึกษาพบว่า ปัญหาการจัดการลิขสิทธิ์ที่เป็นทรัพย์มรดกที่ตกทอดแก่ทายาทโดยธรรมนั้นยังมีประเด็นปัญหาในเรื่องการจัดการผลประโยชน์ที่ไม่ครอบคลุมถึงการบริหารจัดการสิทธิ โดยเฉพาะสิทธิในทางเศรษฐกิจ ตามมาตรา 15 และปัญหาการบริหารจัดการสิทธิที่เป็นธรรมสิทธิ ตามมาตรา 18 แห่งพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ.2537 รวมถึงปัญหาการนำองค์กรจัดเก็บค่าลิขสิทธิ์เข้ามาดูแลจัดการผลประโยชน์ในงานลิขสิทธิ์ที่เป็นมรดกของทายาท

                   ผู้วิจัยจึงขอเสนอแนะแนวทางการแก้ไขปัญหาการจัดการลิขสิทธิ์ โดยให้นำหลักการจัดตั้งผู้จัดการมรดก ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาปรับใช้ รวมถึงให้ผู้จัดการมรดกทำหน้าที่เป็นตัวแทนในการดูแลจัดการผลงานลิขสิทธิ์ที่ตกทอดเป็นมรดก และควรให้องค์กรจัดเก็บค่าลิขสิทธิ์เป็นผู้ดูแลค่าตอบแทนในผลงานลิขสิทธิ์ที่เกิดจากการใช้ลิขสิทธิ์โดยกระทำผ่านตัวแทน คือ ผู้จัดการมรดก รวมถึงการผลักดันร่างพระราชบัญญัติองค์กรบริหารการจัดเก็บค่าลิขสิทธิ์และสิทธินักแสดง และร่างพระราชบัญญัติจัดเก็บค่าลิขสิทธิ์และสิทธินักแสดงโดยประธานคณะทำงานยกร่างกฎหมายของกรมทรัพย์สินทางปัญญาและโฆษกคณะกรรมาธิการวิสามัญของสภานิติบัญญัติแห่งชาติเป็นคณะกรรมการพิจารณาร่างกฎหมายฉบับดังกล่าวนี้ เพื่อให้เป็นกฎหมายที่สร้างความมั่นใจแก่ผู้สร้างสรรค์หรือเจ้าของลิขสิทธิ์ รวมถึงทายาท ผู้รับมรดกที่ต้องการนำเอางานลิขสิทธิ์ไปหาประโยชน์ในเชิงพาณิชย์ ว่าจะได้รับค่าตอบแทนจากการใช้สิทธิอย่างเป็นธรรม โปร่งใส และตรวจสอบได้ภายใต้ความคุ้มครองของพระราชบัญญัติดังกล่าว