ปัญหาทางกฎหมายในการส่งเสริมสิทธิของประชาชนในการรับรู้และเข้าถึงข้อมูลข่าวสารของหน่วยงานของรัฐ ภายใต้พระราชบัญญัติข้อมูลข่าวสารของราชการ พ.ศ. 2540
Article Sidebar
Main Article Content
Abstract
การบังคับใช้พระราชบัญญัติข้อมูลข่าวสารของราชการ พ.ศ. 2540 มีปัญหาและข้อจำกัดทางกฎหมายที่มิได้เป็นไปตามหลักสิทธิมนุษยชนและหลักการปกครองในระบอบประชาธิปไตย ในประเด็นเกี่ยวกับคำนิยาม กระบวนการใช้สิทธิของประชาชน กระบวนการเปิดเผยข้อมูลข่าวสารของราชการ โครงสร้างองค์กรและการปฏิบัติตามกฎหมายของหน่วยงานของรัฐและเจ้าหน้าที่ของรัฐที่ส่งผลให้การรับรองสิทธิของประชาชนในการรับรู้และเข้าถึงข้อมูลข่าวสารของหน่วยงานของรัฐยังไม่มีประสิทธิภาพและไม่เป็นไปตามเจตนารมณ์แห่งรัฐธรรมนูญ ดังนั้น จึงควรแก้ไขพระราชบัญญัติข้อมูลข่าวสารของราชการ พ.ศ. 2540 ให้มีความเหมาะสมในการนำมาใช้บังคับในทางปฏิบัติ เพื่อรองรับหลักการขั้นพื้นฐานในการรับรองสิทธิของประชาชนในการรับรู้และเข้าถึงข้อมูลข่าวสารของหน่วยงานของรัฐ โดยการพัฒนากฎหมายข้อมูลข่าวสารของราชการที่มีหลักการและเหตุผลภายใต้เจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย ซึ่งเป็นไปตามหลักการปกครองในระบอบประชาธิปไตยและข้อตกลงระหว่างประเทศที่ประเทศไทยมีพันธสัญญาเพื่อใช้บังคับแทนต่อไป
Article Details
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
References
กรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพ กระทรวงยุติธรรม. แนวทางการขับเคลื่อนแผนสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ฉบับที่ 2 ไปสู่การปฏิบัติในระดับจังหวัด. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์คณะรัฐมนตรีและราชกิจจานุเบกษา, 2555.
กรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพ สำนักงานคุ้มครองพยาน. คุ้มครองพยานในคดีอาญา พระราชบัญญัติคุ้มครองพยานในคดีอาญา พ.ศ. 2546 [Online]. Available URL: http://www.rlpd.go.th, ม.ป.ป. (เมษายน, 12).
_______. บทวิเคราะห์ข้อมูล สถานการณ์ และเชื่อมโยงเพื่อวางทิศทางแผนสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ฉบับที่ 3 (พ.ศ. 2557-2561). กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์คณะรัฐมนตรีและราชกิจจานุเบกษา, ม.ป.ป.
กิตติศักดิ์ ปรกติ. ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับสิทธิรับรู้ข้อมูลข่าวสารตามพระราชบัญญัติข้อมูลข่าวสารของราชการ พ.ศ. 2540. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์วิญญูชน, 2541.
กุลพล พลวัน. พัฒนาการสิทธิมนุษยชน. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์วิญญูชน, 2538.
ชั่งทอง โอภาสศิริวิทย์. “กฎหมายข้อมูลข่าวสารของราชการ.” ใน ชุดการเรียนรู้ด้วยตนเอง หลักสูตรการเรียนรู้กฎหมายมหาชนด้วยตนเอง หมวด 3 การควบคุมการกระทำทางปกครอง ชุดที่ 4 กฎหมายข้อมูลข่าวสารของราชการ. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์ธนาเพรส, 2553.
ชัยวัฒน์ วงศ์วัฒนศานต์. “การควบคุมการใช้อำนาจนิติบัญญัติ.” เอกสารการสอนชุดวิชากฎหมายมหาชน. หน่วยที่ 9. พิมพ์ครั้งที่ 20. นนทบุรี: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช, 2538.
_______. “การแบ่งแยกอำนาจ Separation of Power.” วารสารกฎหมายปกครอง 2 (สิงหาคม 2526): 25-50.
_______. “อิสระของข่าวสาร (Freedom of Information).” วารสารนิติศาสตร์ 9, 3 (2521): 137-162.
_______. “อิสระของข่าวสาร (Freedom of Information).” วารสารนิติศาสตร์ 9, 4 (2521): 61-77.
ชาญชัย แสวงศักดิ์. กฎหมายมหาชน: ความเป็นมา ทฤษฎี และหลักการที่สำคัญ. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์เดือนตุลา, 2553.
_______. กฎหมายรัฐธรรมนูญ. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์เดือนตุลา, 2552.
ภูริชญา วัฒนารุ่ง. หลักกฎหมายมหาชน. พิมพ์ครั้งที่ 5. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยรามคำแหง, 2550.
บรรเจิด สิงคะเนติ. หลักกฎหมายเกี่ยวกับการควบคุมฝ่ายปกครอง. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์เดือนตุลา, 2551.
_______. หลักพื้นฐานเกี่ยวกับสิทธิเสรีภาพและศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ตามรัฐธรรมนูญ. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์เดือนตุลา, 2552.
บวรศักดิ์ อุวรรณโณ. คำอธิบายกฎหมายมหาชน (เล่ม 1) วิวัฒนาการทางปรัชญาและลักษณะของกฎหมายมหาชนยุคต่าง ๆ. พิมพ์ครั้งที่ 10. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์ธรรมดาเพรส, 2552.
_______. คำอธิบายกฎหมายมหาชน (เล่ม 3) ที่มาและนิติวิธี. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์นิติธรรม, 2538.
_______. “ปัญหาการตีความรัฐธรรมนูญและทฤษฎีความเป็นกฎหมายสูงสุดของรัฐธรรมนูญ.” วารสารนิติศาสตร์ 6, 10 (กันยายน 2527): 4-12.
_______. และถวิลวดี บุรีกุล. ประชาธิปไตยแบบมีส่วนร่วม (Participatory Democracy). นนทบุรี: สถาบันพระปกเกล้า, 2548.
ฤทัย หงส์สิริ และมานิตย์ จุมปา. คำอธิบายกฎหมายข้อมูลข่าวสารของทางราชการ. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์เม็ดสีการพิมพ์, 2542.
วัชรา ไชยสาร. สิทธิรับรู้ข้อมูลข่าวสาร. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์บี. เจ. เพลท โปรเซสเซอร์, 2544.
พันธ์เทพ วิทิตอนันต์. กฎหมายข้อมูลข่าวสารของทางราชการ. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยรามคำแหง, 2566.
สมชัย วัฒนการุณ. การใช้สิทธิของประชาชน ตามพระราชบัญญัติข้อมูลข่าวสารของราชการ พ.ศ. 2540. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์วิญญูชน, 2544.
สำนักงานคณะกรรมการข้อมูลข่าวสารของราชการ. กลุ่มงานพัฒนาระบบสารสนเทศข้อมูลข่าวสาร (กพส.) [Online]. Available URL: http://www.oic.go.th, ม.ป.ป. (พฤษภาคม, 10).
_______. คณะอนุกรรมการกำหนดหลักเกณฑ์กลางเกี่ยวกับการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลตามพระราชบัญญัติข้อมูลข่าวสารของราชการ พ.ศ. 2540 [Online]. Available URL: http://www.oic.go.th, ม.ป.ป. (พฤษภาคม, 10).
_______. คณะอนุกรรมการเฉพาะกิจพิจารณาแก้ไขปัญหาและอุปสรรคในทางปฏิบัติตามพระราชบัญญัติข้อมูลข่าวสารของราชการ พ.ศ. 2540 [Online]. Available URL: http://www.oic.go.th, ม.ป.ป. (พฤษภาคม, 10).
_______. คณะอนุกรรมการเฉพาะกิจพิจารณาเรื่องการเผยแพร่ภาพข่าวเหยื่ออาชญากรรมของสื่อมวลชน [Online]. Available URL: http://www.oic.go.th, ม.ป.ป. (พฤษภาคม, 10).
_______. คณะอนุกรรมการเฉพาะกิจ เพื่อดำเนินการกรณีร้องเรียนให้คณะกรรมการข้อมูลข่าวสารของราชการใช้อำนาจตามมาตรา 33 แห่งพระราชบัญญัติข้อมูลข่าวสารของราชการ พ.ศ. 2540 เพื่อตรวจสอบข้อมูลข่าวสารของหน่วยงานของรัฐ [Online]. Available URL: http://www.oic.go.th, ม.ป.ป. (พฤษภาคม, 10).
_______. คณะอนุกรรมการเฉพาะกิจ เพื่อพิจารณาดำเนินการให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นปฏิบัติตามมติคณะรัฐมนตรีเกี่ยวกับการดำเนินการตามพระราชบัญญัติข้อมูลข่าวสารของราชการ พ.ศ. 2540 [Online]. Available URL: http://www.oic.go.th, ม.ป.ป. (พฤษภาคม, 10).
_______. คณะอนุกรรมการปรับปรุงแก้ไขกฎหมายว่าด้วยข้อมูลข่าวสารของราชการและยกร่างอนุบัญญัติที่เกี่ยวข้อง [Online]. Available URL: http://www.oic. go.th, ม.ป.ป. (พฤษภาคม, 10).
_______. คณะอนุกรรมการปรับปรุงแก้ไขระเบียบว่าด้วยการรักษาความลับของทางราชการ พ.ศ. 2544 [Online]. Available URL: http://www.oic.go.th, ม.ป.ป. (พฤษภาคม, 10).
_______. คณะอนุกรรมการเผยแพร่สิทธิรับรู้ข้อมูลข่าวสารของประชาชน คณะอนุกรรมการเผยแพร่สิทธิรับรู้ข้อมูลข่าวสารของประชาชน [Online]. Available URL: http://www.oic.go.th, ม.ป.ป. (พฤษภาคม, 10).
_______. คู่มือการปฏิบัติงานตามพระราชบัญญัติข้อมูลข่าวสารของราชการ พ.ศ. 2540 ของเจ้าหน้าที่ของรัฐ. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์ศรีเมืองการพิมพ์, 2548.
_______. คู่มือการปฏิบัติงานตามพระราชบัญญัติข้อมูลข่าวสารของราชการ พ.ศ. 2540 ของเจ้าหน้าที่ของรัฐ. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์ศรีเมืองการพิมพ์ จำกัด, 2553.
_______. คู่มือการปฏิบัติงานตามพระราชบัญญัติข้อมูลข่าวสารของราชการ พ.ศ. 2540 ของเจ้าหน้าที่ของรัฐ. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์ศรีเมืองการพิมพ์, 2548.
_______. สิทธิรับรู้ข้อมูลข่าวสารของประชาชน ตามพระราชบัญญัติข้อมูลข่าวสารของราชการ พ.ศ. 2540. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์ไฟน์ พรินท์เทค, 2553.
_______. สิทธิรับรู้ข้อมูลข่าวสารของราชการ. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์สามเจริญพาณิชย์, 2549.
สำนักงานปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี สำนักงานคณะกรรมการข้อมูลข่าวสารของราชการ. คู่มือนักบริหารการปฏิบัติงานตามพระราชบัญญัติข้อมูลข่าวสารของราชการ. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์ไอเดียสแควร์, 2556.
_______. คู่มือศูนย์ข้อมูลข่าวสารของราชการตามพระราชบัญญัติข้อมูลข่าวสารของราชการ พ.ศ. 2540. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์สามเจริญพาณิชย์, 2549.
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2534.
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2540.
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2550.
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พุทธศักราช 2557.
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560.
พระราชบัญญัติคุ้มครองความลับในราชการ พุทธศักราช 2483.
พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน พ.ศ. 2534.
พระราชบัญญัติวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง พ.ศ. 2539.
พระราชบัญญัติความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ พ.ศ. 2539.
พระราชบัญญัติข้อมูลข่าวสารของราชการ พ.ศ. 2540.
Brownlic, Ian. Basic Documents on Human Right. Oxford University Press, 1981.
Howard, Dick. “Constitutions and Constitutionalism in Central and Eastern Europe.” CSCE ODIHR Bull 2, 1 (Winter 1994): 1-8.
International Covenant on Civil and Political Rights.
International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights (ICESCR).
Kurezewski, Jacek and Barry Sullivan. “The Bill of Rights and the Emerging Democracies: Law and Contemporary Problems.” Civil Rights (2002): 44-51.
Schwart, Bernard. Legal Control of Governments. Oxford: Clarendon, 1972.
Stein, Ekkehart. Staatsrecht. Aufl: Tuebingen, 1993.
The Freedom of Information Act, 1966.
The United Nations Commission on Human Rights.
United Nation Organization. The Universal Declaration of Human Rights [Online]. Available URL: http://www.un.org/en/documents/udhr, 2012 (August, 5).
UNDP. “Indicators for Human Right Based Approaches to Development.” In UNDP Programming a Users’ Guide (March 2006): 23.
Universal Declaration of Human Rights, 1948.
Waren, Kenneth E. Administration Law in the Political System. Paul, Min: West Publishing, 1988.
