ความจำเป็นของการผลักดันกฎหมายการรายงานและเปิดเผยข้อมูลการปล่อยและเคลื่อนย้ายสารมลพิษ ศึกษามาตรการกฎหมายของประเทศไทย

Abstract

        การศึกษาวิจัยฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ความจำเป็นของการมีกฎหมายการรายงานและเปิดเผยข้อมูลการปล่อยและการเคลื่อนย้ายสารมลพิษ (Pollutant Release and Transfer Registers (PRTR)) โดยเน้นศึกษาประเทศไทย โดยมุ่งพิจารณาบทบาทของกฎหมายดังกล่าว ในการคุ้มครองสิทธิของประชาชนในการเข้าถึงข้อมูลด้านสิ่งแวดล้อม และการสนับสนุนการบริหารจัดการมลพิษของรัฐอย่างมีประสิทธิภาพ ทั้งนี้ การศึกษาตั้งอยู่บนข้อเท็จจริงว่า ประเทศไทยยังประสบปัญหาอุบัติภัยจากกิจกรรมอุตสาหกรรมและสารเคมีอันตรายอย่างต่อเนื่อง ขณะที่กลไกทางกฎหมายด้านการเปิดเผยข้อมูลมลพิษยังมีข้อจำกัดอยู่มาก

        การศึกษานี้ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ โดยการวิเคราะห์เอกสารทางกฎหมายและเอกสารวิชาการที่เกี่ยวข้องกับกฎหมายสิ่งแวดล้อมของประเทศไทยและแนวคิด PRTR ในระดับสากล ผลการศึกษาพบว่า การขาดกฎหมาย PRTR ทำให้การเปิดเผยข้อมูลเกี่ยวกับชนิด ปริมาณ และแหล่งที่มาของมลพิษจากภาคอุตสาหกรรมเป็นไปอย่างไม่เป็นระบบ ส่งผลให้ประชาชนไม่สามารถรับรู้และประเมินความเสี่ยงด้านสิ่งแวดล้อมได้อย่างเพียงพอ และจำกัดความสามารถของรัฐในการกำหนดนโยบาย กฎหมายเพื่อกำกับดูแลและป้องกันผลกระทบจากมลพิษอุตสาหกรรมที่มีประสิทธิภาพ

        ผลการวิเคราะห์ชี้ให้เห็นว่า การพัฒนากฎหมาย PRTR มีความจำเป็นในเชิงโครงสร้างของระบบกฎหมายสิ่งแวดล้อมไทย เนื่องจากจะช่วยเสริมสร้างการคุ้มครองสิทธิในการเข้าถึงข้อมูลด้านสิ่งแวดล้อม เพิ่มความโปร่งใสและความรับผิดชอบของภาคอุตสาหกรรม และสนับสนุนการกำหนดนโยบายและมาตรการด้านสิ่งแวดล้อมที่ช่วยสร้างฐานข้อมูลรายละเอียดของมลพิษที่เชื่อถือได้ อันจะนำไปสู่การบริหารจัดการมลพิษอุตสาหกรรมอย่างมีประสิทธิภาพและสอดคล้องกับหลักการคุ้มครองสิทธิด้านสิ่งแวดล้อมของประชาชน