การพิจารณาคดีในทางปกครองสงฆ์ ศึกษากรณีปัญหาการชำระวินัยสงฆ์
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาแนวคิดและทฤษฎีที่เกี่ยวข้องกับระบบการปกครองสงฆ์ กระบวนการและวิธีการพิจารณาคดีที่เกี่ยวกับการกระทำผิดพระวินัยและทางปกครองของพระสงฆ์ 2) วิเคราะห์เปรียบเทียบบทบาทของกฎหมายและสถาบันตุลาการของคณะสงฆ์ไทยในกระบวนการยุติธรรม 3) เสนอแนวทางปรับปรุงระบบชำระคดีทางวินัยสงฆ์ให้มีประสิทธิภาพและเป็นธรรมมากขึ้น ทั้งในด้านหลักพระธรรมวินัยและข้อกฎหมาย การวิจัยนี้ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ โดยวิเคราะห์ข้อมูลจากข้อกฎหมาย ตำรา เอกสารวิชาการ คำสั่งศาลปกครอง และรายงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง
ผลการวิจัยพบว่า ระบบการพิจารณาคดีของคณะสงฆ์ยังขาดประสิทธิภาพในการจัดการคดีที่เกี่ยวข้องกับความผิดทางพระวินัยและทางกฎหมาย แม้จะมีบทบัญญัติรองรับทั้งจากพระธรรมวินัย พระราชบัญญัติคณะสงฆ์ และกฎมหาเถรสมาคม แต่การบังคับใช้ในทางปฏิบัติยังไม่มีความชัดเจน โดยเฉพาะในกรณีที่พระสงฆ์มีตำแหน่งทางปกครอง ซึ่งควรต้องอยู่ภายใต้กระบวนการที่โปร่งใส ตรวจสอบได้ และเป็นธรรม ทั้งนี้ คณะสงฆ์ยังขาดความรู้ทางกฎหมายที่จำเป็นต่อการพิจารณาคดีอย่างถูกต้อง และเป็นระบบตามหลักนิติธรรม แนวทางในการแก้ไขปัญหาของคณะสงฆ์ คือ การปรับปรุงพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. 2505 มาตรา 25 “พระวินัยธร” ให้มีความชัดเจนในอำนาจของผู้พิจารณาที่ต้องไม่มาจากเจ้าคณะปกครองใดๆ เพื่อสร้างระบบตุลาการสงฆ์ให้เข้มแข็งและน่าเชื่อถือ และแก้ไขกฎมหาเถรสมาคม ฉบับที่ 11 ว่าด้วยการลงนิคหกรรม ควรกำหนดให้มีพระสงฆ์ผู้มีความเชี่ยวชาญเฉพาะทางทำหน้าที่ผู้พิจารณา และให้มีคณะกรรมการด้านกฎหมายเข้ามามีส่วนร่วมในคณะผู้พิจารณาตามข้อ 23
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
เอกสารอ้างอิง
เฉลิมพล โสมอินทร์. (2546). ประวัติศาสตร์พระพุทธศาสนาและการปกครองคณะสงฆ์ไทย. กรุงเทพมหานคร : สำนักพิมพ์สูตรไพศาล.
ประเวศน์ มหารัตน์สกุล. (2563). ปัจจัยการบริหารที่เกื้อหนุนการคงอยู่ของพุทธศาสนาในประเทศไทย. วารสารสังคมศาสตร์และมานุษยวิทยาเชิงพุทธ, 5(7), 147-285.
พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช). (2548). คำวัด: พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์. (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพมหานคร : ช่อระกา.
พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช). (2556). พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุดคำวัด. กรุงเทพมหานคร : เลี่ยงเชียง.
พระปลัดมนู ฐานจาโร และคณะ. (2565). กระบวนการยุติธรรม: สถาบันตุลาการของคณะสงฆ์ไทย. วารสารบัณฑิตแสงโคมคำ, 7(2), 383-399.
พระมหาอุดม สารเมธี (สารบรรญ). (2546). การศึกษาเปรียบเทียบกระบวนการยุติธรรมในพระพุทธศาสนา: ศึกษาเฉพาะกรณีนิคหกรรมในพระวินัยปิฎกกับกฎนิคหกรรมของมหาเถรสมาคม. ใน วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาพระพุทธศาสนา. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระมหาอุทัย นิลโกสีย์. (2544). กระบวนการยุติธรรมของคณะสงฆ์ไทย. กรุงเทพมหานคร : มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
พระสิทธินิติธาดา. (2559). สถานภาพทางกฎหมายของวัดที่มิได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาและสำนักสงฆ์. วารสารรามคำแหง ฉบับนิติศาสตร์, 5(1), 53-81.
มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2555). โครงสร้างการบริหารงานคณะสงฆ์ไทย. เรียกใช้เมื่อ 19 กุมภาพันธ์ 2568 จาก http://mcupress.mcu.ac.th/site/bud06.php.
รุจิรา สง่าแสง และ ประณต นันทิยะกุล. (2559). การบริหารจัดการเพื่อส่งเสริมการปกครองคณะสงฆ์ภาค 15 ตามแนวคิดการบริหารจัดการคณะสงฆ์. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยอีสเทิร์นเอเชีย ฉบับวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี, 7(1), 100-112.
สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส. (2541). วินัยมุข เล่ม 1. (พิมพ์ครั้งที่ 39). กรุงเทพมหานคร : มหามกุฏราชวิทยาลัย.
แสวง อุดมศรี. (2559). การปกครองคณะสงฆ์ไทย. นนทบุรี : หจก.นิติธรรมการพิมพ์.
ไสว จิตเพียร. (2543). กระบวนการยุติธรรมของคณะสงฆ์ไทย : ศึกษากรณีปัญหาองค์กรตุลาการและพิจารณาความอธิกรณ์ตามพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ.2505. ใน วิทยานิพนธ์นิติศาสตรมหาบัณฑิต ภาควิชานิติศาสตร์, มหาวิทยาลัยรามคำแหง.
อดุลย์ นุแปงถา. (2552). การดำเนินการทางวินัยกับพระสงฆ์ที่กระทำผิดวินัย : พระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ.2505. วารสารมหาวิทยาลัยนเรศวร, 17(3), 287-292.
อภิญญา เฟื่องฟูสกุล. (2541). ศาสนทัศน์ของชุมชนเมืองสมัยใหม่ ศึกษากรณีวัดพระธรรมกาย. วารสารพุทธศาสน์ศึกษา, 5(1), 4-88.
เอกวิทย์ มณีธร. (2556). รัฐศาสตร์. (พิมพ์ครั้งที่ 4). กรุงเทพมหานคร : เอ็ม.พี.เพรส.
Halmai, G. (2015). Religion and constitutionalism. Budapest: Magyar Tudományos Akadémia / Hungarian Academy of Sciences.
Nicholas Aroney. (2022). Oxford Handbook on Christianity and Law. Oxford University Press.
