รูปแบบการพัฒนาชุมชนคุณธรรมต้นแบบในการเสริมสร้างความสมานฉันท์ของหมู่บ้านรักษาศีล 5 ในจังหวัดหนองคาย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาองค์ประกอบของชุมชนคุณธรรมต้นแบบในการเสริมสร้างความสมานฉันท์ของหมู่บ้านรักษาศีล 5 ในจังหวัดหนองคาย 2) พัฒนากิจกรรมคุณธรรมต้นแบบในการเสริมสร้างความสมานฉันท์ของหมู่บ้านรักษาศีล 5 ในจังหวัดหนองคาย 3) เสนอรูปแบบการพัฒนาชุมชนคุณธรรมต้นแบบในจังหวัดหนองคาย การวิจัยใช้ระเบียบวิธีแบบผสมผสาน โดยบูรณาการการวิจัยเชิงเอกสารกับการวิจัยเชิงคุณภาพภาคสนาม ผ่านกรอบ “บวร” หลักศีล 5 และหลักกัลยาณมิตร พื้นที่วิจัยคือชุมชนคุณธรรมต้นแบบ ได้แก่ วัดมณีโคตร อำเภอโพนพิสัย และวัดอุทุมพร อำเภอเมืองหนองคาย ผู้ให้ข้อมูลสำคัญจำนวน 30 รูป/คน ครอบคลุมคณะสงฆ์ ผู้นำชุมชน หน่วยงานท้องถิ่น กลุ่มอาชีพ ปราชญ์ชาวบ้าน และประชาชนที่เกี่ยวข้อง เครื่องมือวิจัย ได้แก่ การวิเคราะห์เอกสาร แบบสัมภาษณ์เชิงลึก และการสนทนากลุ่ม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา การตรวจสอบสามเส้าระหว่างเอกสารกับข้อมูลภาคสนาม และการพรรณนาเชิงวิเคราะห์
ผลการวิจัยพบว่า 1) ผลการวิจัยเชิงเอกสารพบว่า โครงการหมู่บ้านรักษาศีล 5 ใช้ศีล 5 เป็นฐานจริยธรรมและใช้กลไก “บวร” เป็นระบบขับเคลื่อนชุมชน ส่วนการวิจัยภาคสนามพบองค์ประกอบการบริหารชุมชน 4 ด้าน ได้แก่ การวางแผน การจัดองค์กร การบริหารบุคลากร และการอำนวยการ 2) กิจกรรมคุณธรรมต้นแบบเชื่อมหลักศีล 5 กับวิถีวัฒนธรรมท้องถิ่น เช่น งานบุญปลอดอบายมุข กองทุนชุมชน ธนาคารขยะ กลุ่มอาชีพ และกิจกรรมจิตอาสา ทำให้เกิดการมีส่วนร่วม ลดพฤติกรรมเสี่ยง และเพิ่มความไว้วางใจในชุมชน และ 3) รูปแบบการพัฒนาชุมชนคุณธรรมต้นแบบประกอบด้วยศรัทธา กัลยาณมิตร การฟังธรรม และการปฏิบัติธรรม ซึ่งทำงานร่วมกับกลไกบ้าน วัด และหน่วยงานภาครัฐ ส่งผลให้เกิดความเข้มแข็งของชุมชนและความสมานฉันท์อย่างยั่งยืน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
บัวผัน จันทรังษี. (2565). ศึกษาการส่งเสริมหมู่บ้านรักษาศีล 5 ตามวิถีวัฒนธรรม อำเภอโพธิ์ตาก จังหวัดหนองคาย. วารสาร มจร อุบลปริทรรศน์, 7(3), 1175-1186.
ผู้จัดการออนไลน์. (2568). “หนองคายเปิดตัวสุดยอดชุมชนต้นแบบ เที่ยวชุมชน ยลวิถี @บ้านเดื่อ ชุมชนที่มีอัตลักษณ์รอบด้าน”. เรียกใช้เมื่อ 18 ธันวาคม 2568 จาก https://mgronline.com/local/detail/9680000123528.
พระมหาถนอม ฐานวโร (พิมพ์สุวรรณ์) และคณะ. (2564). รูปแบบการพัฒนาคุณภาพชีวิตของชุมชนหมู่บ้านรักษาศีล 5 ในจังหวัดนครปฐม. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์, 8(5), 248-262.
พระมหาพงษ์ศักดิ์ รตฺนญาโณ. (2562). การบริหารจัดการโครงการหมู่บ้านรักษาศีล ๕ ของคณะสงฆ์ อำเภอบางปลาม้า จังหวัดสุพรรณบุรี. ใน สารนิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต (การจัดการเชิงพุทธ). มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระราชรัตนาลงกรณ์. (2566). การประยุกต์แนวทางยุทธศาสตร์การขับเคลื่อนโครงการหมู่บ้านรักษาศีล 5 สู่รูปธรรมการขับเคลื่อนการพัฒนาพฤติกรรมเชิงจริยธรรมของประชาชนหมู่บ้านโนนยาง ตำบลนาดี อำเภอเฝ้าไร่ จังหวัดหนองคาย. วารสารสหศาสตร์การพัฒนาสังคม, 1(2), 18-29.
พระราเชนทร์ วิสารโท. (2562). ศึกษารูปแบบการดำเนินงานขับเคลื่อนโครงการ “หมู่บ้านรักษาศีล 5” ของคณะสงฆ์จังหวัดหนองคาย. วารสารวิชาการ มจร บุรีรัมย์, 4(2), 1-12.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกฉบับภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ. (2557). คู่มือการดำเนินงานโครงการสร้างความปรองดองสมานฉันท์โดยใช้หลักธรรมทางพระพุทธศาสนา “หมู่บ้านรักษาศีล 5”. กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ.
สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี. (2558). รายงานผลการดำเนินงานของรัฐบาล พลเอก ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี ครบรอบ 1 ปี. เรียกใช้เมื่อ 18 ธันวาคม 2568 จาก https://www.soc.go.th/?page_id=10338.
อนุสรณ์ อุปคุณ. (2564). ปัจจัยที่ส่งผลต่อประสิทธิผลของโครงการหมู่บ้านรักษาศีล 5 ในเขตอำเภอเมือง จังหวัดสกลนคร. ใน วิทยานิพนธ์รัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร.
Creswell, J. W., & Plano Clark, V. L. (2018). Designing and conducting mixed methods research. (3rd ed.). SAGE Publications.
