[RETRACTED ARTICLE] พลวัตอัตลักษณ์ข้ามรุ่นของชาวจีนโพ้นทะเลในสังคมไทยร่วมสมัย: การศึกษาผ่านภาพยนตร์เรื่อง “หลานม่า”
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มุ่งศึกษาพลวัตอัตลักษณ์ข้ามรุ่นของชาวจีนโพ้นทะเลในสังคมไทยร่วมสมัยผ่านการวิเคราะห์ตัวบทภาพยนตร์เรื่อง “หลานม่า” (2567) โดยใช้ระเบียบวิธีเชิงคุณภาพ วิเคราะห์ตัวบทภายใต้กรอบแนวคิดการศึกษาการพลัดถิ่น ทฤษฎีความเป็นลูกผสม และแนวคิดอัตลักษณ์ในฐานะกระบวนการ ผู้วิจัยวิเคราะห์ฉากสำคัญจำนวน 12 ฉาก ครอบคลุม 4 มิติ ได้แก่ พิธีกรรม ระบบเครือญาติ ความเชื่อ และความสัมพันธ์ข้ามรุ่น ผลการศึกษาสรุปตามวัตถุประสงค์การวิจัยได้ดังนี้ 1) การถ่ายทอดและสืบทอดอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมข้ามรุ่น พบว่า ความสัมพันธ์ระหว่างอาม่ากับเอ็มเป็นช่องทางสำคัญในการถ่ายทอดค่านิยมความกตัญญู และการสืบทอดกิจการ โดยการเรียนรู้การปฏิบัติ เช่น การทำโจ๊กเป็นสัญลักษณ์ของการส่งต่อวัฒนธรรมและความทรงจำจากรุ่นสู่รุ่น 2) บทบาทของพิธีกรรมและความเชื่อในการธำรงรักษาอัตลักษณ์ พบว่า แม้ผ่านกระบวนการกลมกลืนทางโครงสร้าง แต่ยังรักษาแกนวัฒนธรรมไว้ผ่านพิธีกรรม เช่น กงเต็ก การเลือกฮวงซุ้ย และการงดบริโภคเนื้อวัว โดยมีการปรับให้สอดคล้องกับบริบทไทย และ 3) พลวัตของการผสมผสานทางวัฒนธรรม พบว่า อัตลักษณ์จีนโพ้นทะเลพัฒนาเป็นรูปแบบลูกผสมที่เกิดจากการเจรจาต่อรองระหว่างความเป็นจีนกับความเป็นไทย คนรุ่นใหม่มิได้ปฏิเสธรากเหง้า หากเลือกตีความและปรับความหมายใหม่ให้สอดคล้องกับบริบทร่วมสมัย
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ข้อความภายในบทความที่ตีพิมพ์ในวารสารทั้งหมด รวมถึงรูปภาพประกอบ ตาราง เป็นลิขสิทธิ์ของมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลรัตนโกสินทร์ การนำเนื้อหา ข้อความหรือข้อคิดเห็น รูปภาพ ตาราง ของบทความไปจัดพิมพ์เผยแพร่ในรูปแบบต่าง ๆ เพื่อใช้ประโยชน์ในเชิงพาณิชย์ ต้องได้รับอนุญาตจากกองบรรณาธิการวารสารอย่างเป็นลายลักษณ์อักษร
มหาวิทยาลัยฯ อนุญาตให้สามารถนำไฟล์บทความไปใช้ประโยชน์และเผยแพร่ต่อได้ โดยต้องแสดงที่มาจากวารสารและไม่ใช้เพื่อการค้า
ข้อความที่ปรากฏในบทความในวารสารเป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลรัตนโกสินทร์ และบุคลากร คณาจารย์ท่านอื่น ๆ ในมหาวิทยาลัยฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใด ๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเอง ตลอดจนความรับผิดชอบด้านเนื้อหาและการตรวจร่างบทความเป็นของผู้เขียน ไม่เกี่ยวข้องกับกองบรรณาธิการ
เอกสารอ้างอิง
เกษียร เตชะพีระ. (2537). จีนในสยาม. มติชน.
ธเนศ วงศ์ยานนาวา. (2558). ทุนวัฒนธรรมกับความทรงจำในสังคมเมือง. ศยาม.
นันท์ภัชอร ภูมิธรรมรัตน์. (2566). การเมืองวัฒนธรรมของอัตลักษณ์ไทย-จีนในนวนิยายโรมานซ์ชาติพันธุ์โดยนักเขียนสตรี (วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต). มหาวิทยาลัยศิลปากร.
นิธิ เอียวศรีวงศ์. (2545). ความเป็นจีนในสังคมไทย. มติชน.
ปริญญา มงคลพาณิชย์ และ ชุติมา เข็มเจริญ (2565). การศึกษามุมมองที่มีต่ออัตลักษณ์จีนในสังคมไทยของนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย โรงเรียนสาธิตแห่งมหาวิทยาลัย ธรรมศาสตร์ (รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์). มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
เพ็ญพิสุทธิ์ อินทรภิรมย์. (2549). รัฐไทยกับคนจีน พ.ศ. 2475-2487 (วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
รัชกฤช วงษ์วิลาศ. (2566). คนจีนโพ้นทะเลกับอัตลักษณ์ชายขอบในกวีนิพนธ์ขนาดสั้นของเจิงซิน. วารสารศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 23(2), 342-371. https://doi.org/10.14456/lartstu.2023.43
สุริชัย หวันแก้ว. (2549). ความหลากหลายทางชาติพันธุ์ในสังคมไทย. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
อานันท์ กาญจนพันธุ์. (2553). อัตลักษณ์และชาติพันธุ์ในสังคมไทย. มติชน.
Anderson, B. (1983). Imagined communities: Reflections on the origin and spread ofnationalism. Verso.
Bhabha, H. K. (1994). The location of culture. Routledge.
Clifford, J. (1994). Diasporas. Cultural Anthropology, 9(3), 302-338.
Hall, S. (1990). Cultural identity and diaspora. In J. Rutherford (Ed.), Identity: Community, culture, difference (pp. 222-237). Lawrence & Wishart.
Hall, S. (1997). Representation: Cultural representations and signifying practices. Sage.
Ma, T. (2015). Chinese migration and settlement in Thailand. Asian Ethnicity, 16(4), 457-479.
Skinner, G. W. (1957). Chinese society in Thailand: An analytical history. Cornell University Press.
