การพัฒนาสื่อการเรียนรู้ภาษาถิ่นอีสานจากนิทานพื้นบ้านพญาคันคาก ด้วยหนังสือทำมือ

บทคัดย่อ

การวิจัยเรื่องการพัฒนาสื่อการเรียนรู้ภาษาถิ่นอีสานจากนิทานพื้นบ้านพญาคันคากด้วยหนังสือทำมือ มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาลักษณะคำผญาในวรรณกรรมนิทานพื้นบ้านพญาคันคากจากหนังสือปริวรรตของวัดนารถพรหมวาสี ตำบลแมดนาท่ม อำเภอโคกศรีสุพรรณ จังหวัดสกลนคร ด้านคำศัพท์และสำนวนภาษาถิ่นอีสาน ลักษณะการใช้ภาษา การถ่ายทอดเนื้อหา และคุณค่าทางสังคมและวัฒนธรรม และ 2) เพื่อพัฒนาหนังสือทำมือเรื่องคำผญาจากวรรณกรรมนิทานพื้นบ้านพญาคันคากเพื่อส่งเสริมการเรียนรู้ภาษาถิ่นอีสาน การวิจัยเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยวิเคราะห์เนื้อหาจากหนังสือปริวรรตวรรณกรรมนิทานพื้นบ้านพญาคันคาก และนำผลการศึกษามาพัฒนาหนังสือทำมือ จากนั้นนำไปใช้เบื้องต้นกับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4–6 จำนวน 40 คน โดยให้ผู้เรียนอ่านคำผญา เรียนรู้ความหมายของคำศัพท์ และฝึกออกเสียงหรือทดลองใช้คำศัพท์จากเนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า คำผญามีลักษณะเป็นถ้อยคำร้อยกรองภาษาถิ่นอีสานที่กระชับ คมคาย และไพเราะ มีการใช้คำศัพท์และสำนวนภาษาถิ่น การซ้ำคำ คำคล้องจอง และภาพพจน์เปรียบเทียบ เนื้อหาสะท้อนความเชื่อ วิถีชีวิต และค่านิยมของชุมชนอีสาน ได้แก่ บุญกรรม ศีลธรรม ความกตัญญู ความเพียร ความอดทน ความเมตตา ความสัมพันธ์ในสังคมตลอดจนแนวคิดด้านการปกครองและภาวะผู้นำ ผลการศึกษานำมาใช้ในการคัดเลือกคำผญาและจัดทำหนังสือทำมือร่วมกับคำอธิบายคำศัพท์ ภาพประกอบ และกิจกรรมการเรียนรู้ ทั้งนี้ การนำสื่อไปใช้เป็นการทดลองเบื้องต้นและมิได้ประเมินผลสัมฤทธิ์ก่อนและหลังการใช้สื่อ