การศึกษาคำผูกแขนของกลุ่มชาติพันธุ์ญ้อบ้านกกกอก
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาลักษณะสถานการณ์การสื่อสารในพิธีกรรมผูกแขนของกลุ่มชาติพันธุ์ญ้อบ้านกกกอก และวิเคราะห์ความหมายและบทบาทของคำผูกแขนในฐานะตัวบทวรรณกรรมมุขปาฐะของกลุ่มชาติพันธุ์ญ้อบ้านกกกอก การวิจัยเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บข้อมูลจากเอกสารการสังเกตพิธีกรรม และการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลสำคัญ 15 คน ได้แก่ ปราชญ์ชาวบ้าน ผู้สูงอายุผู้นำชุมชน และหมอพราหมณ์ วิเคราะห์ข้อมูลตามแนวคิดชาติพันธุ์วรรณนาแห่งการสื่อสารของ เดล ไอมส์ โดยใช้องค์ประกอบ SPEAKING 8 ด้าน และวิเคราะห์ความหมายของตัวบทในมิติภาษาและวัฒนธรรม ผลการวิจัยพบว่า พิธีกรรมผูกแขนเป็นเหตุการณ์การสื่อสารทางวัฒนธรรมที่มีองค์ประกอบด้านสถานที่ผู้ร่วมเหตุการณ์ จุดมุ่งหมาย ลำดับการสื่อสาร น้ำเสียง ช่องทาง กฎเกณฑ์ และประเภทการสื่อสารสัมพันธ์กันอย่างเป็นระบบ โดยจัดขึ้นภายในบ้านของเจ้าภาพในโอกาสสำคัญ รวมถึงบุญซำฮะซึ่งเกี่ยวข้องกับการชำระบ้านและเสริมสิริมงคล ส่วนคำผูกแขนเป็นตัวบทภาษาญ้อที่มีลักษณะกึ่งกวี ใช้คำซ้ำ คำคล้องจอง การเรียกขวัญ และคำอวยพร สะท้อนความเชื่อเรื่องขวัญ การสร้างกำลังใจ ความเจริญรุ่งเรือง ตลอดจนความรัก ความผูกพัน และความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันของชุมชน จึงกล่าวได้ว่าคำผูกแขนมิได้เป็นเพียงถ้อยคำประกอบพิธีกรรม แต่เป็นตัวบทวัฒนธรรมที่ถ่ายทอดภาษา ความเชื่อ ภูมิปัญญา และอัตลักษณ์ของกลุ่มชาติพันธุ์ญ้อ
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ข้อความภายในบทความที่ตีพิมพ์ในวารสารทั้งหมด รวมถึงรูปภาพประกอบ ตาราง เป็นลิขสิทธิ์ของมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลรัตนโกสินทร์ การนำเนื้อหา ข้อความหรือข้อคิดเห็น รูปภาพ ตาราง ของบทความไปจัดพิมพ์เผยแพร่ในรูปแบบต่าง ๆ เพื่อใช้ประโยชน์ในเชิงพาณิชย์ ต้องได้รับอนุญาตจากกองบรรณาธิการวารสารอย่างเป็นลายลักษณ์อักษร
มหาวิทยาลัยฯ อนุญาตให้สามารถนำไฟล์บทความไปใช้ประโยชน์และเผยแพร่ต่อได้ โดยต้องแสดงที่มาจากวารสารและไม่ใช้เพื่อการค้า
ข้อความที่ปรากฏในบทความในวารสารเป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลรัตนโกสินทร์ และบุคลากร คณาจารย์ท่านอื่น ๆ ในมหาวิทยาลัยฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใด ๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเอง ตลอดจนความรับผิดชอบด้านเนื้อหาและการตรวจร่างบทความเป็นของผู้เขียน ไม่เกี่ยวข้องกับกองบรรณาธิการ
เอกสารอ้างอิง
ฉวีวรรณ กิจไพบูลทวี. (2534). พิธีบายศรีสู่ขวัญ: วรรณกรรมปากเปล่าของไทย. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ทินวัฒน์ สร้อยกุดเรือ. (2559). ชาติพันธุ์วรรณนาแห่งการสื่อสาร: แนวคิดและการประยุกต์ใช้ในงานพิธีกร. วารสารนานาชาติ มหาวิทยาลัยขอนแก่น สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 6(2), 115–129. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/KKUIJ/article/view/86087
ธวัช ปุณโณทก. (2532). เที่ยวอีสาน. โรงพิมพ์พิฆเณศ.
มนตรี โคตรคันทา. (ม.ป.ป.). ขนบธรรมเนียมประเพณี. ประตูสู่อีสาน. https://www.isangate.com/www/isan-tradition.html
ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน). (2566). กลุ่มชาติพันธุ์ญ้อ. ฐานข้อมูลกลุ่มชาติพันธุ์ในประเทศไทย. https://ethnicity.sac.or.th
สุจิตต์ วงษ์เทศ. (2562). ขวัญเอ๋ย ขวัญมาจากไหน?. (พิมพ์ครั้งที่ 2). นาตาแฮก.
สุวิไล เปรมศรีรัตน์, สุจริตลักษณ์ ดีผดุง, เอกพงศ์ สุวรรณเกษร์, อภิญญา บัวสรวง, อิสระ ชูศรี,
โสภนา ศรีจำปา, มยุรี ถาวรพัฒน์, อมร ทวีศักดิ์ และประภาศรี ดำสอาด. (2547). แผนที่ภาษาของกลุ่มชาติพันธุ์ต่าง ๆ ในประเทศไทย (Ethnolinguistic maps of Thailand). สำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ.
อลงกรณ์ อิทธิผล. (2568). Soul Recalling in Therapeutic Ceremonies of the Phu-Thai Shamans. Journal of Liberal Arts Prince of Songkla University, 7(1), 35–55. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/journal-la/article/view/63254
Hymes, D. H. (1962). The ethnography of speaking. In T. Gladwin & W. Sturtevant (Eds.), Anthropology and Human Behavior. (pp. 13–53). Anthropological Society of Washington.
