ต่อยอดภูมิปัญญา: การนำลวดลายผ้าทอมือพื้นเมืองอ่างศิลาสู่การออกแบบลวดลายบนผลิตภัณฑ์เซรามิกส์บนโต๊ะอาหาร

บทคัดย่อ

ผ้าทอพื้นเมืองถือเป็นตัวแทนของภูมิปัญญาที่สร้างสรรค์ขึ้นเพื่อประโยชน์ในการใช้สอยควบคู่กับความงามด้านรูปทรง ลวดลาย สีสัน และความประณีต (จรัสพิมพ์ วังเย็น, 2554) รวมทั้งเครื่องปั้นดินเผาของไทย มีบทบาทสำคัญต่อการพัฒนาเศรษฐกิจของประเทศ โดยพบได้จากการที่รัฐบาลได้สนับสนุนส่งเสริมพัฒนาการทำเครื่องปั้นดินเผามาอย่างต่อเนื่องจนทำให้เครื่องปั้นดินเผาของชาวบ้านมีการพัฒนาเพิ่มด้านรูปแบบและศักภาพให้พร้อมสำหรับการแข่งขัน เพื่อสร้างธุรกิจให้ยั่งยืน (ปัญจลักษณ์ หรีรักษ์, 2558)

งานวิจัยนี้จึงมีการนำลวดลายผ้าทอมือพื้นเมืองอ่างศิลาสู่การออกแบบผลิตภัณฑ์เซรามิกส์บนโต๊ะอาหาร มีวัตถุประสงค์ คือ 1. เพื่อศึกษาผ้าและลวดลายผ้าทอมือพื้นเมืองอ่างศิลา และเพื่อออกแบบลวดลายตกแต่งผลิตภัณฑ์เซรามิกส์ที่ใช้บนโต๊ะอาหาร โดยมีแนวคิดมาจากลวดลายบนผ้าทอมือพื้นเมืองอ่างศิลาที่มีลักษณะเฉพาะและเป็นเอกลักษณ์ จากผลการศึกษาพบว่า

เอกลักษณ์ของผ้าทอมือพื้นเมืองอ่างศิลาแบ่งผ้าทอออกเป็น 2 ชนิด แบ่งเป็นชนิดผ้าทอ 2 ตะกอ มี 10 ลาย และผ้าทอ 4 ตะกอ มี 2 ลวดลาย รวมทั้งสินมีลวดลายดั้งเดิมอยู่ 12 ลวดลาย ได้แก่ลายทางลง ลายทางรอบตัว ลายตาหมากรุก ลายตาสมุก ลายตาตะแกรง ลายนกกระทา ลายหางกระรอก ลายไส้ปลาไหล ลายตาสก๊อต ลายกระทง ลายดอกพิกุลเต็มดอก ลายผ้าเชิง  และได้นำลวดลายดั้งเดิมหลัก 3 ลวดลาย ได้แก่ลายพิกุลเต็มดอก ลายทางลง ลายไส้ปลาไหล มาออกแบบลวดลายใหม่ 15 แบบ

จากการศึกษาลวดลายดั้งเดิมของผ้าทอมือพื้นเมืองอ่างศิลา เพื่อออกแบบลวดลายใหม่และนำมาใช้ร่วมกับผลิตภัณฑ์เซรามิกส์บนโต๊ะอาหารได้อย่างสร้างสรรค์ สามารถช่วยส่งเสริมอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมของชุมชนอ่างศิลาและต่อยอดงานออกแบบลวดลายเพื่อยกระดับและเพิ่มมูลค่า และเปิดโอกาสในการพัฒนาอุตสาหกรรมหัตถกรรมไทยให้เข้ากับยุคสมัยปัจจุบัน