An Introduction to the Interrelation of Canada’s Impact–Benefit Agreement (“IBA”) and Thailand’s Environmental Impact Assessment (“EIA”)

บทคัดย่อ

                  คำสาปทางทรัพยากร หมายถึง แนวคิดที่ทรัพยากรธรรมชาติขัดขวางการพัฒนาประเทศโดยเฉพาะอย่างยิ่งในด้านเศรษฐกิจ บทความนี้จะพิจารณาผลกระทบของคำสาปทางทรัพยากรและศึกษากลไกทางกฎหมายเพื่อบรรเทาผลเสียของปรากฏการณ์ดังกล่าว จากการศึกษาแสดงให้เห็นว่า IBA ในฐานะข้อตกลงระหว่างชุมชนที่ได้รับผลกระทบและนักลงทุนผู้ต้องการพัฒนาทรัพยากรธรรมชาติในประเทศแคนาดา มีจุดมุ่งหมายเพื่อให้แน่ใจว่าการพัฒนาทางเศรษฐกิจจะพิจารณาถึงผลกระทบที่ไม่พึงประสงค์ต่อชุมชนในท้องถิ่นซึ่งอาจเกิดจากการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติ ซึ่งรัฐธรรมนูญของประเทศแคนาดากำหนดหน้าที่ในการปรึกษาให้ความรู้และอำนวยความสะดวกให้ตกเป็นหน้าที่ของรัฐ เพื่ออำนวยความสะดวกในการพัฒนาโครงการและปกป้องสิทธิของชุมชนท้องถิ่น  นอกจากนั้นการศึกษายังพบว่าข้อตกลงดังกล่าวของประเทศแคนาดายังมีข้อเสียบางประการที่ต้องปรับปรุง นอกจากนี้ในฐานะประเทศที่ประเทศไทยเป็นประเทศผู้นำเข้าพลังงาน ไม่ได้พึ่งพารายได้จากการขายพลังงานเป็นหลักจึงมีโอกาสที่จะเกิดคำสาปทางทรัพยากรน้อยกว่าประเทศที่กำลังพัฒนาซึ่งเป็นผู้ผลิต และส่งออกพลังงานเป็นหลัก แม้ว่าประเทศไทยและประเทศแคนาดาจะใช้ระบอบกรรมสิทธิ์สาธารณะของทรัพยากรธรรมชาติ ไม่พบกรอบของ IBA ในระบบกฎหมายของประเทศไทยเช่นรัฐธรรมนูญแห่งประเทศไทยและพระราชบัญญัติส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ. 2535 การให้สัมปทานและการพัฒนาทรัพยากรธรรมชาติจะเริ่มขึ้นได้ก็แต่โดยได้รับใบอนุญาตหรือยินยอมของรัฐบาลในกรุงเทพมหานครเท่านั้น การตรวจสอบสิ่งแวดล้อมเบื้องต้น ('IEE') การประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม ('EIA') และการประเมินผลกระทบด้านอนามัยสิ่งแวดล้อม ('EHIA') เป็นกลไกที่ประเทศไทยใช้เป็นจุดมุ่งหมายสูงสุดในการบรรเทาผลกระทบในพื้นที่พัฒนาโครงการ อย่างไรก็ดี แม้ประเทศไทยจะพยายามลดผลกระทบจากการพัฒนาทรัพยากรธรรมชาติ แต่กลไกดังกล่าวยังไม่สมบูรณ์ซึ่งจำเป็นต้องได้รับการพิจารณา