The มิติใหม่แห่งการพัฒนาบทบัญญัติกฎหมายเพื่อการคุ้มครองสิ่งแวดล้อมทางทะเลภายใต้กิจกรรมการดำน้ำลึกในทะเลใต้

บทคัดย่อ

อุตสาหกรรมการท่องเที่ยวทางน้ำนั้นมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อประเทศไทยเราในขณะนี้เพราะเป็นแหล่งรายได้ทั้งจากนักท่องเที่ยวภายในและต่างประเทศ กล่าวคือนับตั้งแต่มีการกำหนดยุทธศาสตร์ชาติในเรื่องการพัฒนาการท่องเที่ยวในรูปแบบต่าง ๆ จนมาถึงยุค 4.0 แนวโน้มความนิยมการท่องเที่ยวในประเทศไทยได้รับความสนใจมากประกอบกับการการท่องเที่ยวในประเทศขณะนี้ตอบโจทย์สภาวะการณ์ซึ่งมีการแพร่ระบาดของเชื้อโคโรน่าไวรัสอันเป็นอุปสรรคต่อการเดินทางออกนอกประเทศเป็นอย่างมาก อีกทั้งยังเป็นอุตสาหกรรมที่สร้างรายได้ทั้งทางตรงและทางอ้อมอันมีมูลค่ามหาศาลต่อผู้ประกอบการทุกภาคส่วน

ความนิยมดังกล่าวก่อให้เกิดการสนับสนุนอุตสาหกรรมประเภทอื่นที่เกี่ยวเนื่องกันต่อไปอีกด้วย โดยเฉพาะอย่างยิ่งการสร้างงานให้กับตลาดแรงงานและการกระตุ้นเศรษฐกิจในพื้นที่ท่องเที่ยวอย่างมีนัยยะสำคัญ อย่างไรก็ดีภายใต้ความเติบโตของอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวนี้โดยเฉพาะอย่างยิ่งในภาคใต้ของไทย ปัญหาหนึ่งซึ่งยังไม่ได้รับการแก้ไขอย่างเด็ดขาดและแฝงเร้นอยู่ในอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวคือปัญหาผลกระทบต่อส่งแวดล้อม เนื่องด้วยเมื่อประชากรโลกเพิ่มจำนวนมากขึ้น ความต้องการการสันทนาการของคนในประชาคมโลกก็มีเพิ่มขึ้นตามไปด้วย ดังนั้นความต้องการเข้าถึงแหล่งท่องเที่ยวจึงหลั่งไหลเข้ามาตามไปด้วย

อุตสาหกรรมการท่องเที่ยวนั้นมีความแตกต่างกันในการท่องเที่ยวแต่ละประเภทด้วยลักษณะของวัตถุประสงค์และความนิยมการท่องเที่ยวในแต่ละยุคสมัย  อาทิเช่น การท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ การท่องเที่ยวเชิงศาสนาและความเชื่อ และการท่องเที่ยวทางน้ำ ในบทความฉบับนี้มุ่งเน้นการพิจารณาแนวโน้มกฎหมายที่จะเข้ามากำกับอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวทางน้ำในส่วนของการดำน้ำลึกและผลกระทบทางสิ่งแวดล้อม เนื่องจากปัญหาที่แฝงอยู่ในอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวดำน้ำลึกในมิติของสิ่งแวดล้อมถือได้ว่าเป็นปัญหาใหญ่ในสายตาของประชาคมโลกและจากเวทีนานาชาติ แม้ว่าจะมีการพยายามหาช่องทางแก้ไขและได้รับการเยียวยาในระดับหนึ่งก็ตามจากช่องทางการรณรงค์ ขอความร่วมมือและปลูกฝังจิตสำนึก

ในปัจจุบันประเทศไทยถือเป็นหนึ่งในจุดหมายของการดำน้ำลึก โดยเฉพาะอย่างยิ่งทะเลใต้ทั้งสองฝั่งทะเลด้วยปัจจัยความสวยงามของธรรมชาติใต้ทะเลกอรปกับการใช้สื่อประชาสัมพันธ์ทางช่องทางออนไลน์ผ่านศิลปิน นักแสดงทำให้กิจกรรมดำน้ำลึกได้รับความนิยมและเข้าถึงได้ง่ายมากขึ้น ทั้งนี้การบริหารจัดการท่องเที่ยวดำน้ำลึกที่ภาครัฐได้ปรับใช้มาตรการทางกฎหมายเพื่อวัตถุประสงค์ในการบรรเทาปัญหาดังกล่าวลงแต่ยังคงมีช่องว่างทางกฎหมายในเรื่องการตีความบทบัญญัติดังกล่าวกับสถานการณ์ที่เกิดขึ้นจริงอยู่บ่อยครั้ง และช่องว่างของกฎหมายไทยนี้เองเป็นเหตุให้เกิดจุดอ่อนที่นำไปสู่ปัญหาความลักลั่นของหน่วยงานที่จะเข้ามาบังคับใช้มาตรการทางกฎหมาย

ทั้งนี้ประเทศไทยยังคงไม่มีการกำหนดให้ประเด็นความผิดอันเกิดจากการท่องเที่ยวดำน้ำลึกเป็นบทบัญญัติหรือมีบทลงโทษตามกฎหมายเป็นการเฉพาะแต่อย่างใด คงมีแต่เพียงร่างพระราชบัญญัติในประเด็นใกล้เคียงซึ่งยังมิได้มีผลบังคับใช้ อาจกล่าวได้ว่าจากการศึกษาวิจัยพบว่าในปัจจุบันนานาประเทศรวมไปถึงองค์การระหว่างประเทศต่าง ๆ ได้พยายามผลักดันให้เกิดการแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมทางทะเล การแลกเปลี่ยนข้อมูลระหว่างกันหรือการทำกลยุทธิ์และนโยบายระหว่างหน่วยงานเพื่อจะแก้ไขประเด็นปัญหาดังกล่าวผลลัพธ์ที่อาจคาดหวังได้คือบรรทัดฐานทางกฎหมายต่อการควบคุมและป้องปรามการทำผิดกฎหมายอันเป็นที่มาของผลกระทบทางสิ่งแวดล้อมจากการดำน้ำ

เป็นความท้าทายอย่างยิ่งยวดของแต่ละหน่วยงานในการริเริ่มทบทวนบทบัญญัติซึ่งมีบังคับใช้อยู่และในการปรับใช้มาตรการทางกฎหมายดังกล่าวเข้ากับบทบัญญัติกับหน่วยงานอื่นมีประสิทธิผล หากมาตรการดังกล่าวมีความทับซ้อนกันและดุลยพินิจของแต่ละหน่วยงานยังคงสร้างความแตกต่างในมาตรฐานการตีความกฎหมายซึ่งควบคุมการท่องเที่ยวดำน้ำลึก ในบทความฉบับนี้ผู้เขียนได้อธิบายถึงกฎหมายรวมถึงแนวนโยบายที่น่าสนใจและเกี่ยวข้องกับปัญหาดังกล่าว ซึ่งเป็นส่วนสำคัญในการจุดประกายการอุดช่องว่างแห่งโอกาสในการทำลายสิ่งแวดล้อมทางทะเลไม่ว่าทางตรงหรือทางอ้อม ตลอดจนความคาดหวังในอนาคตต่อการจัดการอย่างเบ็ดเสร็จเด็ดขาดต่อปัญหาที่เกิดขึ้นไว้อยู่ในบทความฉบับนี้จากการนำตัวอย่างของกฎหมายอันเกี่ยวข้องกับการดำน้ำลึกและสิ่งแวดล้อมในต่างประเทศมาเปรียบเทียบและปรับใช้ อีกทั้งหากแนวโน้มของการละเมิดต่อกฎหมายมีทิศทางที่ดีขึ้นอาจยังผลให้อัตราการท่องเที่ยวดำน้ำลึกในทะเลใต้สร้างรายได้ให้แก่ประเทศได้อย่างยั่งยืน