ความลักลั่นในการกำหนดนโยบายยาเสพติด: ศึกษาเปรียบเทียบนโยบายกัญชาและนโยบายยาสูบ พ.ศ. 2560-2566
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
นับตั้งแต่ต้นศตวรรษที่ 20 การปฏิรูปกฎหมายยาเสพติดถูกพูดถึงอย่างแพร่หลายในหลายประเทศ เพื่อนำมาใช้ประโยชน์ทางการแพทย์และลดทอนอาชญากรรม แต่การคัดสรรพืชบางชนิดออกจากบัญชีสารเสพติดในสังคมไทยกลับตอบสนองผลประโยชน์ของคนบางกลุ่ม บทความนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความลักลั่นในการกำหนดนโยบายยาเสพติดในประเทศไทย พ.ศ. 2560-2566 โดยเปรียบเทียบระหว่างนโยบายกัญชาและยาสูบ ด้วยการเก็บข้อมูลเอกสาร และนำแนวคิดการทำนโยบายให้ถูกกฎหมาย และตัวแบบชนชั้นนำ มาใช้เป็นกรอบในการวิเคราะห์ ผลการศึกษาพบว่า 1) รัฐบาลได้ส่งเสริมให้ประชาชนปลูกกัญชาในฐานะพืชเศรษฐกิจ พร้อมขับเคลื่อนการปลดล็อกกัญชาโดยอาศัยช่องทางของกระทรวงสาธารณสุข รวมถึงผลักดันกฎหมายกัญชาเสรีในฐานะกฎหมายปฏิรูปอันเป็นกลไกพิเศษที่ทำให้การพิจารณาร่างกฎหมายสั้นลง แต่ร่างพระราชบัญญัติกัญชา กัญชง พ.ศ. ... ที่เป็นกฎหมายเฉพาะในการควบคุมการใช้ประโยชน์จากกัญชากลับไม่ถูกนำมาพิจารณาควบคู่ไปด้วย ทำให้เกิดสภาวะสุญญากาศในการป้องกันผลกระทบต่อสังคม ขณะเดียวกันกลุ่มเครือข่ายชนชั้นนำได้เตรียมการจัดตั้งบริษัทประกอบธุรกิจกัญชาก่อนที่จะมีการประกาศกระทรวงสาธารณสุขปลดล็อกกัญชาเสรีเพียงไม่กี่เดือน 2) ในทางตรงกันข้าม รัฐบาลได้เพิ่มมาตรการควบคุมการบริโภคบุหรี่อย่างเข้มงวดผ่านมาตรการปรับโครงสร้างภาษี เป็นเหตุให้การยาสูบแห่งประเทศไทย เกษตรกรชาวไร่ยาสูบและรัฐสูญเสียรายได้จำนวนมหาศาล
Downloads
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
- เนื้อหาและข้อมูลที่ลงตีพิมพ์ในวารสารรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรง ซึ่งกองบรรณาธิการวารสารรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์ ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใดๆ
- บทความและข้อมูล ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์ ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสาร หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำข้อมูลไปใช้ประโยชน์ในทางวิชาการ ขอให้อ้างอิงแหล่งที่มาด้วย
เอกสารอ้างอิง
Hfocus. (2562). ชี้ใช้กัญชาร่วมยาสูบ ส่งผลไม่เลิกสูบบุหรี่ ทั้งเสี่ยงได้รับสารพิษเพิ่มขึ้น. สืบค้นเมื่อ 9 พฤศจิกายน 2566, จาก https://www.hfocus.org/content/2019/04/17104
ilaw. (2565). ร่าง พ.ร.บ.กัญชา: 146 วัน หลังปล่อย “เสรีกัญชา” รัฐบาล-สภา ยังหาทางจบปัญหาไม่ได้. สืบค้นเมื่อ 10 พฤศจิกายน 2566, จาก https://www.ilaw.or.th/articles/5493
PPTV. (2562). “นักวิชาการ” เปิดเวทีแสดงจุดยืน ไม่สนับสนุนกัญชาเสรี. สืบค้นเมื่อ 7 พฤศจิกายน 2566, จาก https://www.pptvhd36.com/news/ประเด็นร้อน/102403
The 101.World. (2561). ฝุ่นตลบ ‘กัญชา’ และ ‘ปฏิกิริยา’ จากโลกเก่า. สืบค้นเมื่อ 9 พฤศจิกายน 2566, จาก https://shorturl.asia/JLoeP
The Standard. (2562) เทียบนโยบาย ‘กัญชา’ ในศึกเลือกตั้ง 2562. สืบค้นเมื่อ 6 พฤศจิกายน 2566, จาก https://shorturl.asia/Wl76L
กฎกระทรวงกําหนดพิกัดอัตราภาษีสรรพสามิต (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2560. (2560, 16 กันยายน). ราชกิจจานุเบกษา. เล่มที่ 134 ตอน 95 ก, หน้า 113-114.
กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก. (2555). ตำราพระโอสถพระนารายณ์ (คัมภีร์ธาตุพระนารายณ์ฉบับใบลาน). กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึกในพระบรมราชูปถัมถ์.
กรมประชาสัมพันธ์ สำนักนายกรัฐมนตรี. (2565). อนุทิน” เปิดงาน “สื่อสาร กัญ อย่างเข้าใจ” ยากัญชาเป็นประโยชน์และทางเลือกในการรักษาให้ประชาชน. สืบค้นเมื่อ 7 พฤศจิกายน 2566, จาก https://rayong.prd.go.th/th/content/category/detail/id/33/iid/114738
กรมยาสูบแห่งประเทศไทย. (2558). ยาสูบกับการค้นพบ. สืบค้นเมื่อ 5 พฤศจิกายน 2566, จาก https://www.thaitobacco.or.th/2015/01/006812.html
กรมราชทัณฑ์. (2566). รายงานสถิติผู้ต้องราชทัณฑ์. สืบค้นเมื่อ 9 พฤศจิกายน 2566, จาก http://www.correct.go.th/stathomepage/
กระทรวงพาณิชย์. (2566). โครงการสินค้านำเข้าโลก. สืบค้นเมื่อ 8 พฤศจิกายน 2566, จาก https://tradereport.moc.go.th/th/stat/reportcomcodeimport01
กระทรวงสาธารณสุข. (2565ก). กองควบคุมวัตถุเสพติดกัญชา. สืบค้นเมื่อ 9 พฤศจิกายน 2566, จาก https://cannabis.fda.moph.go.th/
กระทรวงสาธารณสุข. (2565ข). รายงานข้อมูลผู้ป่วยที่เกิดอาการไม่พึงประสงค์หรือภาวะพิษเฉียบพลันจากการใช้กัญชา จำนวนผู้เข้ารับการรักษาก่อนและหลังประกาศปลดล็อกกัญชา. สืบค้นเมื่อ 9 พฤศจิกายน 2566, จาก https://cannabis.fda.moph.go.th/
กรุงเทพธุรกิจ. (2565). เช็ค บ.กัญชง “ชาญวีรกูล” เปิดอยู่แต่ชะลอลงทุน ก่อน “เสี่ยหนู” ปัดเอื้อใคร. สืบค้นเมื่อ 10 พฤศจิกายน 2566, จาก https://www.bangkokbiznews.com/politics/1015061
กองควบคุมวัตถุเสพติด. (2566). นิโคติน (Nicotine). สืบค้นเมื่อ 9 พฤศจิกายน 2566, จาก https://narcotic.fda.moph.go.th/information-about-drugs/nicotine
การยาสูบแห่งประเทศไทย. (2565). หนังสือรายงานประจำปี 2565 การยาสูบแห่งประเทศไทย. กรุงเทพฯ: การยาสูบแห่งประเทศไทย.
คณะอนุกรรมการพิจารณาข้อมูลการใช้กัญชาทางการแพทย์. (2562). คำแนะนำสำหรับแพทย์ การใช้กัญชาทางการแพทย์. สืบค้นเมื่อ 9 พฤศจิกายน 2566, จาก https://tmc.or.th/pdf/fact/guideline_cannabis_101062.pdf
ชูชัย ศุภวงศ์. (2560). สองทศวรรษการควบคุมการบริโภคยาสูบของสังคมไทย. กรุงเทพฯ: ศูนย์วิจัยและจัดการความรู้เพื่อการควบคุมยาสูบ (ศจย.) คณะสาธารสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล.
ไทยพับลิก้า. (2561ก). แกะซองราคาบุหรี่ตลาดบน ตลาดล่าง หลังปรับโครงสร้างภาษีทั้งระบบรายได้หายกำไรหด-บุหรี่ 1ซอง เงินภาษีไปไหนบ้าง. สืบค้นเมื่อ 6 พฤศจิกายน 2566, จาก https://www.shorturl.asia/kisQx
ไทยพับลิก้า. (2561ข). หมอนักวิจัยหนุนปลดล็อก “กัญชา” เพื่อการแพทย์ ผู้ป่วยไทยรักษาโรคจำนวนมาก แต่นำเข้าแพง-ซื้อขายผิดกฎหมาย. สืบค้นเมื่อ 6 พฤศจิกายน 2566, จาก https://shorturl.asia/kbu7J
ไทยรัฐ. (2565). รัฐบาล แจง เงินเยียวยาเกษตรกรชาวยาสูบ อยู่ระหว่างพิจารณาตามขั้นตอน. สืบค้นเมื่อ 8 พฤศจิกายน 2566, จาก https://www.thairath.co.th/news/politic/2525271
ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง ระบุชื่อยาเสพติดให้โทษในประเภท 5 พ.ศ. 2563. (2563, 14 ธันวาคม). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 137 ตอนพิเศษ 290 ง, หน้า 33-34.
ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง ระบุชื่อยาเสพติดให้โทษในประเภท 5 พ.ศ. 2565. (2565, 9 กุมภาพันธ์). ราชกิจจานุเบกษา. เล่มที่ 139 ตอนพิเศษ 35 ง, หน้า 8.
ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง สมุนไพรควบคุม (กัญชา) พ.ศ. 2565. (2565, 23พฤศจิกายน). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 139 ตอนพิเศษ 237 ง, หน้า 3-4.
ประชาชาติธุรกิจ. (2566). มหากาฬ พ.ร.บ.กัญชา นโยบายหัวหอกภูมิใจไทยล่มคาสภา 4 ปี. สืบค้นเมื่อ 9 พฤศจิกายน 2566, จาก https://shorturl.asia/UIRbA
ประชาไท. (2565). เครือข่ายกัญชากัญชง' ร้องสภาฯผ่าน ร่างกม. - ปชป.ยันคว่ำร่าง 'ศุภชัย' ขออย่าเล่นการเมืองจนบ้านเมืองเสียหาย. สืบค้นเมื่อ 9 พฤศจิกายน 2566, จากhttps://prachatai.com/journal/2022/11/101245
พระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ ฉบับที่ 7 พ.ศ. 2562. (2562, 18 กุมภาพันธ์). ราชกิจจานุเบกษา. เล่มที่ 136 ตอน 19 ก, หน้า 1-16.
เพลินตา ตันรังสรรค์. (2565). ก้าวต่อไปของกฎหมายกัญชาในประเทศไทย: เสรีหรือควบคุม. ลำปาง: คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ศูนย์ลำปาง.
มยุรี อนุมานราชธน. (2552). นโยบายสาธารณะ (พิมพ์ครั้งที่ 3). กรุงเทพฯ: เอ็กซเปอร์เน็ท.
โรงงานยาสูบ กระทรวงการคลัง. (2560). รายงานประจำปี 2560 Annual Report 2017 Thailand Tobacco Monopoly Ministry of Finance. กรุงเทพฯ: โรงงานยาสูบ กระทรวงการคลัง.
สภาผู้แทนราษฎร. (2565). ระเบียบวาระการประชุมสภาผู้แทนราษฎร ชุดที่ 25 ปีที่ 4 ครั้งที่ 26 (สมัยสามัญประจำปีครั้งที่หนึ่ง) วันพุธที่ 14 กันยายน พ.ศ. 2565 ณ ห้องประชุมสภาผู้แทนราษฎร.
สภาผู้แทนราษฎร. (2566). ระเบียบวาระการประชุมสภาผู้แทนราษฎร ชุดที่ 25 ปีที่ 4 ครั้งที่ 29 (สมัยสามัญประจำปีครั้งที่สอง) วันพุธที่ 22 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2566 เวลา 09.30 น.ห้องประชุมสภาผู้แทนราษฎร.
สำนักข่าวอิศรา. (2565). เปิดข้อมูล บ.แคนนาธอรี่ เครือชาญวีรกูล ปลูก วิจัย ‘กัญชา กัญชง’ ยังไม่จดเลิกกิจการ. สืบค้นเมื่อ 8 พฤศจิกายน 2566, จาก https://www.isranews.org/article/isranews-scoop/110513-inves09-166.html
สำนักควบคุมการบริโภคยาสูบ. (2559). แผนยุทธศาสตร์ การควบคุมยาสูบแห่งชาติ ฉบับที่สอง พ.ศ. 2559 – 2562. นนทบุรี: กลุ่มยุทธศาสตร์และพัฒนาองค์กร สำนักควบคุมบริโภคยาสูบ กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข.
สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด. (2562ก). ผลการปราบปรามยาเสพติดทั่วประเทศ สำนักปราบปรามยาเสพติด รายงานประจำปี 2562 ANNUAL REPORT. สืบค้นเมื่อ 9 พฤศจิกายน 2566, จาก https://shorturl.asia/c9wzi
สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด. (2562ข). อนุสัญญาเดี่ยวว่าด้วยยาเสพติดให้โทษ ค.ศ.1961. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด.
สำนักงานยาสูบเพชรบูรณ์. (2566). สถิติการจัดหาใบยาสูบย้อนหลัง. เพชรบูรณ์: สำนักงานยาสูบเพชรบูรณ์.
สำนักงานยาสูบสุโขทัย. (2566). การปรับลดโควตาผลิตฤดู 60/61 – 65/66. สุโขทัย: สำนักงานยาสูบสุโขทัย.
Bohigues, A., Guedes-Neto, J. V., & Santos, M. L. (2022). Latin American Political Elites’ Positions on Same-Sex Marriage, Abortion, and Drug Legalization. European Review of Latin American and Caribbean Studies / Revista Europea de Estudios Latinoamericanos y del Caribe, 114, 1-24.
Dye, R. (1984). Understanding Public Policy. Englewood Cliffs, N.J.: Prentice-Hall.
Hoffmann, J. V. (2020). Someone Has to Be the First: Tracing Uruguay’s Marijuana Legalization Through Counterfacutals. Journal of Politics in Latin America, 12(2), 177-199.
Husak D., & Marneffe, P. (2006). The Legalization of Drugs. Cambridge University drug legalization. European Review of Latin American and Caribbean Studies/ Revista Europea de Estudios Latinoamericanos y del Caribe, 114, 1-24.
International Dung Policy Consortium. (2013). The War on Drugs: Options and Alternatives. Retrieved October 9, 2021, from https://idpc.net/publications/2013/04/the-war-on-drugs-options-and-alternatives
Loo, M. V., Beusekom, I. V., & Kahan, J. P. (2002). Decriminalization of Drug Use in Portugal: The Development of a Policy. The ANNALS of the American Academy of Political and Social Science, 582(1), 49-63.
Mills, C. W. (1956). The Power Elite. New York: Oxford University Press.
National Institute on Drug Abuse. (2019). Cannabis (Marijuana) DrugFacts. Retrieved October 12, 2021, from https://nida.nih.gov/publications/drugfacts/cannabis-marijuana
Rolles, S. (2017). Legalizing Drugs the Key to Ending the War. Oxford: New Internationalist Publications.
Slade, H. (2020). Drug Decriminalisation in Portugal: Setting the Record Straight. Retrieved October 11, 2021, from https://shorturl.asia/JezSsThomas
Stone, D. (2012). Policy Paradox: The Art of Political Decision Making. New York: W.W. Norton & Company. United Nations Office on Drugs and Crime. (2022). Intentional Homicide. Retrieved October 11, 2021, from https://dataunodc.un.org/dp-intentional-homicide-victims
United Nations. (n.d.). Single Convention on Narcotic Drugs, 1961. Retrieved October 11, 2022, from https://www.unodc.org/pdf/convention_1961_en.pdf
Weinberger, A. H., Platt, J., Zhu, J., Levin, J., Ganz, O., & Goodwin, R. D. (2021). Cigarette Use and Cannabis Use Disorder Onset, Persistence, and Relapse: Longitudinal Data from a Representative Sample of US Adults. J Clin Psychiatry, 82(4). doi: 10.4088/JCP.20m13713
