รูปแบบสถาปัตยกรรมล้านนาขนมปังขิง กรณีศึกษา คุ้มวงศ์บุรี จังหวัดแพร่ KHUM WONGBURI, PHRAE PROVINCE

Main Article Content

ศรัณย์ ศรีธวัชพงศ์
เทิดศักดิ์ เตชะกิจขจร

บทคัดย่อ

คุ้มวงศ์บุรี เป็นสถาปัตยกรรมอิทธิพลตะวันตกแบบขนมปังขิง สร้างด้วยไม้สักหลังแรกในจังหวัดแพร่ มีความโดด
เด่นทางลักษณะสถาปัตยกรรม ซึ่งผสมผสานระหว่างอิทธิพลตะวันตกและอิทธิพลจีนในบริบทล้านนา การศึกษานี้เป็นการ
วิเคราะห์รูปแบบทางสถาปัตยกรรมของคุ้มวงศ์บุรีจากผังบริเวณ ผังพื้น และรูปด้าน เพี่อจำแนกและอธิบายลักษณะเฉพาะ
ของคุ้มวงศ์บุรีในส่วนต่าง ๆ ให้ได้มาซึ่งองค์ความรู้และเอกลักษณ์เรือนล้านนาขนมปังขิงและใช้เป็นฐานข้อมูลให้คุ้มหลัง
อื่น ๆ ภายในเมืองเก่าแพร่ จากผลการศึกษาพบว่าคุ้มวงศ์บุรีเป็นสถาปัตยกรรมรูปแบบอิทธิพลตะวนั ตกแบบขนมปังขิงที่
แฝงไปด้วยคติความเชื่อและวิถีชีวิตแบบล้านนา เห็นได้ชัดจากผังบริเวณและการจัดตำแหน่งห้องในผังพื้น ซึ่งสะท้อนถึงวิถี
ชีวิตแบบล้านนา โดยอิทธิพลตะวันตกแสดงออกผ่านรูปด้านที่เป็นเปลือกนอก ห่อหุ้มหน้าที่ใช้สอยภายในที่ผสมผสานกัน
ระหว่างล้านนาและอิทธิพลตะวันตกตามสมัยนิยม

Article Details

ประเภทบทความ
บทความวิชาการ

เอกสารอ้างอิง

ข่ายลูกหลานเมืองแพร่. ผ่อบ้าน หันเมือง. กรุงเทพฯ : Graphic Pools, 2554.

ชินวร ชมภูพันธ์. ผู้ก่อตั้งชมรมอนุรักษ์สถาปัตยกรรมท้องถิ่นเมืองแพร่. สัมภาษณ์, 22 กันยายน 2560.

น. ณ ปากน้ำ. แบบแผนบ้านเรือนในสยาม. กรุงเทพฯ : บริษัทวิริยะธุรกิจ จำกัด, 2555.

นพพร หัตถา. คุ้มเจ้าล้านนา. กรุงเทพฯ : วันชนะ, 2545.

ผุสดี ทิพทัส. บ้านในกรุงเทพ : รูปแบบการเปลี่ยนแปลงในรอบ 200 ปี (พ.ศ. 2325-2525). กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2525.

พรพรรณ จันทโรนานนท์, ฮก ลก ซิ่ว ลาภอายุยืน, กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์มติชน, 2537.

พิพิธภัณฑ์คุ้มวงศ์บุรี จังหวัดแพร่, “ประวัติคุ้มวงศ์บุรี”, 20 กันยายน 2560. (เอกสารไม่ตีพิมพ์เผยแพร่)

พีรศรี โพวาทอง. ช่างฝรั่งในกรุงสยาม : ต้นแผ่นดินพระพุทธเจ้าหลวง. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์ มหาวิทยาลัย, 2548.

มองเพลิน อุตมา. “ลวดลายไม้ฉลุประดับอาคารทรงขนมปังขิง ทรงปั้นหยา ทรงมนิลา ในเขตอำเภอเมืองแพร่,” เชียงใหม่ : รายงานหลักสูตรศิลปบัณฑิต คณะวิจิตรศิลป์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, 2540

ศรีพนา วงศ์บุรี. ทายาทตระกูลวงศ์บุรี. สัมภาษณ์, 21 กันยายน 2560.

สหยศ วงศ์บุรี. ผู้สืบทอดคุ้มวงศ์บุรี รุ่นที่ 5. สัมภาษณ์, 21 กันยายน 2560.

เสรี ชมภูมิ่ง. นักเขียนและปราชญ์จังหวัดแพร่. สัมภาษณ์, 22 กันยายน 2560.

สรัสวดี อ๋องสกุล. ประวัติศาสตร์ล้านนา. กรุงเทพฯ : อมรินทร์, 2544.

อัน นิมมานเหมินท์. เรือนไทยแบบดั้งเดิม. (ม.ป.ป.)

อนุวิทย์ เจริญศุภกุล และ วิวัฒน์ เตมียพันธ์. เรือนล้านนาไทยและประเพณีการปลูกเรือน. กรุงเทพฯ โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ท่าพระจันทร์, 2539.

Encyclopedia Britannica, “stick style.” https://www.britannica.com/art/Stick-style