การวิเคราะห์โครงสร้างและการเปลี่ยนแปลงพื้นที่ดินดอนสามเหลี่ยมแม่น้ำเจ้าพระยา
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
พื้นที่ดินดอนสามเหลี่ยมเจ้าพระยาเป็นภูมิทัศน์ที่เกิดจากกระบวนการธารน้ำ (Fluvial Process) การสะสมของ
ตะกอนแม่น้ำจนเกิดเป็นที่ราบกว้าง ตะกอนเหล่านี้มากับน้ำหลากที่เข้ามาท่วมขังในพื้นที่ดินดอนสามเหลี่ยมแม่น้ำเจ้าพระยาในช่วงฤดูฝน เมื่อสิ้นฤดูฝนและน้ำที่ไหลหลากมาจากพื้นที่ตอนบนลดลง น้ำในพื้นที่ดินดอนสามเหลี่ยมแม่น้ำเจ้าพระยาจะลดลงและแห้งไป เกิดลักษณะเป็นที่ราบน้ำท่วมตามฤดูกาล น้ำที่หลากสู่พื้นที่ดินดอนสามเหลี่ยมแม่น้ำเจ้าพระยานั้นนำมาซึ่งตะกอนที่มีความอุดมสมบูรณ์ แต่ในปัจจุบันการพัฒนาต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นบนพื้นที่ดินดอนสามเหลี่ยมแม่น้ำเจ้าพระยา เช่น การขยายตัวของเมือง การสร้างโครงสร้างป้องกันน้ำท่วมจากแม่น้ำเจ้าพระยา รวมถึงการทำระบบชลประทานทำให้ระบบน้ำ (Water Regime) ของพื้นที่เปลี่ยนไป
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อการศึกษาวิเคราะห์โครงสร้างเชิงภูมิทัศน์ของพื้นที่ดินดอนสามเหลี่ยมแม่น้ำเจ้าพระยาซึ่งทำให้เข้าใจถึงหน้าที่เชิงภูมิทัศน์ของพื้นที่ และการศึกษาการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นในพื้นที่ดินดอนสามเหลี่ยมแม่น้ำเจ้าพระยา ด้วยการใช้ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ (GIS) และการแปลตีความข้อมูลจากดาวเทียมด้วยสายตา โดยใช้ภาพผสมสี ดัชนีความต่างทั่วไปของน้ำ (Normalized Difference Water Index) และดัชนีสิ่งปลูกสร้าง (Normalized Built-up Area Index) แยกให้เห็นพื้นที่สิ่งปลูกสร้างและพื้นที่โดยรอบเพื่ออธิบายถึงลักษณะของเมืองขวางน้ำ บ่งชี้ให้เห็นถึงผลของการเปลี่ยนแปลงที่มีต่อหน้าที่เชิงภูมิทัศน์ของพื้นที่ดินดอนสามเหลี่ยมแม่น้ำเจ้าพระยา
จากการศึกษาพบว่าการพัฒนาเมืองมีลักษณะขยายตัวของเมืองออกไปยังพื้นที่นาซึ่งเป็นที่ลุ่มต่ำกว่าที่ทำหน้าที่รับน้ำหลากในช่วงฤดูน้ำหลาก อีกทั้งการพัฒนาต่าง ๆ เช่น การพัฒนาระบบชลประทานที่มีลักษณะการแบ่งพื้นที่เป็นส่วน ๆ เกิดเป็นพื้นที่ปิดล้อม (Polder) ทำให้พื้นที่ที่เคยเชื่อมต่อกันเป็นผืนกว้าง แยกออกเป็นส่วน ๆ การขยายตัวและการพัฒนาต่าง ๆ ทำให้พื้นที่ที่เคยเป็นที่อยู่ของน้ำในฤดูน้ำหลากลดน้อยลง น้ำหลากที่เคยสามารถไหลแผ่ตามพื้นที่เหล่านี้ ถูกจำกัดให้ไหลอยู่เพียงในคลองชลประทาน คลองระบายน้ำ การเปลี่ยนแปลงเหล่านี้ส่งผลทำให้ระดับน้ำหลากในอดีตและกลายเป็นปัญหาน้ำท่วมในปัจจุบัน ดังนั้นการพัฒนาเมืองในพื้นที่ดินดอนสามเหลี่ยมแม่น้ำเจ้าพระยานั้นสิ่งที่ควรคำนึงถึง คือ พื้นที่รับน้ำหลาก เพื่อให้เมืองมีความสอดคล้องกับเงื่อนไขของพื้นที่ ไม่เกิดเป็นปัญหาเมืองขวางน้ำ
Article Details
เอกสารอ้างอิง
Google Earth 7.3. “Chao Phraya Delta, 14°34'19.07"N, 100°151'131.152"E,Eelevation 100 M, Eye alt547.148 km, 103D Map, Buildings Data Layer.” Accessed May 13, 2019. https://www.google.com/earth/index.html.
Haruyama, S. “Geomorphology of the Central Plain of Thailand and its Relationship with Recent Flood Conditions.” GeoJournal 31, 4(1993): 327-334.
Hubbard, R. V. “Canal Construction in the Chao Phraya River System, Central Thailand.” In
The History of Inland Waterway Development in Thailand, R. V. Hubbard and J. A. Hafner, (eds.). Ann Arbor, MI.: The Department of Geography and the Center for South and Southeast Asian Studies, University of Michigan, 1977.
Jarupongsakul, T. and Kaida, Y. “The Imagescape of the Chao Phraya Delta into the Year 2020.” In The Chao Phraya Delta: Historical Development, Dynamics and Challenges of Thailand's Rice Bowl, 461-499. Bangkok: Kasetsart University, 2000.
Junk, W. J., Bayley, P. B. and Sparks, R. E. “The Flood Pulse Concept in River—Floodplain Systems.” In
Proceedings of the International Large River Symposium (LARS), D. P. Dodge (ed.), 110-127.
Ontario: Canadian Special Publication of Fisheries and Aquatic Sciences 106, 1989.
Kaida, Y. “A Subdivision of the Chao Phraya Delta in Thailand Based on Hydrographical Conditions: Water Condition in Deltaic Lowland Rice Fields(I).” Southeast Asian Studies 11, 3 (1973): 403-413.
Kasetsart University and ORSTOM. Agricultural and Irrigation Patterns in the Central Plain of Thailand : Preliminary Analysis and Prospects for Agricultural Research and Development. Bangkok: DORAS Project, 1996.
Molle, F. “Water Management and Agricultural Change: A Case Study in the Upper Chao Phraya Delta.” Southeast Asian Studies 36, 1(1998): 32-58.
Molle, F., Sripen Durongdej, Chatchom Chompadist, Joannon, A. and Yuphaa Limsawad. Improvement of Rrice Cultivation and Water Management in the Flooded Area of the Central Plain of Thailand : A Zoning of Rrice Systems by Using Remote Sensing Imagery. Bangkok: DORAS Project, Kasetsart University, 1999.
Noppadol Phienwej and Prinya Nutalaya. “Subsidence and Flooding in Bangkok.” In The Physical Geography of Southeast Asia, A. Gupta (ed.), Oxford: Oxford University Press, 2005.
Pal, M., and Antil, K. “COMPARISON OF LANDSAT 8 AND SENTINEL 2 DATA FOR ACCURATE MAPPING OF BUILT-UP AREA AND BARE SOIL.” In 38th Asian Conference on Remote Sensing (ACRS 2017): Space Applications: Touching Human Lives Paper,137-140. New York: Curran Associates, 2017.
Sinsakul, Sin. “Late Quaternary Geology of the Lower Central Plain, Thailand.” Journal of Asian Earth Sciences 18, 4 (2000): 415-426.
Takaya, Y. Agricultural Development of A Tropical Delta : A Study of the Chao Phraya Delta Translate by P. Hawkes. Kyoto: Kyoto University, 1987.
Takaya, Y.“Rice Cropping Patterns in Southern Asian Delta.” Southeast Asian Studies 13, 2(1975): 256-281.
Takaya, Y.“Rice Growing Societies of Asia: an Ecological Approach.” Southeast Asian Studies 15, 3 (1977): 442-451.
Takaya, Y.“Topographical Analysis of the Southern Basin of the Central Plain, Thailand.” The Southeast Asian Studies 7, 3 (1969): 293-300.
Tanabe, S. Ecology and Practical Technology : Peasant Farming System in Thailand. Bangkok: White Lotus, 1994.
United States Geological Survey. “What are the Band Designations for the Landsat Satellites?” Accessed May 7, 2019. https://www.usgs.gov/faqs/what-are-band-designations-landsat-satellites?qt-news_science_products=7#qt-news_science_products.
Waqar, M. M., Mirza, J. F., Mumtaz, R., and Hussain, E. “Development of New Indices for Extraction of Built-Up Area & Bare Soil from Landsat Data.” Open Access Scientific Report 1, 1 (2012): 136.
ตรงใจ หุตางกูร. “การตีความใหม่เรื่อง ขอบเขตแนวชายฝั่งทะเลโบราณสมัยทวารวดีบนที่ราบภาคกลางตอนล่าง.” ดำรงวิชาการ 13, 1(2557): 11-44.
มิ่งขวัญ นันทวิสัย. “การจำแนกและวิเคราะห์พืชพรรณในเมืองเพื่อหาความสัมพันธ์ของรูปแบบพืชพรรณในเมืองที่มีผลต่ออุณหภูมิผิวพื้นของเมือง: กรณีศึกษา กรุงเทพมหานคร.” วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต ภาควิชาภูมิสถาปัตยกรรม คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2559.
ศรีศักร วัลลิโภดม. “สังคมลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา : พัฒนาการและการเปลี่ยนแปลง.” ใน ลุ่มเจ้าพระยา รากเหง้าแห่งสยามประเทศ,
ศรีศักร วัลลิโภดม และ วลัยลักษณ์ ทรงศิริ, (บรรณาธิการ). กรุงเทพฯ: มูลนิธิเล็ก-ประไพ วิริยะพันธุ์, 2560.
สมพร สง่าวงศ์. การสำรวจจากระยะไกลในด้านการใช้ประโยชน์ที่ดิน/สิ่งปกคลุมดินและการประยุกต์. พิมพ์ครั้งที่ 1. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2552.
