รูปแบบหลังคาท่าเรือในเกาะรัตนโกสินทร์

บทคัดย่อ

บทความนี้เป็นส่วนหนึ่งของวิทยานิพนธ์ เรื่องรูปแบบหลังคาท่าเรือในเกาะรัตนโกสินทร์ เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร เพื่อทำการศึกษารูปแบบหลังคาอาคารท่าเรือ ศึกษาโครงสร้างหลังคา และศึกษาพื้นที่การใช้งานอาคาร นำมาวิเคราะห์หาปัจจัยที่ส่งผลให้เกิดเป็นรูปแบบหลังคา จากการลงพื้นที่สำรวจกรณีศึกษาได้ทำการศึกษาท่าเรือทั้งหมดจำนวน 5 ท่าเรือ ได้แก่ ท่าเรือท่าเตียน ท่าเรือท่าช้าง ท่าเรือพระจันทร์ ท่าเรือมหาราช และท่าเรือราชินี โดยเก็บรวบรวมข้อมูลด้านลักษณะทางกายภาพและลักษณะทางสถาปัตยกรรม ได้แก่ ผังพื้นอาคาร รูปด้านอาคาร ผังหลังคา โครงสร้างและวัสดุ ซึ่งได้นำข้อมูลทั้งหมดมาวิเคราะห์โดยใช้ทฤษฎีในการวิเคราะห์ข้อมูลและดำเนินการวิจัย คือ องค์ประกอบทางสถาปัตยกรรมและเกณฑ์ในการพิจารณาประกอบการออกแบบสถาปัตยกรรม
จากการศึกษาพบว่าท่าเรือทั้งหมด 5 ท่าเรือ มีการจัดวางผังอาคารแตกต่างกันแบ่งออกเป็น 3 ส่วน ถึง 5 ส่วน ได้แก่ โถงทางเข้า ร้านขายของ โป๊ะเทียบเรือ จุดบริการจำหน่ายตั๋วเรือและจุดบริการห้องน้ำ ซึ่งหลังคาที่พบมีทั้งหมด 9 รูปแบบ หลังคาที่พบมากที่สุด คือ หลังคาเพิงหมาแหงนและหลังคาแบน หลังคาที่พบเป็นอันดับที่สอง คือ หลังคาทรงจั่วและหลังคากันสาด ส่วนหลังคารูปแบบอื่นพบจำนวนอย่างละหนึ่งรูปแบบ จากการศึกษาพบว่ามีปัจจัยมาจากรูปแบบของหลังคาที่ก่อสร้างได้ง่าย ไม่ซับซ้อน รูปแบบเหมาะสมกับสภาพแวดล้อม มีการระบายน้ำฝนออกจากหลังคาได้ดี ทนต่อการใช้งาน ใช้เวลาก่อสร้างได้รวดเร็ว และวัสดุหาได้ง่ายตามท้องตลาด