การประเมินคุณค่าวัดมัชฌิมาวาสวรวิหาร จ.สงขลา ตามเกณฑ์พิจารณาแหล่งมรดกโลก

บทคัดย่อ

บทคัดย่อ

          จากนโยบายท้องถิ่นในการผลักดันเมืองเก่าสงขลาให้เป็นเมืองมรดกโลกนั้น องค์ประกอบที่สำคัญของเมืองจำเป็นต้องได้รับการประเมินเพื่อยืนยันถึงความมีคุณค่าโดดเด่นเป็นสากล และมีศักยภาพที่เพียงพอต่อการเป็นมรดกโลก โดยจะต้องดำเนินการจัดเตรียมข้อมูลเพื่อประกอบการขอขึ้นทะเบียนบัญชีรายชื่อเบื้องต้น ซึ่งเป็นขั้นตอนแรกในกระบวนการพิจารณาเป็นมรดกโลก
           เมืองเก่าสงขลา (บ่อยาง) มีมรดกวัฒนธรรมที่หลากหลายทั้งที่จับต้องได้ และจับต้องไม่ได้ จึงได้กำหนดขอบเขตวิจัยให้อยู่ในพื้นที่กำแพงเมืองเก่าสงขลา รวมถึงความเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วจากการพัฒนาเมือง และการเป็นแหล่งท่องเที่ยว จึงเป็นเหตุผลเร่งด่วนเพื่อเริ่มทำการศึกษาก่อนเป็นพื้นที่แรก โดยเริ่มกระบวนการวิจัยด้วยการศึกษามรดกวัฒนธรรมประเภทศาสนสถาน อันเป็นองค์ประกอบสำคัญส่วนหนึ่งของเมืองเก่า พบว่ามีศาสนสถาน 3 ประเภทประกอบด้วย วัด 6 แห่ง ศาลเจ้าจีน 5 แห่ง และมัสยิด 1 แห่ง รวมเป็น 12 แห่ง โดยมีวัดมัชฌิมาวาสวรวิหารเป็นพื้นที่กรณีศึกษาจากการคัดเลือกด้วยกระบวนการมีส่วนร่วม เพื่อเป็นตัวอย่างในการประเมินคุณค่า หาความเชื่อมโยงระหว่างวัดกับบริบทเมืองเก่าและทะเลสาบสงขลา และเพื่อเป็นแนวทางการประเมินคุณค่าให้กับศาสนสถานอื่น ๆ ในเมืองเก่าสงขลา โดยมีความคาดหวังว่าข้อมูลที่ได้จากการศึกษาวิจัยครั้งนี้จะเป็นประโยชน์ต่อกระบวนการจัดเตรียมข้อมูลเพื่อนำเสนอเมืองเก่าสงขลาสู่การเป็นเมืองมรดกโลก
             ผลจากการประเมินวัดมัชฌิมาวาสวรวิหาร เมื่อนำมาพิจารณาตามเกณฑ์ที่จะนำเสนอสงขลาเป็นมรดกโลกในเกณฑ์ข้อที่ 2 และข้อที่ 5 ซึ่งสามารถอธิบายความสอดคล้องตามเกณฑ์กล่าวคือ วัดมัชฌิมาวาสวรวิหารสะท้อนความเชื่อมโยงการวางผังเมืองในบริบทเมืองเก่าสงขลา การหันหน้าวัดสู่ทะเลสาบสงขลาซึ่งเป็นหน้าเมืองในอดีต อีกทั้งองค์ประกอบสำคัญบางประการภายในบริเวณวัด เช่น หินแกรนิต ภูมิปัญญากระเบื้องดินเผา ถูกนำมาเป็นวัสดุในการก่อสร้าง แสดงถึงอิทธิพลและการแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรมจากจีน ดังนั้น แนวทางการพิจารณาคุณค่าอันโดดเด่นเป็นสากลของศาสนสถาน จึงควรคำนึงถึงความเชื่อมโยงต่อบริบทเมืองที่เกี่ยวเนื่องกับทะเลสาบสงขลา และแสดงออกถึงความเป็นพหุวัฒนธรรม อันเกิดจากการแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรมที่หลากหลาย ซึ่งถือเป็นอัตลักษณ์เด่นของเมืองเก่าสงขลาในการนำเสนอเป็นมรดกโลก