การออกแบบร้านค้าขนาดเล็กเพื่อส่งเสริมภาพลักษณ์วัดพระศรีรัตนมหาธาตุราชวรวิหาร จังหวัดสุโขทัย

บทคัดย่อ

วัดพระศรีรัตนมหาธาตุราชวรวิหาร เรียกอีกชื่อว่า วัดพระปรางค์ เป็นกลุ่มโบราณสถานขนาดใหญ่ และเป็นพระอารามหลวงชั้นราชวรวิหาร ซึ่งกรมศิลปากรได้ประกาศขึ้นทะเบียนโบราณสถานเมืองศรีสัชนาลัย ตั้งแต่ปีพุทธศักราช 2478 และต่อมาในปีพุทธศักราช 2531 ขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกโดยองค์การศึกษาวิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ(United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization หรือ ยูเนสโก: UNESCO) ภายใต้ชื่อ "เมืองประวัติศาสตร์สุโขทัยและเมืองบริวาร" ปัจจุบันได้มีการพัฒนาการใช้ประโยชน์ที่ดินเพื่อเป็นที่อยู่อาศัย รวมถึงใช้พื้นที่เพื่อทำประโยชน์ทางการค้าของคนในชุมชน เพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม ทำให้เกิดการพัฒนาพื้นที่ในทิศทางที่มีความหลากหลาย สิ่งหนึ่งที่สามารถรับรู้ได้อย่างชัดเจน คือผลกระทบที่เกิดขึ้นกับภูมิทัศน์หรือทัศนียภาพที่เปลี่ยนแปลงไป มีโบราณสถานมากมายที่ได้รับผลกระทบจากทัศนียภาพที่เสื่อมโทรม ผู้วิจัยตั้งข้อสังเกตเกี่ยวกับปัญหาที่เกิดขึ้นของโบราณสถานที่ไม่มีการวางแผนหรือออกแบบเพื่อให้สอดคล้องกับการอนุรักษ์และการบริหารจัดการมรดกโลก หรือหลักเกณฑ์ของอนุสัญญาการคุ้มครองมรดกโลก (The World Heritage Convention) นำไปสู่แนวทางการแก้ปัญหา โดยเริ่มจากการทบทวนวรรณกรรมที่เกี่ยวข้องกับแนวความคิด ทฤษฎี ข้อสังเกต วิเคราะห์ปัญหา และการทดลองออกแบบร้านค้าขนาดเล็ก (Kiosk) 4 รูปแบบ โดยมีกรอบในการออกแบบ คือการใช้องค์ประกอบทางโบราณสถานที่เหมาะสม การรองรับกิจกรรมการใช้งานพื้นที่เชิงพาณิชย์ สะดวกในการติดตั้ง เคลื่อนย้าย รื้อถอน และรูปแบบร้านค้ามีความสอดคล้องและเหมาะสมกับบริบทโดยรอบ รวมถึงประเมินคุณภาพเชิงปริมาณ โดยมีจุดประสงค์ ดังนี้ เพื่อค้นหารูปแบบคีออสที่สะท้อนถึงเอกลักษณ์ขององค์พระปรางค์ ออกแบบร้านค้าขนาดเล็ก ส่งเสริมการขายสินค้าและกระตุ้นการท่องเที่ยว ส่งเสริมให้เกิดเอกลักษณ์ของร้านค้าขนาดเล็ก(Kiosk) ที่สอดคล้องกับโบราณสถาน และวัดผลโดยการจัดทำแบบสอบถาม โดยมีผู้ประเมินแบบสอบถามจำนวน 100 คน แบ่งเป็นกลุ่มตัวอย่าง ดังนี้ ผู้ประกอบการจำนวน 10 คน นักท่องเที่ยวจำนวน 40 คน คนในพื้นที่จำนวน 30 คน และผู้เชี่ยวชาญจำนวน 20 คน เพื่อสรุปแนวทางการออกแบบขั้นสุดท้าย ที่สามารถแสดงถึงภาพลักษณ์ เอกลักษณ์ สื่อสารกับกลุ่มเป้าหมายได้ชัดเจน น่าสนใจ และไม่เกิดทัศนอุจาดต่อโบราณสถานที่สำคัญ