ผลกระทบทางสายตาของโครงการระบบขนส่งมวลชนรถไฟฟ้าความเร็วสูงต่อโบราณสถานและอุทยานประวัติศาสตร์พระนครศรีอยุธยา

Main Article Content

ธาริต อิ่มอภัย

บทคัดย่อ

ปัจจุบันโครงการรถไฟความเร็วสูงไทย-จีน สายตะวันออกเฉียงเหนือ มีการดำเนินโครงการ 2 ช่วง คือ ช่วงที่ 1 กรุงเทพมหานครถึงนครราชสีมา และช่วงที่ 2 คือ นครราชสีมาถึงหนองคาย โดยเส้นทางช่วงที่ 1 ตัดผ่านพื้นที่โบราณสถานที่ขึ้นทะเบียนโดยกรมศิลปากรในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา


งานวิจัยมีวัตถุประสงค์ที่จะศึกษาผลกระทบทางสายตาของทางรถไฟและสถานีรถไฟที่มีต่อโบราณสถานโดยกำหนดพื้นที่ศึกษาจากรางรถไฟออกไปข้างละ 1 กิโลเมตร โดยเริ่มจากจุดศูนย์กลางของสถานีลงมา 3 กิโลเมตร และขึ้นไป 3 กิโลเมตร รวมระยะทางทั้งสิ้น 6 กิโลเมตร ในพื้นที่ศึกษาดังกล่าวมีพื้นที่มีโบราณสถานทั้งหมด 40 แห่ง แต่จะเลือกศึกษา 24  แห่งที่ยังเหลือหลักฐานทางโบราณคดีและยังไม่มีการศึกษามาก่อน


ผลการวิจัยพบว่า จากโบราณสถานที่ศึกษา 24 แห่ง มีจำนวน 10 แห่งที่สถานีและรางรถไฟส่งผลกระทบต่อมุมมองของโบราณสถาน โดยในส่วนของการวิเคราะห์จะประเมินระดับผลกระทบ และลำดับความสำคัญของคุณค่าโบราณสถาน รวมทั้งเสนอแนวทางการออกแบบพืชพันธุ์โดยรอบพื้นที่

Article Details

ประเภทบทความ
บทความวิชาการ

เอกสารอ้างอิง

กรมศิลปากร กองโบราณคดี. (2533). แผนแม่บทนครประวัติศาสตร์พระนครศรีอยุธยา. กรุงเทพฯ: สำนักหอสมุดแห่งชาติ. สืบค้นเมื่อ 10 สิงหาคม 2565, จาก http://164.115.27.97/digital/items/show/2660

จิตรกร ปันโปธิ และ ปรานอม ตันสุขานันท์. (2562). การประเมินคุณภาพทางสายตาขององค์ประกอบสำคัญของเมืองเก่า เชียงใหม่โดยการมีส่วนร่วม. วารสารวิชาการสิ่งแวดล้อมสรรค์สร้างวินิจฉัย คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 19(1), 57-79.

ปรานอม ตันสุขานันท์. (2559). การอนุรักษ์ชุมชนเมือง. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ชาลิสา บุญมณี. (2562). การปรับปรุงคุณภาพเชิงทัศน์ศาลากลางจังหวัดนนทบุรี (หลังเก่า). (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย).

ชนิกานต์ เกียรติไพบูลย์. (2564). การประเมินคุณค่าวัดมัชฌิมาวาสวรวิหาร จ.สงขลา ตามเกณฑ์พิจารณาแหล่งมรดกโลก. (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, สถาบันอาศรมศิลป์).

นันท์นิภัส สาธินสวัสดิ์. (2559). แนวทางการปรับใช้การประเมินผลกระทบต่อมรดกวัฒนธรรมสำหรับทรัพย์สินทาง วัฒนธรรมในกรุงเทพมหานคร. (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย).

นทพร เกตุวัฒนาธร. (2554). การพัฒนาเทคนิคการประเมินคุณภาพเชิงทัศน์สำหรับพื้นที่บริการการท่องเที่ยวในอุทยาน แห่งชาติ เอราวัณ. (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย).

นลินี ตรัสบวร และ ไตรรัตน์ จารุทัศน์. (2563). ศึกษาผลกระทบต่อชุมชนและสิ่งแวดล้อมของโครงการรูปแบบผสม กรณีศึกษา โครงการ ไอคอนสยาม, วิสซ์ดอมวัน-โอ-วัน และ สามย่านมิตรทาวน์. สาระศาสตร์, (4), 935-948.

โยษิตา อุบลวัตร. (2563). การประเมินคุณภาพเชิงทัศน์ของภูมิทัศน์วัฒนธรรมจังหวัดลพบุรี. (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย).

รุจิโรจน์ อนามบุตร และ วิลาสินี สุขสว่าง. (2555). กระบวนการประเมินผลกระทบทางสายตาจากสิ่งก่อสร้างประเภทอาคาร. กรุงเทพฯ: สำนักนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม.

รุจิโรจน์ อนามบุตร. (2565). การประเมินผลกระทบทางสายตาจากโครงการรถไฟฟ้าความเร็วสูงช่วงนคราชสีมาถึงหนองคาย : รายงานผลการวิจัย. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยศิลปากร.

วิล์ลญา สงค์อิ่ม. (2557). ผลกระทบทางสายตาของอาคารสูงเพื่อการอยู่อาศัยที่มีต่อวัดในบริเวณกรุงเทพมหานคร. (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศิลปากร).

ศูนย์ข้อมูลมรดกโลก. (2550). นครประวัติศาสตร์พระนครศรีอยุธยา. สืบค้นเมื่อ 20 ธันวาคม 2564, จาก http://164.115.22.96/heritage_culture2.aspx

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร. (2565). อุทยานประวัติศาสตร์ในประเทศไทย. สืบค้นเมื่อ 10 สิงหาคม 2565, จาก https://db.sac.or.th/archaeology/terminology/285?fbclid=IwAR3szgy3PIyOlit9Py_3uTyk9d-t-NTiw4dynGTJUnC8w2ro8_0he-e_2rA

สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. (2546). คู่มือการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมศิลปกรรมประเภทย่านชุมชนเก่า. กรุงเทพฯ: สำนักจัดการสิ่งแวดล้อมธรรมชาติและศิลปกรรม.

สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. (2560). แนวทางการจัดทำรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบ สิ่งแวดล้อมโครงการหรือกิจการด้านอาคาร การจัดสรรที่ดินและบริการชุมชน. กรุงเทพฯ: ห้างหุ้นส่วนจำกัด บี.วี. ออฟเซ็ต.

สำนักงานนโยบายและแผนการขนส่งและจราจร. (2562). การจัดทำผังเฉพาะเมืองต้นแบบ TOD ในพื้นที่จังหวัดพระนครศรีอยุธยา. กรุงเทพมหานคร: กระทรวงคมนาคม.

สำนักงานนโยบายและแผนการขนส่งและจราจร. (2563). โครงการศึกษาพัฒนาเมืองกับระบบโครงสร้างพื้นฐานด้านคมนาคมขนส่ง. กรุงเทพมหานคร: กระทรวงคมนาคม.

สำนักงานนโยบายและแผนการขนส่งและจราจร. (2565). เมืองต้นแบบ TOD พระนครศรีอยุธยา. กรุงเทพมหานคร: กระทรวงคมนาคม.

อนุวัฒน์ การถัก และ ทรงยศ วีระทวีมาศ. (2558). ภูมิทัศน์วัฒนธรรม : ความหมายพัฒนาการทางแนวคิดและทิศทางการศึกษาวิจัย.วารสารวิชาการ สิ่งแวดล้อมสรรค์สร้างวินิจฉัย คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 14(2), 2-8.

Ashrafi, B., Kloos, M., & Neugebauer, C. (2021).Heritage impact assessment, beyond an assessment tool: A comparative analysis of urban development impact on visual integrity in four UNESCO world heritage properties. Journal of Cultural Heritage, 47,199-207.

BLM. (1980). Visual resource management program. Washington, DC: BLM.

Seyedashrafi, B., Ravankhah, M., Weidner, S., & Schmidt, M. (2017). World heritage property of Masjed-e Jame of Isfahan in Iran. Sustainable Cities and Society, 31, 213-224.