กการจำแนกภูมินิเวศชะวากทะเล: ความเข้าใจพื้นฐานของ ชะวากทะเลแม่น้ำตรังและการใช้งานของมนุษย์
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
งานวิจัยฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างความเข้าใจพื้นฐานของภูมินิเวศชะวากทะเล (estuary) โดยอธิบายจากทฤษฎีภูมินิเวศ จำแนกเป็นโครงสร้างภูมินิเวศ และเพื่อเป็นแนวทางการจำแนกภูมินิเวศชะวากทะเลซึ่งมีเงื่อนไขแตกต่างจากภูมินิเวศประเภทอื่น และนำไปสู่การวางแผนการจัดการภูมินิเวศชะวากทะเลต่อไป โดยวิธีการเปรียบเทียบทฤษฎีการจำแนกภูมินิเวศชะวากทะเล และสังเคราะห์แนวทางการจำแนกชะวากทะเลเพื่อประยุกต์ใช้กับชะวากทะเลแม่น้ำตรัง และการวิเคราะห์โครงสร้างภูมินิเวศชะวากทะเลแม่น้ำตรังซึ่งสัมพันธ์กับการใช้งานพื้นที่ของมนุษย์ โดยใช้เครื่องมือการรับรู้ระยะไกล ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ (Geographic Information System: GIS) และการจำแนกข้อมูลภาพเชิงวัตถุ
ผลการวิจัยแสดงให้เห็นถึงโครงสร้างภูมินิเวศชะวากทะเล แบ่งเป็น โครงสร้างสิ่งปกคลุมผิวดินเชิงวัฒนธรรม (Cultural Land Cover: CLC) โครงสร้างถิ่นที่อยู่ชะวากทะเล (Estuarine Habitats: EH) และโครงสร้างถิ่นที่อยู่พื้นที่สูง (Upland Habitats: UH) โดยโครงสร้างภูมินิเวศเรียงตัวแบบซ้อนทับ และแสดงให้เห็นถึงความสัมพันธ์ของโครงสร้างภูมินิเวศชะวากทะเลกับการใช้งานพื้นที่ของมนุษย์ โดยการเลือกที่ตั้งเมืองให้ความสำคัญกับตำแหน่ง การเข้าถึง และสภาพภูมิประเทศ เนื่องจากปากแม่น้ำชะวากทะเลเป็นพื้นที่เกิดพลวัตสูงทำให้ยากต่อการใช้งานพื้นที่ของมนุษย์ แต่พื้นที่เลยจากขอบเขตการเกิดน้ำขึ้นน้ำลงจะมีลักษณะเป็นพื้นที่ลุ่มจึงมีการใช้งานเป็นเกษตรกรรมและหมู่บ้าน ส่วนพื้นที่ภูเขาสูงจะเป็นป่า อุทกพลวัตจึงเป็นทั้งประโยชน์และข้อจำกัดของภูมินิเวศชะวากทะเล
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กรมแผนที่ทหาร (Cartographer). (2506). แผนที่มาตราส่วน1 : 50,000 ชุด L708.
กรมแผนที่ทหาร (Cartographer). (2552). แผนที่มาตราส่วน1 : 50,000 ชุด L7018.
กรมอุตุนิยมวิทยา (Thai Meteorological Department). (2555). ข้อมูลปริมาณน้ำฝน 2547-2555.กรมอุทกศาสตร์ กองทัพเรือ (Hydrographic Department, Royal Thai Navy). (2561). ข้อมูลน้ำจริงรายชั่วโมงสถานีกันตัง ปี 2560-2561.
เกียรติ จิวะกุล. (2556). แนวความคิดเกี่ยวกับรูปแบบการพัฒนาเมืองและโครงข่ายในภูมิภาคของไทย. ใน ความคิด 8 ทศวรรษ สถาปัตย์จุฬาฯ (น. 446-450). กรุงเทพฯ: คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
คณะกรรมการฝ่ายประมวลเอกสารและจดหมายเหตุในคณะกรรมการอำนวยการจัดงานเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว. (2544). วัฒนธรรมพัฒนาการทางประวัติศาสตร์ เอกลักษณ์และภูมิปัญญา จังหวัดตรัง. กรุงเทพฯ: กรมศิลปากร.
วรเมธ ศรีวนาลักษณ์ และ ดนัย ทายตะคุ. (2019). การวิเคราะห์โครงสร้าง และการเปลี่ยนแปลง พื้นที่ดินดอนสามเหลี่ยม แม่น้ำเจ้าพระยา. Sarasatr, 2(2), 242-255.
สำนักงานนโยบายและแผนสิ่งแวดล้อม. (2542). ทะเบียนพื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระดับนานาชาติ และระดับชาติของประเทศไทย. กรุงเทพฯ: กระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม.
Anderson, J. R. (1976). A land use and land cover classification system for use with remote sensor data (Vol. 964). Washington, DC: U.S. Government Printing Office.
Barbier, E. B., Hacker, S. D., Kennedy, C., Koch, E. W., Stier, A. C., & Silliman, B. R. (2011). The value of estuarine and coastal ecosystem services. Ecological Monographs, 81(2), 169-193.
Brabyn, L. (2009). Classifying landscape character. Landscape Research, 34(3), 299-321. https://doi.org/10.1080/01426390802371202
Burgess, R., Chancy, C., Campbell, D., Detenbeck, N., Engle, V., Hill, B., … Norberg-King, T. (2004). Classification framework for coastal systems. Research Triangle Park, NC: U.S. Environmental Protection Agency.
Corvalán, C. F., & Hales, S. (2005). Ecosystems and human well-being: Health synthesis: A report of the millennium ecosystem assessment. Retrieved from http://ezproxy.car.chula.ac.th/login?url=https://search.ebscohost.com/login.aspx? direct=true&db=cat05085a&AN=chu.b1912142&site=eds-live
Cowardin, L. M. (1979). Classification of wetlands and deepwater habitats of the United States. Bailey's Crossroads, VA: Fish and Wildlife Service, U.S. Department of the Interior.
Day Jr, J. W., Hall, C. A., Kemp, W. M., & Yanez-Arancibia, A. (1989). Estuarine ecology. Hoboken, NJ: John Wiley & Sons.
Fairbridge, R., & RW, F. (1980). The estuary: Its definition and geodynamic cycle. In Eric Olausson, & Ingemar Cato (Eds.), Chemistry and biogeochemistry of estuaries (pp.1-36). Chichester, West Sussex: John Wiley & Sons.
Forman, R. T. T., & Godron, M. (1986). Landscape ecology. Hoboken, NJ: John Wiley & Sons.
Haines-Young, R., & Potschin, M. (2012). Common international classification of ecosystem services (CICES, Version 4.1). European Environment Agency, 33, 107.
Hansen, D. V., & Rattray Jr, M. (1966). New dimensions in estuary classification. Limnology and Oceanography, 11(3), 319-326.
Hawker, L., Uhe, P., Paulo, L., Sosa, J., Savage, J., Sampson, C., & Neal, J. (2022). A 30 m global map of elevation with forests and buildings removed. Environmental Research Letters, 17(2), 024016.
Hoanh, C. T., Szuster, B. W., Kam, S. P., Ismail, A. M., & Noble, A. D. (2010). Tropical deltas and coastal zones: Food production, communities, and environment at the land-water interface. Wallingford: CABI Publishing.
Hume, T. M., Snelder, T., Weatherhead, M., & Liefting, R. (2007). A controlling factor approach to estuary classification. Ocean & Coastal Management, 50(11-12), 905-929.
IUBS. (1959). Symposium for the classification of brackish waters, final resolution, the Venice system for the classification of marine waters according to salinity. Archives for Oceanography and Limnology, 11, 243-245.
Kennish, M. J. (1986). Ecology of estuaries: Volume 1: Physical and chemical aspects. Raton, FL: CRC Press.
Kennish, M. J. (2019). Ecology of estuaries: Anthropogenic effects. Raton, FL: CRC Press.
Kutcher, T., Garfield, N., & Walker, S. (2008). Habitat and land cover classification scheme for the National Estuarine Research Reserve System. [N.p.]: The National Estuarine Research Reserve System (NERRS).
McHarg, I. L. (1992). Design with nature (25th anniversary ed.). Hoboken, NJ: John Wiley & Sons.
McLusky, D. S. (1989). The estuarine environment. In The estuarine ecosystem (pp. 1-48). Dordrecht: Springer. https://doi.org/10.1007/978-94-011-7616-3_1
McLusky, D. S., & Elliott, M. (2004). The estuarine ecosystem: Ecology, threats and management. Oxford: Oxford University Press.
Naveh, Z., & Lieberman, A. S. (1990). Landscape ecology: Theory and application (Student edition. ed.). New York: Springer. http://dx.doi.org/10.1007/978-1-4757-4082-0
Ndubisi, F. (2002). Ecological planning: A historical and comparative synthesis. Charles Village, MD: Johns Hopkins University Press.
Norton, W. (2006). Cultural geography: Environments, landscapes, identities, inequalities (2nd ed.). Oxford: Oxford University Press.
Odum, H., & Copeland, B. (1974). A functional classification of the coastal systems of the United States. Coastal Ecological Systems of the United States, 1, 5-84.
Pritchard, D. W. (1967). What is an estuary: Physical viewpoint. Retrieved from http://hdl.handle.net/1969.3/24383
Stommel, H., & Farmer, H. G. (1952). On The nature of estuarine circulation, Part I (Chapters 3 and 4). doi: 10.1575/1912/2032
Turner, M. G., & Gardner, R. H. (2015). Introduction to landscape ecology and scale. In Landscape ecology in theory and practice:Pattern and process (pp. 1-32). Berlin: Springer.
USGS. (2021). Landsat 8 OLI/TIRS C1 level-1 data products [Landsat data]. Retrieved from https://earthexplorer.usgs.gov/
Wolanski, E., & McLusky, D. S. (2011). Treatise on estuarine and coastal science. Cambridge, MA: Academic Press.
Zonneveld, I. S. (1982). Land(scape) ecology, a science or a state of mind. In S. P. Tjallingil & A. A. de Veer (Eds.), Perspectives in landscape ecology (pp. 312-313). Gelderland: Pudoc.
Zonneveld, I. S. (1995). Land ecology: An introduction to landscape ecology as a base for land evaluation, land management and conservation. Amsterdam: SPB Academic.
