แนวทางการจัดเส้นทางชมโบราณสถานเพื่อคนพิการทางการเคลื่อนไหว ในอุทยานประวัติศาสตร์พนมรุ้ง จังหวัดบุรีรัมย์

บทคัดย่อ

อุทยานประวัติศาสตร์พนมรุ้งเป็นที่ตั้งของปราสาทหินพนมรุ้ง ซึ่งเป็นโบราณสถานบนยอดภูเขาสูงจากพื้นราบทำให้เป็นอุปสรรคต่อการเข้าเยี่ยมชมของคนพิการทางการเคลื่อนไหว หากแต่คุณค่าของพนมรุ้งเกิดจากความงาม จากความเป็นของแท้ดั้งเดิม และความสมบูรณ์ของทั้งโบราณสถานและที่ตั้งที่เป็นพื้นที่ลาดชันและป่าธรรมชาติ การเปลี่ยนแปลงพื้นที่เพื่อสร้างสิ่งอำนวยความสะดวก อาจส่งผลกระทบต่อคุณค่าที่กล่าวมา  งานวิจัยนี้จึงมุ่งศึกษาหาแนวทางการจัดการทางภูมิสถาปัตยกรรม เพื่อส่งเสริมการเข้าชมโบราณสถานของคนพิการทางการเคลื่อนไหว โดยการระบุเส้นทางที่ยังสามารถรักษาคุณค่าของโบราณสถานและภูมิทัศน์เดิมไว้ได้ การดำเนินงานวิจัยทำโดยวิเคราะห์กายภาพของพื้นที่และประเมินคุณค่าของพื้นที่ การกำหนดจุดสำคัญที่ควรเข้าชม และพิจารณาใช้แนวคิดการอนุรักษ์ และพัฒนาโบราณสถานและแหล่งที่ตั้ง ร่วมกับการออกแบบเพื่อคนพิการทางการเคลื่อนไหว ผลการวิจัยนำไปสู่การเสนอแนวทางการออกแบบเส้นทางที่สอดคล้องกับหลักการอนุรักษ์และพัฒนาที่ยั่งยืน เน้นการใช้ประโยชน์จากเส้นทางที่มีอยู่เดิม หลีกเลี่ยงการเปลี่ยนแปลงพื้นที่เดิมโดยไม่จำเป็นรวมถึงเสนอแนะให้สิ่งก่อสร้างใหม่มีรูปแบบไม่ขัดแย้งกับโบราณสถานและใช้วัสดุที่กลมกลืนกับสิ่งแวดล้อมทางประวัติศาสตร์และธรรมชาติ นอกจากนี้ในบริเวณที่คนพิการไม่สามารถเข้าถึงทางกายภาพได้ ให้พิจารณาใช้สื่อประสมเพื่อส่งเสริมการเข้าถึงด้านข้อมูลเป็นการทดแทน แนวทางนี้สามารถนำไปใช้ในการวางแผนการจัดการและพัฒนาโบราณสถานที่ต้องคำนึงถึงความสมดุลระหว่างการสร้างสิ่งอำนวยความสะดวกสำหรับคนพิการทางการเคลื่อนไหวและการอนุรักษ์คุณค่าของโบราณสถาน