แนวทางการออกแบบสภาพแวดล้อมทางกายภาพภายในตลาดน้ำวัดลำพญา เพื่อการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมและการจัดการอุทกภัย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาบริบทและอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมของตลาดน้ำวัดลำพญา 2) วิเคราะห์ความเหมาะสมของนวัตกรรมร่วมสมัยที่เสริมประสบการณ์การท่องเที่ยวและการปรับตัวต่ออุทกภัย 3) สำรวจรูปแบบสภาพแวดล้อมทางกายภาพภายในที่เกี่ยวข้องกับการจัดการอุทกภัยและกิจกรรมท่องเที่ยว และ 4) เสนอแนวทางการออกแบบสภาพแวดล้อมทางกายภาพภายในที่สอดคล้องกับอัตลักษณ์ วัฒนธรรม เทคโนโลยี และความยืดหยุ่นต่ออุทกภัย โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสมผสาน (convergent parallel mixed methods) ประกอบด้วยการเก็บข้อมูลเชิงปริมาณจากแบบสอบถาม 414 ชุด และข้อมูลเชิงคุณภาพจากการสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง 4 ราย พร้อมการสำรวจภาคสนาม วิเคราะห์เชิงปริมาณด้วยสถิติเชิงพรรณนาและการถดถอยโลจิสติกแบบพหุ (Multinomial Logistic Regression: MLR) และบูรณาการผลด้วยวิธีการนำผลข้อมูลเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพมาวิเคราะห์ร่วมกันอย่างเป็นระบบ (Joint display)
ผลการวิจัยเชิงปริมาณพบว่า “อาหารและสินค้าท้องถิ่น” เป็นจุดเด่นสูงสุด (51.4%) และ “บรรยากาศผสมเก่า–ใหม่” ได้รับความนิยมมากที่สุด (66.4%) โดยโมเดล MLR ทั้งห้าให้ค่าความพอดีในระดับยอมรับได้ ด้านเชิงคุณภาพพบข้อจำกัดของพื้นที่ เช่น ทางเดินแคบ ระดับพื้นที่ต่างกันราว 0.90 เมตร พื้นที่เสี่ยงอุทกภัยเฉลี่ย 1,270 ตร.ม. ระบบระบายน้ำไม่ต่อเนื่องและพื้นที่ร่มเงาไม่เพียงพอ พร้อมทั้งพบว่า ชุมชนยอมรับนวัตกรรมดิจิทัลแบบสนับสนุนตามเงื่อนไข เมื่อไม่กระทบภาพลักษณ์วัฒนธรรม
ผลการบูรณาการนำไปสู่ข้อเสนอเชิงรูปธรรม 5 แนวทาง ได้แก่ 1) โซนวัฒนธรรมอาหารและหัตถกรรม 2) นวัตกรรมเพื่อการรับมืออุทกภัย 3) จุดพักผ่อนเชิงวัฒนธรรม 4) นวัตกรรมดิจิทัล 5) การบริหารจัดการโดยชุมชน ทั้งหมดสังเคราะห์เป็นกรอบ “พื้นที่วัฒนธรรมร่วมสมัย” (contemporary cultural space) ที่บูรณาการอัตลักษณ์ วิถีชีวิต นวัตกรรม และสภาพแวดล้อมทางกายภาพภายในเพื่อสนับสนุนการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมควบคู่กับการปรับตัวต่ออุทกภัยอย่างยั่งยืน
Article Details
เอกสารอ้างอิง
การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย. (2568). ระบบสารสนเทศด้านการตลาดการท่องเที่ยว : สถานการณ์ท่องเที่ยวภายในประเทศไทย[ฐานข้อมูลออนไลน์]. https://interstat.tat.or.th/mdgrp/ormap_new/report_thai_general.php#
จันทนี เพชรานนท์. (2545). ตำราการออกแบบสภาพแวดล้อม. ภาควิชาสถาปัตยกรรมภายใน คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง.
ผู้จัดการออนไลน์. (2568, 18 กันยายน). นครปฐม เร่งเสริมคันกระสอบทราย 8,000 ใบ ป้องกันน้ำท่วม “ตลาดน้ำวัดลำพญา”. https://mgronline.com/local/detail/9680000089423
เมฐินี ภิญโญประการ. (2558). แนวคิดการออกแบบสภาพแวดล้อมทางกายภาพภายในที่เอื้อต่อการเรียนรู้ของมนุษย์. วารสารสถาปัตยกรรม, 9(2), 55–68.
ศราวุฒิ ด้วงเบ้า. (2564). สภาพแวดล้อมทางกายภาพของห้องสมุดประชาชนในศตวรรษที่ 21. วารสารมนุษยสังคมปริทัศน์, 23(1), 124–135.
สภาวัฒนธรรมตำบลลำพญา. (2553). ประวัติตลาดน้ำวัดลำพญา. http://www.lumphaya.com/index.php?lay=show&ac=article&Id=539209460
สำนักงานจังหวัดนครปฐม. (2566). แผนพัฒนาจังหวัดนครปฐม 5 ปี 2566–2570 (ฉบับทบทวน พ.ศ. 2568). https://nakhonpathom.go.th/news_develop_plan
Ahern, J. (2011). From fail‐safe to safe‐to‐fail: Sustainability and resilience in the new urban world. Landscape and Urban Planning, 100(4), 341–343. https://doi.org/10.1016/j.landurbplan.2011.02.021
du Cros, H., & McKercher, B. (2020). Cultural tourism (3rd ed.). Routledge. https://doi.org/10.4324/9780429277498
Hall, C. M., & Page, S. J. (2014). The geography of tourism and recreation: Environment, place and space (4th ed.). Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203796092
Harrouk, C. (2020, March 20). Psychology of space: How interiors impact our behavior. ArchDaily. https://www.archdaily.com/936027/psychology-of-space-how-interiors-impact-our-behavior
Holling, C. S. (1973). Resilience and stability of ecological systems. Annual Review of Ecology and Systematics, 4, 1–23.
Intergovernmental Panel on Climate Change. (2022). Climate change 2022: Impacts, adaptation, and vulnerability (Working Group II contribution to the Sixth Assessment Report). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/9781009325844
International Council on Monuments and Sites. (2021). International cultural heritage tourism charter. https://www.icomos.org
Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607–610.
Kwok, A. O. J., & Chen, S. H. (2024). Case 8: The use of virtual reality in Thailand’s destination marketing: A case study. In D. S. Mutum, S. Y. Ewe, E. M. Ghazali, R. L. Vincent, (Eds), Marketing case studies in emerging markets. Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-031-51689-4_9
Pantano, E., & Pizzi, G. (2020). Forecasting artificial intelligence on online customer assistance: Evidence from chatbots. Journal of Retailing and Consumer Services, 55, 1-9.
Pine, B. J., II, & Gilmore, J. H. (1999). The experience economy. Harvard Business School Press.
Richards, G. (2018). Cultural tourism: A review of recent research and trends. Journal of Hospitality and Tourism Management, 36, 12–21. https://doi.org/10.1016/j.jhtm.2018.03.005
Richards, G. (2021). Rethinking cultural tourism. Edward Elgar. https://doi.org/10.4337/9781789905441
Ryu, K., & Han, H. (2011). New or repeat customers: How does physical environment influence their restaurant experience? International Journal of Hospitality Management, 30(3), 599–611.
Smith, M. K. (2016). Issues in cultural tourism studies (3rd ed.). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315767697
Tandafatu, N. K., Ermilinda, L., & Darkel, Y. B. M. (2024). Smart and sustainable tourism using AR/VR technology. Sustainability, 16(12), 4930.
Timothy, D. J., & Nyaupane, G. P. (2009). Cultural heritage and tourism in the developing world: A regional perspective. Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203877753
UNESCO. (2019). Culture: 2030 indicators. https://whc.unesco.org/en/culture2030indicators/
UN-Habitat. (2024). Global public space toolkit: From global principles to local policies and practice. The programme.
United Nations International Strategy for Disaster Reduction. (2017). Terminology on disaster risk reduction. UNISDR.
United Nations Office for Disaster Risk Reduction. (2017). Build back better in recovery, rehabilitation and reconstruction. https://www.undrr.org
UNWTO. (2018). Tourism and culture synergies. https://doi.org/10.18111/9789284418978
Urry, J. (2002). The tourist gaze (2nd ed.). SAGE.
