พลวัตน้ำหลากและนิเวศบริการของทุ่งน้ำหลากพื้นที่ลุ่มเจ้าพระยา กรณีศึกษาชุมชนลาดชะโด อำเภอผักไห่ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา กรณีศึกษาชุมชนลาดชะโด อำเภอผักไห่ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา

บทคัดย่อ

น้ำหลากคือพลวัตทางธรรมชาติของพื้นที่ลุ่มเจ้าพระยาที่เกิดขึ้นเป็นปกติ น้ำหลากเป็นกระบวนการสร้างสภาพ
ภูมิทัศน์แห้งสลับเปียกและทำให้เกิดความอุดมสมบูรณ์ของทรัพยากร ชุมชนลาดชะโดเป็นชุมชนดั้งเดิมที่ปรับตัวอยู่ร่วมกับพลวัตน้ำหลาก ใช้ประโยชน์นิเวศบริการเป็นพื้นฐานการดำรงชีวิต ค้าขายแลกเปลี่ยนจนพัฒนาสู่ระบบเศรษฐกิจชุมชน แต่การพัฒนาที่ไม่คำนึงถึงปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อมสร้างผลกระทบต่อสภาพภูมิทัศน์และกระบวนการในระบบนิเวศอันส่งผลต่อวิถีชีวิตของมนุษย์
วัตถุประสงค์การวิจัยมุ่งเน้นการทำความเข้าใจพลวัตน้ำหลากและนิเวศบริการของทุ่งน้ำหลากผักไห่ ความสำคัญ
และประโยชน์จากนิเวศบริการที่มนุษย์ได้รับ โดยดำเนินการศึกษาโดย 1) วิเคราะห์ขอบเขตการเกิดพลวัตน้ำหลากบนภูมิทัศน์ด้วยข้อมูลสารสนเทศภูมิศาสตร์ 2) เก็บข้อมูลผลผลิตเชิงนิเวศและประโยชน์จากนิเวศบริการจากการสอบถามชาวบ้าน ผลจากการวิจัยชี้ให้เห็นว่าผลผลิตเชิงนิเวศที่มนุษย์ได้รับจากพลวัตทางธรรมชาติ คือ พื้นฐานสำคัญต่อการพัฒนาระบบเศรษฐกิจชุมชน โดยเฉพาะผลผลิตเชิงนิเวศของข้าวน้ำลึกและปลา ทั้งยังรับประกันความอยู่รอดด้านอาหารและสร้างทรัพยากรที่จำเป็นต่อการดำรงชีวิต แต่แนวทางการพัฒนาที่ดำเนินอยู่ในปัจจุบันขาดพื้นฐานความเข้าใจกระบวนการในภูมิทัศน์ทำให้ขัดขวางการเกิดพลวัตน้ำหลากนำไปสู่การลดลงของนิเวศบริการทั้งด้านปริมาณและคุณภาพ กระทบต่อชุมชนลาดชะโดที่ดำรงชีวิตโดยพึ่งพิงทรัพยากรธรรมชาติ ปริมาณอาหารที่หาได้ลดลงมาก เพิ่มค่าใช้จ่ายในการดำรงชีวิต อาชีพดั้งเดิมสูญหายและความสามารถในการพึ่งพาตนเองครัวเรือนลดลง