แนวทางการออกแบบสภาพแวดล้อมทางกายภาพที่เหมาะสมกับผู้สูงอายุ ในพื้นที่ศาสนสถาน(วัด) ภาคอีสาน กรณีศึกษา: วัดสระเกตุ ตำบลน้ำคำ อำเภอสุวรรณภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด

บทคัดย่อ

โครงการ แนวทางการออกแบบสภาพแวดล้อมทางกายภาพที่เหมาะสมกับผู้สูงอายุ ในพื้นที่ศาสนสถาน(วัด) ภาคอีสาน มีวัตถุประสงค์เพื่อเสนอแนะแนวทางในการออกแบบสภาพแวดล้อมทางกายภาพและสิ่งอำนวยความสะดวกที่มีความเหมาะสมสำหรับผู้สูงอายุ ต่อการใช้งานในพื้นที่ศาสนสถาน (วัด) ภาคอีสาน (แล้วนำข้อมูลที่ได้จากงานวิจัย ไปปรับใช้ในพื้นที่บริบทของวัดแต่ละชุมชนในภาคอีสานที่ใกล้เคียงกันได้อย่างเหมาะสม) โดยพื้นที่วิจัยอยู่ในพื้นที่วัดสระเกตุ ตำบลน้ำคำ อำเภอสุวรรณภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด

งานวิจัยได้ดำเนินการศึกษาพฤติกรรมของกลุ่มผู้สูงอายุ ที่เป็นพุทธศาสนิกชน เพื่อให้เข้าใจถึงปัญหาและอุปสรรคในการใช้งานของผู้สูงอายุต่อการใช้พื้นที่ภายในวัด แล้วนำข้อมูลจากการวิเคราะห์ไปจัดทำข้อเสนอแนะแนวทางการออกแบบสภาพแวดล้อมทางกายภาพที่เหมาะสมต่อการใช้งานและมีความปลอดภัย ซึ่งต้องคำนึงถึงบริบทความเป็นสถานที่ทาง ด้าน

ศาสนสถาน มีวัฒนธรรม ประเพณี และความเชื่อที่สืบทอดกันมาอย่างยาวนานด้วย

การศึกษาพบว่า พื้นที่บริเวณศาสนสถาน (วัด) ในชุมชนชนบทภาคอีสาน ยังไม่ได้ให้ความสำคัญต่อการจัดสภาพแวดล้อมสำหรับกลุ่มผู้สูงอายุและกลุ่มคนทุกเพศวัยเท่าที่ควร จึงจำเป็นต้องเสนอแนะแนวทางการออกแบบสภาพแวดล้อมทางกายภาพภายในวัด เช่น พื้นที่ลานกิจกรรมบริเวณภายในวัด ควรมีพื้นที่สีเขียวและพื้นที่พักผ่อนหย่อนใจ เลือกใช้วัสดุในการปูพื้นที่ไม่ลื่น หากพื้นมีระดับที่ต่างกัน ควรมีทางลาดเอียงสำหรับการใช้งานสำหรับคนทุกเพศวัย จัดรูปแบบเส้นทางการสัญจรของรถและทางเดินเท้าที่แยกกันอย่างชัดเจนเพื่อความปลอดภัยในการใช้งาน สำหรับห้องน้ำภายในวัด เสนอแนะให้มีห้องน้ำสำหรับผู้สูงอายุและคนทุกเพศวัย มีราวจับพยุงตัวบริเวณอ่างล้างหน้า และโถชักโครก ที่ได้มาตรฐาน อุปกรณ์ประกอบต่าง ๆ ที่สำคัญ เช่น ป้ายบอกทาง ศาลาพักผ่อน โคมไฟ ถังขยะ ฯลฯ ควรคำนึงถึงวัสดุ รูปแบบ โทนสี ที่กลมกลืนกับบริบทของศาสนสถาน(วัด) ให้มีความเหมาะสม แล้วสามารถนำองค์ความรู้ที่ได้ไปปรับใช้ในพื้นที่บริบทศาสนสถาน (วัด) ของแต่ละชุมชนในภาคอีสานได้อย่างเหมาะสมต่อไป