พระบรมราชานุสรณ์ดอนเจดีย์: อนุสรณ์สถานแห่งความทรงจำ

บทคัดย่อ

พระบรมราชานุสรณ์ดอนเจดีย์ จังหวัดสุพรรณบุรี เป็นโบราณสถานสำคัญระดับชาติ สร้างขึ้นเพื่อเป็นอนุสรณ์บนพื้นที่ประวัติศาสตร์และแหล่งโบราณคดี ความเป็น “สถานที่เพื่อการระลึกถึง” จะสมบูรณ์ก็ต่อเมื่อคนเกิดความรู้สึกร่วมไปกับสถานที่นั้น งานวิจัยนี้จึงมุ่งค้นหา “ความรู้สึกแห่งสถานที่” ผ่านบทบาทของอนุสรณ์ดอนเจดีย์ในช่วงเวลาต่าง ๆ เพื่อทำความเข้าใจถึงปัจจัยที่ก่อให้เกิด "สถานที่" และ “ความรู้สึกแห่งสถานที่” โดยทำการศึกษาวิเคราะห์ผังของอนุสรณ์สถาน ประกอบกับการแปลความความหมายขององค์ประกอบทางกายภาพและองค์ประกอบทางนามธรรม เพื่อนำมาสรุปเชื่อมโยงหาความสัมพันธ์ระหว่างสามองค์ประกอบหลัก คือ (1) ลักษณะทางกายภาพหรือสิ่งที่ปรากฎ (2) กิจกรรมและการใช้สอย และ (3) ความหมาย สัญลักษณ์ หรือ ภาพจำ  การวิจัยพบว่าการรับรู้ภาพลักษณ์ของสถานที่นี้แปรเปลี่ยนไปในแต่ละยุค จากสนามรบเป็นแหล่งประวัติศาสตร์เชิงตำนานและแหล่งโบราณคดีเชิงประจักษ์ สู่การเป็นโบราณสถาน อนุสรณ์สถาน แหล่งท่องเที่ยวและส่วนบริการของเมืองใหม่  อย่างไรก็ตาม สิ่งที่คงอยู่มาโดยตลอดนั้นคือจิตสำนึกแห่งชาติ ในเรื่องความซาบซึ้งถึงภูมิหลังทางประวัติศาสตร์ การยกย่องเชิดชูวีรบุรุษ และความภูมิใจในชาติ ความรู้สึกเหล่านี้ประกอบกันเป็นอัตลักษณ์ของสถานที่