การพัฒนาเครื่องมือเสริมบนแบบจำลองสารสนเทศอาคาร เพื่อหาค่าแสงที่ส่งผลต่อนาฬิกาชีวภาพ สำหรับการออกแบบอาคารสำนักงานขั้นต้น
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
แสงธรรมชาติ (daylight) เป็นปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อวงจรการหลับ-ตื่น (Circadian rhythm) หากมีการใช้ร่วมกับแสงประดิษฐ์ (artificial light) ในปริมาณที่เหมาะสมจะช่วยให้ผู้ใช้งานมีคุณภาพความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น งานวิจัยนี้ศึกษาวิธีการคำนวณหาค่าปริมาณแสงที่ส่งผลต่อนาฬิกาชีวภาพ เพื่อพัฒนาเครื่องมือแบบจำลองสารสนเทศอาคาร (Building Information Modeling: BIM) ช่วยคำนวณให้ผู้ออกแบบ โดยใช้โปรแกรม Autodesk Revit ร่วมกับการใช้เครื่องมือเสริม Autodesk Dynamo Studio
วิจัยเริ่มต้นโดยการหาค่า Melanopic Ratio: MR ของแสงธรรมชาติให้เหมาะสมกับบริบทประเทศไทย สำหรับการคำนวณหาค่า Equivalent Melanopic Lux: EML และศึกษาการทำงานของแบบจำลองสารสนเทศอาคาร เพื่อกำหนดข้อมูลพื้นฐานที่จำเป็นในการพัฒนาเครื่องมือเสริม และได้ทดลองใช้เครื่องมือที่พัฒนามาทำการเปรียบเทียบผลกับการคำนวณผ่านโปรแกรมอื่น โดยพบว่าเครื่องมือที่พัฒนาสามารถช่วยคำนวณหาค่าความส่องสว่างในแนวดิ่ง (Vertical illuminance: Ev) สำหรับให้ได้ค่า EML ที่ต้องการโดยพิจารณาทั้งแสงสว่างจากแสงธรรมชาติและแสงประดิษฐ์ได้ เพื่อให้สถาปนิกผู้ออกแบบเปลือกอาคารโปร่งใสร่วมกับการใช้แสงประดิษฐ์ในอาคารสำนักงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ เพื่อส่งเสริมให้เกิดสุขภาวะที่ดีต่อวงจรการหลับ-ตื่นของร่างกายมนุษย์
Article Details
เอกสารอ้างอิง
จิณห์วรา อรัณย์ชนายุธ และอวิรุทธ์ ศรีสุธาพรรณ. (2562). แนวทางการใช้แสงธรรมชาติให้เหมาะสมกับนาฬิกาชีวิต สำหรับอาคารสำนักงาน. 10th Built Environment Research Associates Conference, BERAC2019, 10(25), 52-59.
จิณห์วรา อรัณย์ชนายุธ และอวิรุทธ์ ศรีสุธาพรรณ. (2564). แนวทางการใช้เกณฑ์การประเมินแสงธรรมชาติที่มีผลต่อนาฬิกาชีวิตในประเทศไทย. Journal of Architectural/Planning Research and Studies JARS, 18(1), 115-130.
ปวริศร์ คำมุลตรี และวรภัทร์ อิงคโรจน์ฤทธิ์. (2563). การพัฒนาโปรแกรมเสริมบนแบบจำลองสารสนเทศอาคาร เพื่อช่วยในการประเมินประสิทธิภาพการใช้พื้นที่อาคารเรียนในมหาวิทยาลัย. วารสารสิ่งแวดล้อมสรรค์สร้างวินิจฉัย คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 10(1), 99-118.
ภัทรพล วัชรเมธากุล และอรรจน์ เศรษฐบุตร. (2563). การพัฒนาเครื่องมือเสริมบนแบบจำลองสารสนเทศอาคารเพื่อการคำนวณปริมาณน้ำฝนไหลหลากในขั้นตอนการออกแบบขั้นต้น. สาระศาสตร์, 3(4), 881-894.
ศรุดา จิรัฐกุลธนา. (2563). แสงสว่างและพฤติกรรมของมนุษย์. PSRU Journal of Science and Technology, 5(1), 13- 22.
สมาคมสถาปนิกสยาม ในพระบรมราชูปถัมภ์. (2558). คู่มือปฏิบัติวิชาชีพ แนวทางการใช้งานแบบจำลองสารสนเทศอาคารสำหรับประเทศไทย (Thailand BIM Guideline).
อรพินทร์ เชียงปิ๋ว. (2555). นาฬิกาชีวภาพกับการนอนหลับ. วารสารมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ (สาขาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี), 4(7), 145-155.
อวิรุทธ์ ศรีสุธาพรรณ. (2563). แนวทางและการประยุกต์ใช้ตัวชี้วัดแสงธรรมชาติสำหรับอาคารในประเทศไทย. Journal of Architectural/Planning Research and Studies (JARS), 17(1), 103-120.
อวิรุทธ์ ศรีสุธาพรรณ. (2565). การศึกษาการออกแบบร่วมกันระหว่างการวิเคราะห์แสงธรรมชาติแบบรายปีตามสภาพภูมิอากาศและการออกแบบแสงเพื่อนาฬิกาชีวภาพ. Journal of Architectural/Planning Research and Studies (JARS), 19(1), 21-40.
Acosta, I., Campano, M. A., Molina, J., & Fernández-Aguera, J. (2019). Analysis of visual comfort and circadian stimulus provided by window design in educational space. International Journal of Engineering and Technology, 11(2), 105-110.
Borisuit, A. (2013). The impact of light including non-image forming effects on visual comfort [Unpublished doctoral dissertation]. École Polytechnique Fédérale de Lausanne (EPFL).
Figueiro, M. G., Gonzales, K., & PedLer, D. (2016). Designing with circadian stimulus. Ld+ a, 8, 30-34.
Hagen, E., & Richardson, H. (2016). Circadian daylight in practice, determining a simulation method for the design process. In Douglas Noble, Karen Kensek, & Shreya Das (Eds.), Facade tectonics: Vol. 2. World Congress Los Angeles 2016 Conference Proceedings (pp. 51-57). Tectonic Press.
Hengrasmee, N. (2019). Circadian lighting design criteria for health and well-being in Thai built environment [Unpublished doctoral dissertation]. Naresuan University.
International WELL Building Institute. (2022). The WELL building standard version 2. https://standard.wellcertified.com/v7/tables
Littlefair, P., & Ticleanu, C. (2019). Lighting for circadian rhythms. BRE Trust.
Lucas, R. J., Peirson, S. N., Berson, D. M., Brown, T. M., Cooper, H. M., Czeisler, C. A., Figueiro, M. G., Gamlin, P. D., Lockley, S. W., & O’Hagan, J. B. (2014). Measuring and using light in the melanopsin age. Trends in neurosciences, 37(1), 1-9.
Sahebghalam, S. (2021). Assessment of the circadian stimulus potential in a daylit classroom: A simulation-based evaluation of key factor to enhance daylight-driven circadian lighting [Unpublished doctoral dissertation]. Kent State University.
Sánchez-Cano, A., & Aporta, J. (2020). Optimization of lighting projects including photopic and circadian criteria: A simplified action protocol. Applied Sciences, 10(22), 8068.
Zielinska-Dabkowska, K., & Xavia, K. (2018). An overview of the cognitive and biological effects of city nighttime illumination including a London case study. Conscious Cities Anthology 2018: Human- Centred Design, Science, and Technology, 1-9.
