การเปลี่ยนแปลงของการใช้งานพื้นที่ริมเขื่อนภายหลังการสร้างเขื่อนป้องกันน้ำท่วม กรณีศึกษา : ตำบลปากน้ำโพ เขตเทศบาลนครนครสวรรค์ จังหวัดนครสวรรค์
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความเปลี่ยนแปลงของการใช้งานพื้นที่ริมเขื่อนภายหลังการสร้างเขื่อนป้องกันน้ำท่วมบริเวณตำบลปากน้ำโพ เขตเทศบาลนครนครสวรรค์ จังหวัดนครสวรรค์ ในประเด็นต่าง ๆ ดังนี้ 1) ปัญหาน้ำท่วมภายหลังการสร้างเขื่อนป้องกันน้ำท่วม และความเชื่อมั่นของคนต่อการป้องกันอุทกภัย 2) ผลกระทบของเขื่อนป้องกันน้ำท่วมที่มีต่อกิจกรรมการใช้งานของคนในพื้นที่ 3) ผลกระทบจากการสร้างเขื่อนป้องกันน้ำท่วมที่มีผลต่อความผูกพัน หรือความสำนึกในถิ่นที่ของคนกับพื้นที่อาศัย เพื่อนำไปสู่ข้อเสนอแนะในการพัฒนาปรับปรุงพื้นที่เขื่อนป้องกันน้ำท่วมและพื้นที่ต่อเนื่องริมเขื่อน และเสนอแนะแนวทางออกแบบภูมิทัศน์ริมแม่น้ำ ขั้นตอนการทำวิจัยประกอบด้วยการเลือกพื้นที่ศึกษาที่มีการเปลี่ยนแปลงทางกายภาพของพื้นที่อย่างชัดเจน เก็บข้อมูลจากการสังเกตการณ์และการประเมินพื้นที่หลังการใช้งาน (POE) การสัมภาษณ์ผู้ที่เกี่ยวข้อง และการแจกแบบสอบถาม เพื่อเก็บข้อมูลด้านกิจกรรม การใช้พื้นที่ และความคิดเห็นที่มีต่อความสำนึกในถิ่นที่
ผลการศึกษาพบว่า การสร้างเขื่อนป้องกันน้ำท่วมสามารถป้องกันอุทกภัยรุนแรงได้และผู้คนในพื้นที่มีความเชื่อมั่นของคนต่อระบบป้องกันอุทกภัยในระดับมาก ภายหลังการสร้างเขื่อนป้องกันน้ำท่วมเกิดความหลากหลายของกิจกรรมเพิ่มขึ้น แต่มีจำนวนผู้ใช้งานลดลงและส่งผลกระทบให้มีการสัญจรทางเรือที่ลดลง โดยเขื่อนป้องกันน้ำท่วมได้ส่งผลให้ผู้คนตระหนักถึงความสำคัญของแม่น้ำมากขึ้น แต่ในทางกลับกันอาจส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศ เกิดจุดอับทางสายตาระหว่างเมืองกับแม่น้ำและลดคุณค่าทางสุนทรียะของแม่น้ำ นอกจากนี้ ผู้ที่มีภูมิลำเนาเดิมอยู่ในพื้นที่หรืออาศัยอยู่เป็นระยะเวลานานจะมีความรู้สึกผูกพันกับพื้นที่มากกว่าเนื่องจากผู้คนมีประสบการณ์และวิถีชีวิตสัมพันธ์กับย่านชุมชน
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กรมชลประทาน. (จากข่าว Thai PBS) (2565). เทียบสถิติลุ่มน้ำเจ้าพระยาปี 54-65 ใกล้จุดวิกฤตหรือไม่. https://www.thaipbs.or.th/news/content/320348
กรมชลประทาน. ศูนย์ปฏิบัติการน้ำอัจฉริยะ. (2565). สรุปสถานการณ์อุทกภัยปี 2565 ประจำวันที่ 19 ธันวาคม ปี 2565 เวลา 08.00 น. http://www.water.rid.go.th/flood/news/สรุปสถานการณ์อุทกภัย%2019-12-65%20เวลา% 2008.00%20น.pdf
กรมโยธาธิการและผังเมือง. (2551). แนวทางการแก้ไขปัญหา อุปสรรค การออกแบบและก่อสร้างระบบป้องกันน้ำท่วมพื้นที่ชุมชน. สำนักสนับสนุนและพัฒนาตามผังเมือง. http://subsites.dpt.go.th/edocument/images/pdf/doc_work/modify_flood.pdf
ดนัย นิลสกุล และนพดล ตั้งสกุล. (2559). สำนึกในถิ่นที่ในย่านการค้าเก่าเมืองอุบลราชธานี. การประชุมวิชาการทางสรรค์สถาปัตยกรรมสาระสถาปัตยกรรมพื้นถิ่นและสภาพแวดล้อมทางวัฒนธรรม (น. 180-195). คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น.
เทศบาลนครนครสวรรค์. (2555). วิธีการป้องกันปัญหาน้ำท่วมของเทศบาลนครนครสวรรค์ในอดีต. การอบรมเรื่อง การป้องกันปัญหาน้ำท่วม. เทศบาล.
แพรวศร ดีใจวงษ์. (2556). การประเมินผลกระทบจากโครงการเขื่อนป้องกันน้ำท่วมริมตลิ่งบริเวณพื้นที่ริมแม่น้ำปิงและแม่น้ำเจ้าพระยา ตำบลปากน้ำโพ เทศบาลนครนครสวรรค์ จังหวัดนครสรรค์ [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต ไม่ได้ตีพิมพ์]. มหาวิทยาลัยศิลปากร.
เมธา คล้ายแก้ว. (2548). การศึกษาพฤติกรรมการใช้พื้นที่ริมแม่น้ำเพื่อออกแบบปรับปรุงการใช้สอยพื้นที่และภูมิทัศน์ กรณีศึกษา : ตลาดริมแม่น้ำเจ้าพระยา ต.ปากน้ำโพ อ.เมือง จ.นครสวรรค์ [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต ไม่ได้ตีพิมพ์]. มหาวิทยาลัยศิลปากร.
สถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำ (องค์การมหาชน). คลังข้อมูลน้ำและภูมิอากาศแห่งชาติ. (2565). สถานีสำรวจปริมาณน้ำท่า. https://tiwrm.hii.or.th/DATA/REPORT/php/itc_zcgraph.php?id1=35
สถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำและการเกษตร. (2557). บันทึกเหตุการณ์ภัยแล้ง ปี 2556/2557. https://tiwrm.hii.or.th/current/drought57/drought57.html
สินีนาถ ศุกลรัตนเมธี. (2558, มกราคม-ธันวาคม). องค์ประกอบในการออกแบบสภาพแวดล้อมที่ช่วยส่งเสริมความรู้สึกเป็นส่วนหนึ่งของชุมชน. วารสารหน้าจั่วสถาปัตยกรรม การออกแบบ และสภาพแวดล้อม, 29, 477-488.
Deutsch, K., & Goulias, K. (2009). Investigating the impact of sense of place on travel behavior using an intercept survey methodology. University of California Transportation Center, UC Berkeley.
Jacob, J. (1994). The death and life of Great American cities. Vintage Books.
Hay, B. (1998). Sense of place in developmental context. Journal of Environmental Psychology, 18(1), 5-29.
Levison, D. J., Darrow, C. N., Kleun, E. B., Levison, M. H., & Mckee, B. (1978). The seasons of a man’s life. Academic Press.
Lewicka, M. (2011). On the varieties of people’s relationships with place: Hummon’s typology revisited. Environment and Behavior, 43(5), 676-709.
Mulvaney, K., Merrill N. H., & Mazzotta M. J. (2020). Sense of place and water quality: Applying sense of place metrics to better understand community impacts of change in water quality. In Kevin Summers (Ed.), Water quality – Science, assessments, and policy (pp. 21-34). Intechopen.
Relph, E. (1976). Place and place lessness. Pion.
Shamai, S. (1991). Sense of place: An empirical measurement. Geoforum, 22(3), 347-358.
Stedman, R. C. (2002, September). Toward a social psychology of place: Predicting behavior from place-based cognitions, attitude, and identity. Environment and Behavior, 34(5), 561-581.
Tiedsell, S., & Oc, T. (1998). Beyond ‘fortress’ and ‘panoptic’ cities--Towards a safer urban public realm. Environment and Planning B: Planning and Design, 25(5), 639-655.
